جیهان خەریکە دەچێتە قۆناغێکی نوێ لە مێژووی خۆیدا، قۆناغێک کە تێیدا ڕێکخستنی سیاسی دوای جەنگی سارد وردە وردە لەناو دەچێت و کێبڕکێی نێوان زلهێزە جیهانییەکان خەریکە جێگەی ناوەندی خۆی لەسەر شانۆی سیاسی نێودەوڵەتی بەدەست دەهێنێتەوە.

 

ڕووخانی یەکێتی سۆڤیەت ڕۆژێک وایکرد زۆرێک لە شرۆڤەکاران باوەڕیان بەوە هەبێت کە جیهان چووەتە قۆناغێکی سەقامگیری هەژموونی تاک جەمسەرییەوە، بەڵام پێشهاتەکانی چەند دەیەی ڕابردوو دەریانخستووە کە ئەم تێڕوانینە کەمتر ڕەنگدانەوەی ڕاستی بووە و زیاتر دەربڕینی گەشبینی پێشوەختە بووە سەبارەت بە سەقامگیری ڕێکخستنی جیهانی.

 

ئەمڕۆ، نیشانە ڕوون و ئاشکراکانی گۆڕانکاری لە هاوسەنگی هێزی جیهانیدا دەبینرێن، زلهێزە نوێیەکان سەرهەڵدەدەن، ڕکابەرییە جیۆپۆلەتیکیەکان چڕتر دەبنەوە و ناوچە ستراتیژییەکانی جیهان جارێکی دیکە بوونەتە گۆڕەپانێک کە بەرژەوەندییەکانی زلهێزەکان تێیدا یەکتر دەبڕن، لەم هەلومەرجەدا، ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست وەک یەکێک لە هەستیارترین و کاریگەرترین ناوچەکانی جیهان دەمێنێتەوە، ناوچەیەک کە ڕێگاکانی گواستنەوەی وزە و بەرژەوەندییە ئابوورییە بەرفراوانەکان و ڕکابەرییە سیاسییەکان بە شێوەیەکی ئاڵۆز لەیەکتردا تێکەڵ بوون.

 

لە دڵی ئەم هاوکێشەیەدا ئێران وەستاوە، پێگەی جوگرافیای ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران، سامانە سروشتییەکانی و بە تایبەتی پێگەی خۆی بە درێژایی یەکێک لە گرنگترین خاڵە خنکێنەرەکانی وزەی جیهان، گەرووی هورمز، هەر قەیرانێک لە دەوروبەری خۆیدا دەکاتە ڕووداوێک کە ئەگەری هەیە کاردانەوەی جیهانی هەبێت، ئەم گەرووە تەنها ڕێڕەوێکی ئاوی ئاسایی نییە، بەڵکو خوێنبەرێکی گرنگی ئابووری جیهانییە، بەشێکی بەرچاو لە نەوتی جیهان پێیدا تێدەپەڕێت و هەر پچڕانێک لەوێدا دەتوانێت ببێتە هۆی هەڵاوسانی توند لە بازاڕە جیهانییەکان.

 

هەر لەبەر ئەم هۆکارە، ئێران خۆی لە گۆڕەپانێکدا دەبینێتەوە کە ڕکابەرییە ناوچەیی و جیهانییەکان لەگەڵ گۆڕانکارییە ناوخۆییەکانی کۆمەڵگەدا یەکدەگرنەوە، ئەم دۆخە تەنها دۆخێکی جیۆپۆلەتیکی نییە، بەڵکو کاتێکی مێژووییە، کاتێک کە دەتوانێت ڕەوتی گۆڕانکارییەکانی داهاتوو لەسەر پێوەرێک دیاری بکات کە سنوورەکانی هەر تاکە نەتەوەیەک تێدەپەڕێنێت.

 

بەڵام تێگەیشتن لەم جۆرە ساتانە ناتوانرێت لە ڕوانگەیەکی تەنها جیۆپۆلەتیکیدا سنووردار بکرێت، ئەزموونی مێژوویی دەریخستووە کە زۆرجار قەیرانە گەورەکان تەنها دەرئەنجامی ململانێی نێوان دەوڵەتەکان نین، بەڵکو هێزە کۆمەڵایەتییە ناوخۆییەکانیش کاردەکەن، هێزێک کە هەندێکجار دەتوانن ڕەوتی مێژوو بگۆڕن، لە ڕاستیدا شەڕ و قەیرانە گەورەکان دەبنە ساتێکی سەرەکی کە پێکهاتە سیاسییەکانی ئێستا دەست دەکەن بە وەرین و کۆمەڵگە دەچێتە قۆناغێکی بەرزبوونەوەی هۆشیاری و بەشداری چالاکانە.

 

ئەنتۆنیۆ گرامشی، بیرمەندی دیاری ئیتاڵی ئەم جۆرە ساتانەی وەک قۆناغێک سەیر دەکرد کە ڕێکخستنی کۆن لە داڕماندایە لە کاتێکدا هێشتا ڕێکخستنی نوێ سەریهەڵنەداوە، لەم جۆرە هەلومەرجەدا، وەک خۆی وتی: چەندین دیاردە، هەندێکجار دژ بەیەک، لە کۆمەڵگەدا دەردەکەون و دیمەنی مێژوویی زۆر شل دەبێتەوە، لەم جۆرە ساتانەدایە کە ئەگەری گۆڕانکاری قووڵی سیاسی سەرهەڵدەدات.

 

بە ئاوڕدانەوە لە مێژووی هاوچەرخ، بۆمان دەردەکەوێت کە زۆر گۆڕانکاری سیاسی گەورە لەناو ئەم جۆرە قەیرانانەدا سەریان هەڵداوە، شۆڕشی ڕووسیا کاتێک سەریهەڵدا کە ئیمپراتۆریەتی تزاری بەهۆی فشارەکانی جەنگی جیهانی یەکەمەوە ماندوو بوو، بە هەمان شێوە کۆتایی جەنگی جیهانی دووەم شەپۆلێکی یەڤگەری سەربەخۆیی لە ئاسیا و ئەفریقای هەڵدا و نەخشەی سیاسی جیهانی گۆڕی، تەنانەت لە ناوچەکەی ئێمەشدا شۆڕشی ڕۆژهەڵستی کوردستان و ئێران لە چوارچێوەی ڕکابەرییەکانی جەنگی سارددا لەسەر ئاستی جیهانی سەری هەڵدا.

 

لە نێو ئەم نموونانەدا جەنگی ڤێتنام وەک یەکێک لە ڕوونترین نموونەکان دیارە کە سنووری زلهێزەکان لە بەرامبەر بەرخۆدانی کۆمەڵایەتیدا نیشان دەدات، ئەمریکا بە پشتبەستن بە هێزی سەربازیی سەرسەختی خۆی هاتە ناو ئەم شەڕەوە، بەڵام ڕووبەڕووی کۆمەڵگەیەک بووەوە کە بۆ سەربەخۆیی خۆی کۆکرابووەوە بەم شێوەیە شەڕێک کە بڕیار بوو کورت بێت، گۆڕا بۆ ململانێیەکی درێژخایەن و ماندووکەر، لە کۆتاییدا یەکێک لە سوپا بەهێزەکانی جیهان ناچار بوو بکشێتەوە.

 

دواتر ئەزموونی هاوشێوە لە ئەفغانستان دووبارە بووەوە، کە هەردوو یەکێتی سۆڤیەت و ئەمریکا ڕووبەڕووی شەڕێک بوونەتەوە کە لە حیساباتی سەرەتایی خۆیان تێپەڕی، ئەم نموونانە ئەوە دەردەخەن کە زۆرجار بە تەنها هێزی سەربازی بەس نییە بۆ دیاریکردنی دەرئەنجامی شەڕەکان، ڕەنگە فاکتەری یەکلاکەرەوە لە کۆتاییدا توانای کۆمەڵگە بێت بۆ بەرەنگاربوونەوە و ڕێکخستن و مامەڵەکردنی بەکۆمەڵ.

 

بەڵام سروشتی شەڕ لە جیهانی هاوچەرخیشدا گۆڕاوە، شەڕەکانی سەدەی بیست و یەک ئیتر تەنها لە سەنگەرە نەریتییەکاندا قەتیس نین، فرە چین و ئاڵۆزن، لە گۆڕەپانە جیاوازەکاندا بەڕێوەدەچن: لە شەڕی ئابووری و سزاکانەوە تا شەڕی میدیا، ئەلیکترۆنی و زانیاری، لەو چوارچێوەیەشدا زلهێزە جیاوازەکان نەک هەر هەوڵی کۆنترۆڵکردنی خاک دەدەن بەڵکوو کاریگەرییان لەسەر عەقڵ و بیروڕای گشتی هەیە.

 

تەکنەلۆژیا سەردەمیەکان و ئەلگۆریتمەکانی ئاڵۆز بوونەتە ئامرازێکی گرنگ بۆ داڕشتنی بۆچوونی گشتی، کۆمپانیا گەورەکانی تەکنەلۆژیا و تۆڕەکانی پەیوەندی ئێستا توانای شیکردنەوەی بڕێکی زۆر داتایان هەیە، شێوازەکانی ڕەفتاری کۆمەڵایەتی دەستنیشان بکەن و تەنانەت کاریگەرییان لەسەر دروستبوونی ڕەوتە کۆمەڵایەتی و سیاسییەکان هەیە، بەم شێوەیە گۆڕەپانی ململانێکان چیتر لە وشکانی و دەریادا قەتیس نەماوە، بەڵکو فراوان بووە بۆ کایەی دیجیتاڵی و کایەی زانیاری.

 

بەڵام ڕاستییەکی مێژوویی دەمێنێتەوە، هیچ میکانیزمێکی کۆنترۆڵکردن ناتوانێت بۆ هەمیشە ئیرادەی کۆمەڵگەیەکی هۆشیار سەرکوت بکات، مێژوو چەندین جار نیشانی داوە کە مرۆڤەکان کاتێک دەگەنە ئاستێکی دیاریکراوی هۆشیاری و ڕێکخستن، توانای ئاڵەنگاریکردنی تەنانەت ئاڵۆزترین پێکهاتەکانی دەسەڵاتیان دەبێت.

 

ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران لە دڵی ئەم دیمەنە ئەمڕۆدایە، لە ساڵانی ڕابردوودا کۆمەڵگەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران نیشانەکانی زیادبوونی زیندوویی و بەئاگابوونەوەیەکی ڕوونی کۆمەڵایەتی نیشان داوە، نەوە گەنجەکان و ژنان و گروپە کۆمەڵایەتییە جیاوازەکان لە هەموو کاتێک زیاتر ئیرادەیان هەیە بۆ بەشداریکردن لە دیاریکردنی چارەنووسی سیاسی خۆیان، ئەم پرۆسەیە تەنها زنجیرەیەک ناڕەزایەتی گۆشەگیر نییە، بەڵکو ڕەنگدانەوەی گۆڕانکارییەکی قووڵترە لە هۆشیاری کۆمەڵایەتیدا.

 

لەم چوارچێوەیەدا، ڕۆڵی ژنان بە تایبەتی دیارە، ئامادەبوونی بەربڵاوی ژنان لە بزووتنەوە کۆمەڵایەتییەکان لەم ساڵانەی دواییدا نیشانی داوە کە گۆڕانکارییە کۆمەڵایەتییەکان لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئێراندا تەنها لە داخوازییە سیاسییە نەریتییەکاندا سنووردار نییە، بەڵکو پەیوەستە بە گۆڕانکارییە قووڵەکانی کولتووری و کۆمەڵایەتییەوە، لە زۆر حاڵەتدا ژنان توانیویانە بزووتنەوە کۆمەڵایەتییە جیاوازەکان بەیەکەوە ببەستنەوە و بەشداری بکەن لە پێکهێنانی تۆڕەکانی هاوپشتی مەدەنی.

 

شانبەشانی ئەم گۆڕانکارییە کۆمەڵایەتیانە، نیشانەکانی گۆڕانکاری لە بیرکردنەوەی هەندێک هێزی سیاسیشدا دەبینرێن، لەماوەی چەند مانگی ڕابردوودا ڕاپۆرتەکان سەبارەت بە هەوڵدان بۆ پێکهێنانی هاوپەیمانی و هاوکاری نوێ لە نێوان ڕەوتە سیاسییە جیاوازەکان لە ناوچە جیاوازەکانی وڵاتدا سەریان هەڵداوە، هاوپەیمانی نێوان لایەنە کوردییەکان، هەروەها هەوڵدان بۆ هەماهەنگی نێوان بەشێک لە هێزە سیاسییەکانی خوزستان، بەلوچستان و ناوچەکانی تورکیا کە زۆرینەیان تورکن، ئاماژەن بۆ ئەوەی بەشێک لەو هێزانە درکیان بەوە کردووە، کە هەلومەرجی ئاڵۆزی ئێستا ڕێگە بە هیچ لایەنێک نادات لە داهاتوودا بەبێ هاوکاری و نزیکبوونەوە لەگەڵ ئەوانی دیکە ڕۆڵێکی کاریگەر بگێڕێت.

 

لە ئاستی ناوچەییشدا دەتوانرێت چاودێری ئەو مۆدێلانەی ڕێکخستنی کۆمەڵایەتی بکرێت کە لە نێوان قەیرانەکاندا سەریان هەڵداوە، ئەزموونی ڕۆژئاوای کوردستان لە باکووری سووریا لەم چوارچێوەیەدا نموونەیەکی سەرنجڕاکێشە، لە سەردەمێکدا، کە ڕووبەرە بەرفراوانەکانی ناوچەکە بە شەڕەوە گیرۆدە بوون و پێکهاتەکانی دەوڵەت خەریکی داڕمان بوون، هێزە کۆمەڵایەتییەکانی ئەوێ هەوڵیان دەدا شێوازی نوێی خۆڕێکخستن و بەشداری دیموکراتیکی دابمەزرێنن، بەشداری بەرفراوانی ژنان لە پێکهاتە کۆمەڵایەتی و سیاسییەکانی ئەم نموونەیەدا ئەوە دەردەخەن کە تەنانەت لە ناوەڕاستی توندترین قەیرانەکانیشدا، دەتوانرێت نەخشەی نوێی ڕێکخستنی کۆمەڵایەتی سەرهەڵبدات.

 

ئەم پێشهاتانە بەیەکەوە وەرگیراون، ئاماژەن بۆ ئەوەی کە ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران ئەمڕۆ لە گۆڕەپانێکدا وەستاوە کە چەندین ڕێڕەوی مێژوویی تێیدا یەکتر دەبڕن: کێبڕکێی دەسەڵاتی جیهانی، شەڕە ئاڵۆز و فرەلایەنەکانی سەدەی نوێ و دینامیکی کۆمەڵایەتی لەناو خودی کۆمەڵگەدا.

 

لەم جۆرە هەلومەرجەدا داهاتوو تەنها لەلایەن حکومەتەکان یان دەسەڵاتە دەرەکیەکانەوە دیاری ناکرێ، ئەو فاکتەرەی کە دەتوانێت ڕەوتی مێژوو بگۆڕێت، توانای کۆمەڵگەیە بۆ گۆڕینی هۆشیاری بۆ ڕێکخستن و ناڕازیبوون بۆ کردەی بەکۆمەڵ.

فەیلەسوفی سیاسی هانا ئارند لە شیکردنەوەی پەیوەندی نێوان دەسەڵات و توندوتیژیدا ئاماژەی بە ڕاستییەکی بنەڕەتی کرد: دەسەڵاتی ڕاستەقینە لە بەشداریکردنی مرۆڤەکان لە کردەی بەکۆمەڵدا سەرهەڵدەدات، ڕەنگە توندوتیژی لە کورتخایەندا نەزمێکی ڕووکەش بسەپێنێت، بەڵام بەبێ پشتیوانی دەسەڵاتی کۆمەڵایەتی بەرگەی ناگرێت.

 

لەم ڕوانگەیەوە گرینگترین پرسیار کە ئەمڕۆ لەبەردەم ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئێراندایە، تەنها پرسی شەڕ یان ململانێی دەسەڵات نییە، بەڵکو لە توانای کۆمەڵگەدایە بۆ خۆڕێکخستن و داڕشتنی داهاتووی خۆی، لە کۆتاییدا ئەوە خەڵکن کە دەتوانن دیاری بکەن کە ئایا قەیرانەکانی ئێستا دەبێتە هۆی سووڕێکی نوێی ناسەقامگیری و توندوتیژی یان دەگۆڕدرێن بۆ دەرفەتێک بۆ کراوەیی مێژوویی و گۆڕانکاری قووڵ.

 

جیهان چووەتە سەردەمێکی شەڕی ئاڵۆز و فرە ئاست، بەڵام لە دڵی هەموو ئەم ئاڵۆزییەدا ڕاستیەکی سادە هەیە: هیچ تەکنەلۆژیایەک، هیچ ئەلگۆریتمێک، هیچ میکانیزمێکی کۆنترۆڵکردن ناتوانێت بۆ هەمیشە ئیرادەی کۆمەڵگەیەکی هۆشیار و ڕێکخراو سەرکوت بکات، مێژوو چەندین جار نیشانی داوە کە لە ساتەوەختە گرینگەکاندا ئەوە خەڵکن کە ئاراستەی داهاتوو دیاری دەکەن و ڕەنگە ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئێرانی ئەمڕۆ لە ئێستاوە لە بەربەستی یەکێک لەو ساتە مێژووییانەدایە.

 

لەم کاتە گرینگانەی مێژوودا کۆمەڵگەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران خۆی لە ڕاستییەکی بنەڕەتیدا دەبینێتەوە کە چیتر ناتوانرێت بشاردرێتەوە: خەڵکی ئەم وڵاتە گەیشتوونەتە خاڵێک کە گەڕانەوە بۆ ڕابردوو ئیتر بژاردە نییە، ساڵانێک سەختی ئابووری، سەرکوتی سیاسی، هەڵاواردنی پێکهاتەیی و بێڕێزی کۆمەڵایەتی کۆمەڵگەی بەرەو قۆناغێک بردووە کە توڕەیی و هۆشیاری یەکگرتوو بووە و بووەتە هێزێکی مێژوویی، ئەم ڕێڕەوە ڕووداوێکی لەناکاو نەبوو، بەڵکو لوتکەی دەیان ساڵ ناڕەزایی و ئەزموونی کۆببووەوە بوو.

 

یەکەم نیشانە ڕوونەکانی ئەم گۆڕانکارییە لە مانگی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧دا دەرکەوت، کاتێک شەپۆلێکی ناڕەزایەتی لە چەندین شاری سەرتاسەری وڵاتدا سەریهەڵدا، ئەم ناڕەزایەتیانە بۆ یەکەمجار لە ئاستێکی بەرفراواندا نیشانیاندا کە چینێکی بەرچاوی کۆمەڵگە چیتر تەنها دژایەتی سیاسەتەکانی دەسەڵاتدارانی نەکردووە، بەڵکو دەستیان کردووە بە ئاڵەنگاری تەواوی پێکهاتەی سیستەمی هەبوو، ئەم ناڕەزایەتیانە سەرەتای قۆناغێکی نوێ بوو؛ قۆناغێک کە کۆمەڵگە چیتر بەدوای چاکسازی سنوورداردا نەدەگەڕا، بەڵکو وردە وردە دەستی کرد بە وروژاندنی پرسیاری بنەڕەتی سەبارەت بە سروشتی دەسەڵات و داهاتووی وڵات.

 

دوای چەند ساڵێک ئەم ڕێبازە بە ڕوونیتر و بەرفراوانتر خۆی لە شۆڕشی هۆشیاریدا دەرکەوت کە بە دروشمی "ژن، ژیان، ئازادی" دەربڕدرا، ئەم تەڤگەریە تەنها ناڕەزایەتییەکی سیاسی نەبوو، بەڵکو ڕاگەیاندنێکی بەربڵاوی هاوپشتی کۆمەڵگە بوو لەگەڵ بەهاکانی ئازادی و کەرامەتی مرۆڤ، پەیامێک کە نەک هەر لە شارەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئێراندا دەنگی دایەوە بەڵکو گەیشتە بۆچوونی گشتی جیهانی، ژنان، گەنجان، کرێکاران، خوێندکاران و چین و توێژە جیاوازەکانی کۆمەڵگە شان بە شان وەستابوون و دووپاتیان دەکردەوە، کە داواکارییەکانی ئازادی بوونەتە هێزێکی یەکگرتوو کە دابەشبوونەکانی تێپەڕاندووە.

 

بەڵام نرخی ئەم بەرخۆدانە زۆر بوو، لەم ساڵانەی دواییدا هەزاران کەس لە پێناو ئازادیدا گیانیان لەدەستداوە، هەزارانی تریش بریندار بوون یان بێسەروشوێن بوون و بێ کۆتا لە کەسانی تریش تووشی گرتن و سەرکوتکردن بوون، ئەم قوربانیانە تەنها ژمارە نین، ئەوان بەشێکن لە یادەوەریی بەکۆمەڵی کۆمەڵگەیەک کە لە پێناو داهاتوویەکی جیاوازدا خەبات دەکات و هەر دڵۆپێکی خوێن کە لەسەر ئەم ڕێگایە ڕژاوە، بەڵگەیە لەسەر ئیرادەی گەلێک کە چیتر ئامادە نییە چارەنووسی خۆی ڕادەستی ئەو پێکهاتە سیاسییانە بکات کە شەرعیەتی خۆیان لەدەستداوە.

 

بەڵام ئەزموونی مێژوویی ئەوە دەردەخات کە توڕەیی و ناڕەزایەتی بەتەنها بەس نییە بۆ هێنانەدی گۆڕانکاری، ئەوەی بەڕاستی دەتوانێت ڕەوتی کۆمەڵگەیەک بگۆڕێت، گۆڕینی ئەم وزە کۆمەڵایەتییە بۆ ڕێکخستنی هۆشیارانە و لێرەدایە کە ڕۆڵی چارەنووسساز و هێزە سیاسی و کۆمەڵایەتییەکان دەردەکەون، هاوپەیمانی پارت و بزووتنەوە سیاسییەکان دەتوانن پشتیوانییەکی بەرچاو بن، بۆ هەوڵە دیپلۆماسییەکان و بۆ خستنەڕووی داواکارییەکانی گەلانی ستەملێکراو، گەورەکردنی دەنگیان لە گۆڕەپانەکانی ناوچەیی و نێودەوڵەتیدا بکەن، جگە لەوەش، ئەم جۆرە هاوپەیمانییانە دەتوانن یارمەتیدەر بن لە بونیادنانی هەستی هاودەنگی لە نێوان ئەو گەلانەی کە ساڵانێک بەرگەی جۆرە جیاوازەکانی هەڵاواردن و سەرکوتکردنیان گرتووە.

 

بەڵام دەبێت بەڕاشکاوی بڵێین کە بەرزکەرەوەی ڕاستەقینەی گواستنەوەی هاوسەنگی هێز لە شوێنێکی تردایە، هیچ هاوپەیمانییەکی سیاسی و دەستپێشخەرییەکی دیپلۆماسی ناتوانێت جێگەی دەسەڵاتی گەلێکی یەکگرتوو بگرێتەوە، ئەوەی لە کۆتاییدا دەتوانێت گورزی یەکلاکەرەوە لە سیستەمێکی خراپبوو بگەیەنێت، ئیرادەی پێکەوەی گەلێکە کە گەیشتووەتە ئاستێکی هۆشیاری و هاودەنگی.

 

مێژووی شۆڕشەکان چەندین جار ئەم ڕاستییەی نیشانداوە، ڤلادیمێر لینین لە شیکردنەوەی ساتەکانی شۆڕشدا جەختی لەوە کردەوە، کە شۆڕش کاتێک دەبێت کە فەرمانڕەواکان بە شێوازی کۆن لە دەسەلاتدا بێتوانا بن، وە کاتێک خەڵک ڕەتیدەکەنەوە کە بە هەمان شێوە بەردەوام بن لە ژیان، لەم جۆرە ساتانەدا دوودڵی دەتوانێت بە واتای لەدەستدانی دەرفەتێکی مێژوویی بێت، شۆڕش یاری و پرۆڤە نییە بۆ داهاتوو، کاتێک بارودۆخەکەی پێگەیشتووە، دەبێت زۆر بە ڕاستی وەربگیرێت.

 

هەروەها چێ گیڤارا چەندین جار هۆشداریدا لەوەی کە ناتوانرێت شۆڕش دوابخرێت و سازشی لەسەر بکرێت، لە ڕوانگەی ئەوەوە شۆڕش ئەو ساتەیە کە ئیرادەی گەل بۆ گۆڕانکاری دەگاتە ئاستێک کە هیچ هێزێک ناتوانێت ڕێگری لێبکات، بەڵام ئەم ئیرادە تەنها کاتێک بە ئامانجەکانی دەگات کە لەگەڵ ڕێکخستن و دیسیپلینی بەکۆمەڵدا یەکبگرێتەوە.

 

ئەگەر بەڕاستی کۆمەڵگەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران لە لێواری ساتێکی وەهادایە، ئەوا ئامادەبوون لە کایەی گشتیدا تەنها بە واتای ڕژانە سەر شەقامەکان بۆ ناڕەزایەتی دەربڕین نییە، بە تایبەت لەو هەلومەرجەدا کە سەرکوت و توندوتیژی دەتوانێت هەر کۆبوونەوەیەک بگۆڕێت بۆ گۆڕەپانێکی مەترسیدار، بوونی ڕاستەقینە بە واتای دروستکردنی تۆڕەکانی ڕێکخستنی کۆمەڵایەتییە، پێکهێنانی لیژنە، ئەنجومەن و کۆمینە بچووکەکان لە شوێنی کار، گەڕەکەکان، زانکۆکان و هەموو کەشیلێک کە خەڵک بتوانن کۆببنەوە و گفتوگۆ لەسەر چارەنووسی هاوبەشیان بکەن.

 

شانبەشانی ئەم پێکهاتە ناوخۆییانە، مانگرتنی گشتی نوێنەرایەتی یەکێک لە ئامرازە کاریگەرەکانی فشاری کۆمەڵایەتی دەکات، کاتێک کرێکاران، مامۆستایان، کارمەندانی خزمەتگوزاریی گشتی و چین و توێژەکانی دیکەی کۆمەڵگە بە شێوەیەکی هاوئاهەنگ کارەکانیان ڕادەگرن، پێکهاتەی دەسەڵات خۆی ڕووبەڕووی ڕاستیەکی نوێ دەبینێتەوە، کۆمەڵگەیەک کە چیتر ئامادە نییە ڕێگە بدات ئابووری و کاروباری وڵات بەڕێوەبچێت بەبێ ئەوەی دەنگیی ببیسترێت.

 

لە هەمان کاتدا، ئەم جۆرە کردەوانە دەبێ پەیامێکی ڕوون بۆ جیهان بنێرن، گەلی ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران بە دوای شەڕدا ناگەڕێت، نە دەیانەوێت چارەنووسی وڵاتەکەیان لە لایەن زلهێزە دەرەکییەکانەوە دیاری بکرێت، ئەزموونی مێژوویی ئەوەمان بۆ دەردەخات کە زۆرجار شەڕەکان دەبنە بیانوو بۆ سەپاندنی ڕێکخستنی نوێ لە دەرەوە، بۆیە ئامانجی کۆمەڵگەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران دەبێ داڕشتنی ڕێبازێکی جیاواز بێت، تەنانەت لە نێو قەیرانەکان و شەڕە سەپێنراوەکاندا، گۆڕینی هەڕەشەکان بۆ دەرفەتی کراوەیی سیاسی و تێپەڕاندنی ئەو پێکهاتانەی کە توانای وەڵامدانەوەی داواکارییەکانی کۆمەڵگەیان نەماوە.

 

دواجار ئەوەی داهاتوو دیاری دەکات، بڕیاری حکومەتە گەورەکان یان حیساباتی جیۆپۆلەتیکی زلهێزە نێودەوڵەتییەکان نییە، بەڵکو ئیرادەی گەلێکە کە بڕیاریداوە چارەنووسییان بخەنە دەستی خۆیان، ئەگەر ئەم ئیرادەیە لەگەڵ ڕێکخستن و تەبایی و هۆشیاری تێکەڵ بکرێت، ئەوا هیچ دەسەڵاتێک ناتوانێت بۆ هەمیشە ڕێگری لێبکات.

 

مێژوو چەندین جار نیشانی داوە کە ساتێک هەیە کۆمەڵگەکان ناچارن لە نێوان چاوەڕوانی و نواندندا یەکێکیان هەڵبژێرن و ڕەنگە ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران ئەمڕۆ لە یەکێک لەو ساتانەدا بوەستێت، ساتێک کە خەڵک لە ڕێگەی یەکێتی و ڕێکخستنەوە بتوانێت هەنگاوی کۆتایی بەرەو کردنەوەی ڕێگایەکی نوێ بۆ ئازادی و دادپەروەری بنێت.

 

بەرخۆدان ژیانە.