بەرائەت معایعە

 

ئوردن-لە ژێر ڕۆشنایی ئەو گۆڕانکارییە خێرایانەی کە لە دیمەنی دیجیتاڵی ناوچەی عەرەبیدا ڕوودەدەن، بوونی ژنان لەسەر پلاتفۆرمە دیجیتاڵییەکان بووەتە بەشێکی دانەبڕاو لە بەشداریکردنیان لە ژیانی گشتیدا، جا چ لە کاری میدیایی، چ لە چالاکی مافی مرۆڤ، چ لە دەربڕینی بۆچوونەکانیان، یان تەنانەت لە پەیوەندییەکانی ڕۆژانەدا، بەڵام ئەم ئامادەبوونە پەرەسەندووە لەگەڵ بەرزبوونەوەی مەترسیدار لە شێوازەکانی توندوتیژی دیجیتاڵی لەسەر بنەمای ڕەگەزی.

 

توندوتیژی دیجیتاڵی دژی ژنان چیتر دیاردەیەکی پەراوێزخراو یان ڕووداوێکی گۆشەگیر نییە، بەڵکو بووەتە شێوازێکی دووبارەبوونەوەی پێشێلکارییەکان کە ناوزڕاندن، هەڕەشە، داگیرکردنی دیجیتاڵی، پێشێلکردنی تایبەتمەندی و قسەی ڕقاوی لەخۆدەگرێت، ئەمەش کاردانەوەی ڕاستەوخۆی لەسەر ژیانی پیشەیی و کۆمەڵایەتی و دەروونی ژنان هەیە، پاڵ بە زۆرێکەوە دەنێت بۆ کشانەوە لە کایەی گشتی یان خۆسانسۆری دەنگەکانیان بکەن.

 

لە نەبوونی سیاسەتی پاراستنی کاریگەر و چوارچێوە یاساییە لاوازەکان و وەڵامدانەوەی دامەزراوەیی ناتەبایی، ژنان خۆیان دەبیننەوە کە بە تاک، بەبێ پشتیوانییەکی پێویست یان تۆڕی هاوپشتی سنووربەزێن، سەرەڕای سروشتی ناوچەیی و جیهانی شوێنی دیجیتاڵی و ئەو پێشێلکاریانەی کە لە چوارچێوەیدا ڕوودەدەن، ڕووبەڕووی ئەم پێشێلکارییانە دەبنەوە.

 

لەم چوارچێوەیەدا، تۆڕی پارێزراوی دیجیتاڵی ژنان ٣١ی کانوونی دووەم، وەک دەستپێشخەرییەکی هاوبەشی ناوچەیی دەستیپێکرد کە هەوڵدەدات پارێزراوی دیجیتاڵی ژنان لە بابەتێکی قەدەغەوە بگۆڕێت بۆ پێویستی ماف و گەشەپێدان، ئەم دەستپێشخەرییە لەسەر بنەمای کردەوەی بەکۆمەڵ، هاوکاری ناوچەیی و دانانی ژنان لە دڵی سیاسەتە دیجیتاڵییەکان و وەڵامە دامەزراوەییەکان دامەزراوە.

 

’’ژنان لە دڵی دیمەنی دیجیتاڵیدا”

دەستپێکردنی تۆڕی پارێزراوی ژنان لە شوێنی دیجیتاڵیدا لە کاتێکدایە کە پلاتفۆرمە دیجیتاڵییەکان بوونەتە شوێنی ناوەندی بۆ بوونی ژنان لە کایەی گشتیدا، جا چ وەک ڕۆژنامەنووس، چالاکوان، کارمەندانی مافی مرۆڤ، دروستکەری ناوەڕۆک یان دەربڕینی بۆچوون و ئەزموونە کەسییەکانیان.

 

ئەم ئامادەبوونە گەشەسەندووە لەگەڵ بەرزبوونەوەی مەترسیدار لە ئامانجکردنی ڕەگەزیدا بەرەوڕوو دەبێتەوە، کە شوێنی دیجیتاڵی دەگۆڕێت بۆ زۆرێک لە ژنان، لە شوێنی دەربڕین و بەهێزکردنەوە بۆ گۆڕەپانێکی هەڕەشە و دوورخستنەوە.

 

ئەزموونەکانی ڕێکخراوە دامەزرێنەرەکانی تۆڕەکە ئاماژە بەوە دەکەن، کە توندوتیژی دیجیتاڵی جیاواز نییە لە شێوازە هەبووەکانی توندوتیژی و جیاکاری، بەڵکو بە ئامرازی نوێ بەرهەمیان دەهێنێتەوە و کاردانەوەی ڕاستەوخۆی لەسەر بەردەوامی کارکردنی ژنان، تەندروستی دەروونییان، هەڵبژاردنی پیشەکەیان و مافی بینین و بەشداریکردنی گشتی هەیە.

 

ئەسما فەتحی، سەرۆکی دەستەی ئەمینداری دامەزراوەی ”مؤنّت سالم” بۆ بەهێزکردنی ژنان، وتی: بیرۆکەی تۆڕەکە لە پێویستییەکی ڕاستەقینەوە سەریهەڵداوە، کە سەرچاوەی گرتووە لە ساڵانێک لە کارکردن لەگەڵ ژنان، تێگەیشتن لە پێداویستییەکانیان، و داننان بەوەی کە چارەسەرکردنی توندوتیژی دیجیتاڵی پێویستی بە هاوکاری نێودەوڵەتی و هەوڵی ژنانی یەکگرتوو هەیە.

 

ڕوونیشیکردەوە، دەستپێکردنی تۆڕەکە لەئەنجامی پەرەسەندنی هۆشیاریی لە ڕاستی پێشێلکارییە دیجیتاڵییەکاندا هات، کە چیتر بابەتی تاکەکەسی و ناوخۆیی نین، هەروەها پارێزراوی ژنان لە شوێنی دیجیتاڵیدا بۆتە پرسێکی مافی مرۆڤ و گەشەپێدان کە سنوورەکان دەبەزێنێت، پێویستی بە کردەوەی ناوچەیی ڕێکخراو و وەڵامدانەوەی بەکۆمەڵ و ئامرازی پاراستنی ڕوون هەیە کە ژنان بخاتە ناو دڵی سیاسەتە دیجیتاڵییەکانەوە.

”لە بێدەنگیەوە بۆ ڕێکخستن”

دامەزرێنەرانی تۆڕەکە جەخت لەوە دەکەنەوە، کە زۆرێک لە ژنان بە بێدەنگی مامەڵە لەگەڵ خراپ بەکارهێنانی دیجیتاڵی دەکەن یان لە ترسی چەواشەکاری یان نەبوونی میکانیزمی کاریگەری ڕاپۆرتکردن و پشتیوانی، نەبوونی متمانە بە وەڵامدانەوەی یاسایی و دامەزراوەیی، تۆڕی پارێزراوی دیجیتاڵی ژنان هەوڵدەدات ئەم بێدەنگییە بشکێنێت بە گۆڕینی ئەزموونە تاکەکەسییەکان بۆ پرسێکی گشتی کە پێویستی بە وەڵامدانەوەی بەکۆمەڵ و ڕێکخراو هەیە.

 

لەم چوارچێوەیەدا، تۆڕەکە ژنان وەک بریکارێک دادەنێت نەک زیانلێکەوتووی و هەوڵدەدات نەک تەنها لە ڕێگەی ئامرازەکانی پاراستنەوە، بەڵکو لە ڕێگەی هۆشیارکردنەوەی خەڵک لە مافە دیجیتاڵییەکان و بونیادنانی توانای ژنان بۆ ڕووبەڕووبوونەوە و داکۆکیکردن و داوای سیاسەتی دادپەروەرانەتر.

 

مکرەم عەودە، سەرۆکی کۆڕبەندی کۆمەڵایەتی و ئابووری بۆ بەهێزکردنی ژنان و ڕێکخەری ناوچەیی تۆڕەکە وتی: دەستپێکردنی تۆڕی پارێزراوی دیجیتاڵی ژنان هەنگاوێکی بەرچاوە بەرەو گواستنەوە لە دەستنیشانکردنی خراپ بەکارهێنانی دیجیتاڵی بۆ کردەوەی ڕێکخراو بۆ چارەسەرکردنی.

 

ڕوونی کردەوە کە ژنان لە هەرێمەکەمان تەنها پێویستیان بە ئامرازی تەکنەلۆژی نییە بۆ پاراستن بەڵکو چوارچێوەی مافە ڕوونەکان و هاوکاریی ناوچەیی ڕاستەقینە کە پارێزراوی دیجیتاڵی بە شکۆمەندی مرۆڤ و مافی بەشداریکردنی پارێزراوی و دادپەروەرانە لە بواری گشتی دیجیتاڵیدا ببەستێتەوە.

 

”پارێزراوی ژنان مەرجێکی پێشوەختەیە بۆ بەشداریکردنی یەکسان”

نەبوونی پارێزراوی دیجیتاڵی کاریگەری ڕاستەوخۆی لەسەر نوێنەرایەتی ژنان لە میدیا، سیاسەت، کۆمەڵگەی مەدەنی و ئابووری دیجیتاڵیدا هەیە، خراپ بەکارهێنانی دیجیتاڵی زۆرێک لە ژنان ناچار دەکات لە وتاری گشتی بکشێنەوە، خۆسانسۆری بۆچوونەکانیان بکەن یان دەستبەرداری ڕۆڵی سەرکردایەتی خۆیان بن.

 

دڵنیابوون لە پارێزراوی ژنان لە شوێنی دیجیتاڵیدا مەرجێکی بنەڕەتییە بۆ بەشداریکردنی تەواو و یەکسانیان لە ژیانی گشتیدا، هەر باسێک لە گۆڕانکاری دیجیتاڵی یان گەشەپێدانی بەردەوام بەبێ ئەوەی چارەسەری توندوتیژی دیجیتاڵی لەسەر بنەمای ڕەگەزی بکرێت، بە ناتەواوی دەمێنێتەوە.

 

”تۆڕێک لە ژنان بۆ ژنان”

تۆڕی پارێزراوی دیجیتاڵی ژنان بە سەرکردایەتی ژنانە و بە هاوبەشی لەگەڵ ڕێکخراوە ژنان و مافی مرۆڤەکانی سێ وڵاتی عەرەبی بەڕێوەدەبرێت، ئەمەش ڕەنگدانەوەی باوەڕێکە بە گرنگی هاودەنگی ناوچەیی و ئاڵوگۆڕی ئەزموونی ژنان و بونیادنانی وەڵامەکان کە لە ڕاستیەکانی ژنان خۆیانەوە سەرچاوە دەگرن، نەک لە سەرەوە بسەپێنرێن.

 

دووپاتیکردەوە، کە تۆڕەکە کاردەکات بۆ بەڵگەنامەکردنی ئەزموونی ژنان و گەورەکردنی دەنگیان و بەستنەوەی خەبات بۆ پارێزراوی دیجیتاڵی بە خەباتی فراوانتر بۆ دادپەروەری ڕەگەزی و مافەکانی ژنان لە ناوچەی عەرەبیدا.

 

هەروەها جەختکردنەوە لەسەر ئەوەی کە پارێزراوی دیجیتاڵی خۆشگوزەرانی تەکنەلۆژی نییە، بەڵکو مافێکی بنەڕەتییە بۆ ژنان، تۆڕی پارێزراوی دیجیتاڵی ژنان نوێنەرایەتی هەنگاوێکی پراکتیکی دەکات بەرەو بونیادنانی شوێنی دیجیتاڵی دادپەروەرانەتر و گشتگیرتر، شوێنێک کە ژنان بتوانن بەشداری تێدا بکەن، خۆیان دەرببڕن و کاربکەن بەبێ ترس لە ئامانجگرتن یان دوورخستنەوە، بەبێ ئەوەی داوایان لێبکرێت باجێکی زیادە بدەن تەنها بۆ هەبوون.

 

تۆڕەکە وتی: کە پاراستنی ژنان لە شوێنی دیجیتاڵیدا زۆر گرنگە بۆ دەستەبەرکردنی بەشداریکردنی یەکسانیان لە میدیا، سیاسەت، کۆمەڵگەی مەدەنی، ئابووری دیجیتاڵیدا، هەر پڕۆژەیەکی گەشەپێدان یان گۆڕانکاری کە پارێزراوی ژنان لە ناوەڕۆکی خۆیدا دانەنێت، بە ناتەواوی دەمێنێتەوە.

 

تۆڕی پارێزراوی ژنان لە شوێنی دیجیتاڵیدا بە هیوای فراوانکردنی ئەندامێتی و دروستکردنی هاوپەیمانی ناوچەیی فراوانتر، پابەندبوونی خۆی دووپاتدەکاتەوە بۆ کارکردن بەرەو شوێنی دیجیتاڵی کە ڕێز لە شکۆمەندی ژنان بگرێت، مافەکانیان بپارێزێت، هەروەها ڕەنگدانەوەی خەباتی بەردەوامیان بێت بۆ دادپەروەری ڕەگەزی لە هەردوو جیهانی ڕاستەقینە و جیهانی مەجازیدا.