ڕەحمە شەنزور

 

تەعز-ساڵی ٢٠٢٥ شایەتی دابەزینی بەردەوامی دەستکەوتە سیاسییەکانی ژنانی یەمەن بوو، ئەمەش لە کاتێکدایە کە یاسایەکی پاڵپشتیکەر نەبوو، سەرەڕای پەرەسەندنی ڕۆڵی ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی لە پاراستن و بەهێزکردنی ژنان لە ڕووی ئابووری و کۆمەڵایەتییەوە، تەنانەت لە نێو ئاڵەنگاری شەڕ و قەیرانی ئابووریشدا ڕوویدا.

 

سەباح راجیح، بەڕێوەبەری یەکێتی ژنانی یەمەن بە وەکالەت، پشتڕاستی کردەوە کە ساڵی ٢٠٢٥ هیچ دەستکەوتێکی سیاسی ڕاستەقینە بۆ ژنانی یەمەن بەخۆیەوە نەبینیوە، دۆخی ژنان لەو ساڵەدا جیاوازی نییە لەگەڵ ساڵانی پێشوو، بە لەبەرچاوگرتنی نەبوونی یاسا و بڕیارێک کە ژنان بتوانن بگەنە پۆستی بڕیاردان.

 

سەباح راجیح وتی: باس لە دەستکەوتی سیاسی بۆ ژنان لە ساڵی ٢٠٢٥دا "نادروستە"، ژنان لە هەمان ئەو پۆستانەدا دەمێننەوە کە ساڵانێکە بەدەستیان هێناوە، بەبێ ئەوەی بگەنە پلاتفۆرمە سیاسییە کاریگەرەکان یان دەرکردنی یاسا یان سیاسەتێک کە بەشداری سیاسییان بەرز بکاتەوە یان تایبەت یان دەرفەتی ڕاستەقینەیان پێببەخشێت لە کایەی گشتیدا.

 

ڕوونیکردەوە، ئەمساڵ هیچ یاسایەک دەرنەچووە کە خزمەت بە ژنان بکات، هیچ بڕیارێک دەرنەچووە کە بتوانن بگەنە پۆستی بڕیاردان، ئامادەبوونی سیاسییان بە ئیرادەی دەسەڵاتدا سنووردار دەمێنێتەوە، نەک لەسەر بنەمای مافێکی ڕوونی دەستووری یان یاسایی.

جەختی لەوە کردەوە، کە ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی، لە پێشەنگییاندا یەکێتی ژنانی یەمەن، ڕۆڵێکی سەرەکییان هەبووە لە پشتیوانیکردنی ژنان و پێشکەشکردنی خزمەتگوزارییەکانیان لە بوارە جیاوازەکاندا، لەوانە بونیادنانی ئاشتی، بەهێزکردن، هۆشیارکردنەوە، پشتیوانی یاسایی و دادگاییکردن.

 

ئاماژەی بەوەشکردووە، یەکێتیەکە پەناگەیەکی پەناگەیەکی بۆ ئەو ژنانە دابینکردووە کە تووشی پێشێلکاری دەبن، بەتایبەتی لە کەیسەکانی ڕەشبگیری و توندوتیژیدا، زۆرێک لە ژنان توانیان لە ڕێگەی یەکێتییەکەوە داوای مافەکانیان بکەن، جا چ لە بابەتی میرات، سەرپەرشتیکردن، مافی سەردانکردن یان کەیسەکانی دەستدرێژی و ڕەشبگیری، دەرئەنجامی ئەرێنی لە ڕێگەی دادگا و لێپێچینەوەی گشتیەوە بەدەستبهێنن.

 

دووپاتی کردەوە، کە یەکێتی بە هاوبەشی لەگەڵ ڕێکخراوەکانی دیکە کاریان لەسەر ئامادەکردنی بەڵگەنامە و دەستپێشخەری داکۆکی کردووە بۆ داوای بەشداریکردنی ژنان لە دەسەڵات و پۆستەکانی بڕیاردان، هەرچەندە هێشتا ئەم داواکاریانە جێبەجێ نەکراون، بەڵام هەوڵەکان بۆ پاڵپشتیکردنی ئەم مافە بەردەوامن.

 

"بەهێزکردنی ئابووری لە چوارچێوەی شەڕدا"

سەباح راجیح ئاماژەی بەوەدا، کە یەکێتی ژنانی یەمەن بە سەرنجدان بەو هەلومەرجە ناوازەیەی کە بەهۆی شەڕەوە سەپاندویەتی، ژمارەیەکی زۆر لە ژنانی وەک بژێوی خێزانەکانیان بەجێهێشتووە، چونکە بە شێوەیەکی زۆر سەرنجی لەسەر بەهێزکردنی ئابووری ژنان بووە.

ڕوونیشیکردەوە، کاریان کردووە بۆ شایستەکردن و خولی پەروەردەی ژنان، دواتر بە پڕۆژەی بچووک پاڵپشتییان کردووە کە یارمەتیان داوە تا ڕادەیەک لە خۆبژێوی و پشتیوانی خێزانەکانیان بەدەستبهێنن، سەرەڕای دۆخی سەختی ئابووری و ململانێی بەردەوام، وتی: ئەو هەوڵانە لەگەڵ ڕێکخراوەکانی تری کۆمەڵگەی مەدەنیە، کە بەشدارییان کردووە لە دروستکردنی کاریگەرییەکی بەرجەستە لەسەر ژیانی ژنان، سەرەڕای کەمی سەرچاوەکان.

 

باسی لە دیارترین ئاڵەنگاری بەردەم کارەکانی یەکێتی و دۆخی ژنان بە گشتی کرد، لە پێش هەموویانەوە دابەزینی پشتیوانی بەخشەرەکان، کە بووەتە هۆی کەمبوونەوەی چالاکییەکان و بێتوانایی لە جێبەجێکردنی بەرنامەکان بەپێی پێویست.

هەروەها ئاماژەی بە بەردەوامیی شەڕ و گەمارۆدانی تەعز و تێکچوونی دۆخی ئابووری و بەرزبوونەوەی تێچووی ژیان و ناڕێک و پێدانی موچە لە زۆر بواردا کرد و ژنان قورسترین باجی ئەو قەیرانانە دەدەن.

 

لە دیارترین ئاڵەنگاریەکان، وتی: جێبەجێنەکردنی بڕیارنامە و ڕێککەوتنە نێودەوڵەتییەکانە کە لەلایەن یەمەنەوە پەسەندکراون سەبارەت بە مافەکانی ژنان، جگە لە پەرەسەندنی توندوتیژی دژی ژنان و سەرهەڵدانی بابەتی نوێی وەک داگیرکردنی ئەلیکترۆنی، هەموو ئەمانەش لە نەبوونی یاسایەکی یاسایی ڕوون کە باس لەم جۆرە تاوانە بکات.

 

"توندوتیژی زیاد دەکات... ژنان زۆرترین کاریگەرییان لەسەرە"

سەباح راجیح دووپاتی کردەوە، کە ڕێژەی توندوتیژی دژی ژنان بە بەردەوامی لە زیادبووندایە، چ لە تەعز و چ لە یەمەن بە گشتی، وتی: توندوتیژی ڕۆژانە بەهۆی بارودۆخی ئابووری و ململانێ و ناسەقامگیری و نەبوونی یاسای ڕێگریکردن لە زیادبووندایە.

 

ئاماژەی بەوەشکرد، ژنان وەک سستترین گروپی پێشێلکارییەکان دەمێننەوە، چ لەناو خێزان یان لە کۆمەڵگەدا، داوای دەرکردنی یاسایەکی بۆ پاراستنی ژنان و پشتیوانی و فشاری نێودەوڵەتی بۆ دڵنیابوون لە جێبەجێکردنی ئەم یاسایانە کرد.

 

پەیامێکی ئاراستەی ژنانی یەمەن کرد و داوای لێکردن بەهێز و متمانە بەخۆبوونیان هەبێت، ملکەچی ئەو دەنگانە نەبن کە ڕۆڵیان کەم دەکەنەوە یان هەوڵی سستکردنی ئامادەبوونیان دەدەن، وتی: کاری کۆببووەوە و بونیادنانی بناغەیەکی کۆمەڵایەتی بەهێز ئەوەیە کە لە درێژخایەندا بەردەوام دەبێت.

 

هەروەها داوای لە خێزانەکان کرد کە دان بە گرنگی پەروەردەکردنی منداڵانی کچدا بنێن و متمانە و پشتیوانییان پێ بدەن، پەروەردە بە گرنگترین چەک بزانن بۆ پاراستنی ژنان لە بەکارهێنان و ڕەشبگیری، هەروەها بەهێزکردنیان بۆ بەرەنگاربوونەوەی ئاستەنگەکان.

 

وتیشی: ژن بە گۆشەگیرکردنی لە چوار دیواردا ناپارێزرێت، بەڵکو بە تێوەگلانی لە کۆمەڵگە و دروستکردنی گۆڕانکاریدا، بۆ ئەوەی لەو ڕاستیەوە نزیک بن و بتوانن بەبێ شۆک و پەراوێزخستن مامەڵەی لەگەڵدا بکەن.

 

"یەکێتی ژنانی یەمەن: ڕۆڵێکی مێژوویی بەردەوام"

سەباح ڕاجیح لە کۆتایی قسەکانیدا، جەختی لەوە کردەوە، کە یەکێتی ژنانی یەمەن خاڵی دەستپێکی سەرەکی بۆ ژنانی یەمەن بووە و هەرواش دەمێنێتەوە، بەردەوامە لە ڕۆڵی خۆی لە بەرزکردنەوەی ئاستی هۆشیاری کۆمەڵگە و بەرەنگاربوونەوەی هاوسەرگیریی منداڵان و بەرەوپێشبردنی پەروەردە و تەندروستی و مافەکانی ژنان، سەرەڕای هەموو ئەو ئاڵەنگاریانەی کە بەهۆی شەڕەوە سەپێنراون و کەمبوونەوەی پشتیوانییەکان، ئەو هیوای خۆی دەربڕی کە ساڵی ٢٠٢٦ ساڵێکی باشتر بێت، شایەتحاڵی هەنگاوی ڕاستەقینە بێت بەرەو بەهێزکردنی ژنان لە ڕووی سیاسی و یاساییەوە، بە شێوەیەک کە لەگەڵ پێگە و ڕۆڵی ئەوان لە کۆمەڵگەدا بگونجێت.