ئەسما محەمەد

 

قامیشلۆ- پرسیاری بنەڕەتی سەبارەت بە داهاتووی ماف و دەستکەوتەکانی ژنان لە باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا سەرهەڵدەدەن، لەگەڵ واژۆکردنی ئەم ڕێککەوتنە کە وەک ڕێککەوتنی بەڕێوەبردنی ململانێکان پێناسە دەکرێت، نیگەرانییەکان دەمێننەوە سەبارەت بەوەی تا چەند مافەکانی ژنان لەسەر زەمینە دەپارێزرێن و بەشداری کاریگەریان لە بڕیاردانی سیاسی و کۆمەڵایەتیدا مسۆگەر دەکرێت، بە لەبەرچاوگرتنی نەبوونی بڕگەی ڕوون و میکانیزمی جێبەجێکردنی پابەندکەر.

 

بۆ ڕوونکردنەوەی مەترسییەکان، پارێزەر جیلان حامی لە سەندیکای پارێزەران لە کانتۆنی جزیرە وتی: ڕاستی ئێستا ناچارمان دەکات پشتگیری لە ڕێککەوتنی نێوان هێزەکانی سووریای دیموکراتیک "هەسەدە" و حکومەتی کاتی بکەین، بەڵام ئەمە کۆتایی ڕێگاکە نییە، بەڵکو سەرەتایەکی نوێیەو قۆناغێکی نوێبووەوەی ململانێی سیاسی و کۆمەڵایەتییە، ڕێککەوتنەکە مسۆگەرییەکی تەواو نییە بۆ مافەکانی ژنان ئەگەر ڕێککەوتنەکە نەبێت، بڕگەی ڕوون و میکانیزمی پاراستنی ڕوون لەخۆدەگرێت.

 

لە ڕوانگەی مافی مرۆڤەوە هەڵسەنگاندنی مافەکان لەسەر بنەمای مەبەستی سیاسی نییە، بەڵکو لەسەر بنەمای دەقی ڕوون و پابەندکەرە کە بە میکانیزمی چاودێری و لێپرسینەوەی کاریگەر لە چوارچێوەیەکدا دانراون، هەروەها نەبوونی بڕگەی ڕوون لەسەر هەر بابەتێکی یاسایی، مافەکە بە کردەوەی بێ مسۆگەر دەکات، هەر پابەندبوونێک یان ڕێکەوتنێک مسۆگەری ناکرێت ئەگەر بە نووسراو و ڕوون و ڕاگرتن نەبێت.

 

ئاماژەی بەوەشکرد، ڕێککەوتنی ئێستا بەدەست کەلێنی ڕوون سەبارەت بە مافەکانی ژنانەوە دەناڵێنێت، دەقەکە هیچ ماددەیەکی ئاشکرا یان میکانیزمێکی ڕوونی بۆ پاراستنی ژنان نییە و ڕۆڵی دامەزراوە و ناوەندە چالاکەکان لەناو خۆبەڕێوەبردندا پێناسە نەکراوە. جگە لەوەش چەمکی هاوسەرۆکایەتی ئامادەنەبوو کە لە بەڕێوەبەرایەتیەکانی پێشوودا بەشداری لە بەهێزکردنی ژناندا کردووە.

 

”بۆشایی مافەکان”

دووپاتی کردەوە، کە ئەم بۆشاییانە مەترسییەکی ڕاستەقینە بۆ سەر ڕۆڵی چالاکانەی ژنان دروست دەکەن، چونکە دەتوانن ژنان لە هاوبەشی بناغەی پۆستەکانی بڕیارداندا لە ناوچەکە بگۆڕن بۆ ڕۆڵێکی سنووردار و ئاماژەی، لەگەڵ پۆتانسێلی سەرهەڵدانەوەی باڵادەستی پیاوسالاری لە ڕێگەی میتۆدی سیاسی نوێ، یان پرسی ژنان کورتبکرێنەوە بۆ بابەتی دانوستانی مرۆیی.

 

ئاماژەی بەوەشکرد، گواستنەوە لە ڕێککەوتننامەی بەڕێوەبردنی ناکۆکی بۆ ڕێککەوتنی ڕاستەقینەی چارەسەرکردنی ناکۆکی پێویستی بە بەڵگەنامەکردنی وردی هەموو خاڵە ڕێککەوتنەکان و چەسپاندنی هەموو مافەکانی ژنان لە دەستوورێکی نوێ و یاسای پاراستنی ڕوون هەیە، بە پێچەوانەوە ژنان ڕووبەڕووی مەترسی سیاسی و کۆمەڵایەتیی ڕاستەقینە دەبنەوە، لەوانەش دوورخستنەوەیان لە پۆستە کاریگەرەکانی بڕیاردان و تێکدانی نموونەی خۆبەڕێوەبەری وەک نموونەیەک بۆ دژایەتیکردنی ڕژێمە دیکتاتۆر و فاشیستەکان کاری دەکرد.

 

جەختی لەوەکردەوە، کە ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی و گروپەکانی داکۆکیکاری مافی ژنان پێویستە هەنگاوی یاسایی ڕوون بنێن بۆ دڵنیابوون لەوەی کە ژنان لایەنێکی بنەڕەتین لە دانوستانەکاندا نەک تەنها پرسێکی لاوەکی، هەروەها دەبێت پرسی ژنان بکەینە بەشێکی دانەبڕاو لە پرۆسەی سیاسی و یاسای نوێ.

 

"کەزی ژنانی شەڕڤان"

پاراستنی مافەکانی ژنان پرسێکی کاتی نییە، بەڵکو بناغەی ئاسایشی کۆمەڵایەتی بەردەوامە، وتی: پێویستە کۆنگرەی نیشتمانی بۆ ژنان لە سەرانسەری سووریا ئەنجامبدرێت بۆ ئەوەی هەموو دەستکەوتەکانی یاسایی و سیاسی و کۆمەڵایەتی لە چوارچێوەی یاسا و دەستووری نوێدا بگرێتەوە.

 

لە کۆتایی قسەکانیدا پارێزەر جیلان حامی وتی: هەر هەمووارکردنێک یان هەڵوەشاندنەوەیەک بۆ هەر یاسایەک کە تایبەتە بە ژنان نادروستە ئەگەر ژنان هاوبەشی سەرەکی و بڕیاردەر نەبن، هەروەها ئەم شۆڕشە بەرهەمی ژنە، هەڵگری دروشمی ”ژن، ژیان، ئازادی”یە، ژنان هەمیشە دڵ و بڕبڕەی پشتی خەبات بوون و بە دروشمێکی نوێ: "کەزی ژنانی شەڕڤان" درێژە بەم خەباتە دەدەین، ئەمەش پێویستی بە شۆڕشێکی یاسایی و مافە ڕەسەنەکانە بۆ مسۆگەری بەردەوامی ڕۆڵ و دەستکەوتەکانی ژنان و پاراستنیان لە هەموو ئاستەکاندا.