ورمێ

 

لە ژینگەیەکدا، کە دەسەڵاتێکی سەرکوتگەر ئامانجی چاندنی هەستی بێدەسەڵاتی و کوژاندنەوەی هەموو هیوایەکە، خۆپاراستن کایەی تاکەکەسی تێدەپەڕێنێت بۆ ئەوەی ببێتە بەرپرسیارێتییەکی پێکەوەی و بیکاتە بەشێکی دانەبڕاو لە خەبات دژی نادادپەروەری.

 

دوابەدوای کۆمەڵکوژییەکانی زستانی ٢٠١٥ و بەردەوامی سەرکوت، کۆمەڵگەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و ئێران کەوتە ژێر فشارە ئەمنیەتی و ئابوورییەکان و هەروەها خەم و پەژارەی بەکۆمەڵەوە، کە کاریگەریی نەرێنی لەسەر تەندروستی دەروونی تاکەکان هەبوو، لەم هەلومەرجەدا هەندێک هەستیان بە بێدەسەڵاتی و بێهیوایی و ونبوون دەکرد.

 

سەبارەت بە هۆکاری زیادبوونی مەترسی بێ هیوای قووڵ لە قۆناغەکانی سەرکوتی سیاسیدا، ئیلین م، دەروونناس ڕوونی دەکاتەوە، لەم جۆرە قۆناغانەدا مرۆڤ نەک هەر ڕووبەڕووی کێشەیەکی تایەبەتی دەبێتەوە بەڵکو کەشێکی هەڕەشەی درێژخایەنیشە، کاتێک ئەگەری دەربڕینی ئازادانە توڕەیی، ناڕەزایەتی، یان تەنانەت ماتەمینیش سنووردار دەبێت، هەستە سەرکوتکراوەکان لەناو کەسێکدا کۆدەبێتەوە، لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئێراندا ئەم دۆخە، لەگەڵ فشارە ئابوورییەکان و هەستێکدا کۆدەبێتەوە، بێدەسەڵاتی، دەبێتە هۆی هەستکردن بە بێ هیوای قووڵ.

 

"توندوتیژی بەردەوام هۆکاری بنەڕەتی زەبر و زەنگی ئێستایە"

سەبارەت بەو گروپانەی زۆرترین مەترسییان لەسەرە و هۆکارەکانی ئەم لاوازییە، وتی: ئەو گەنجانەی کە دیدێکی ڕوونیان نییە بۆ داهاتوو، ئەوانەی تووشی زەبر و زەنگی هاوشێوە بوون، ئەوانەی بەدەست کاریگەرییەکانی توندوتیژیی ئەم دواییەدا دەناڵێنن، وەک خێزانی قوربانییەکان و زیندانیانی سیاسی، ئەوانەی تۆڕێکی پشتیوانی بەهێزیان نییە، زۆرترین زیانیان بەرکەوتووە، دەکرێت بڵێین توندوتیژی بەردەوام هۆکاری بنەڕەتی ئێستایە زەبر و زەنگ و هەندێک جار ئەم توندوتیژییە ئەوەندە قووڵە کە زۆرجار لە بریکارەکانمانەوە دەبیستین کە هەست بە تاوانباری دەکەن تەنها لەبەر ئەوەی لە ژیاندان لە لایەکی دیکەوە مرۆڤەکان بوونەوەرێکن کە پێویستە پێشبینی ڕووداوەکان بکەن و ئەم خواستە بۆ پێشبینیکردن لە هەموو لایەکەوە خراوەتە ژێر پرسیارەوە و دۆخەکە بۆ زۆر کەس نادیارە.

 

ئاماژەی بە گرنگترین ستراتیژییەکانی چاودێریکردنی خۆد کرد: دەروونناسی ناتوانێت ڕەچەتەیەک بێت بۆ باشترکردنی هەموو بارودۆخێک، لەم جۆرە بارودۆخانەدا ئەرکی هەریەکەمانە کە پەرە بە چاودێریکردنی خۆد و گروپەکانی پشتیوانی بدەین، گرنگترین ستراتیژی دروستکردنی تۆڕی پشتیوانی بچووکە لە نێوان هاوڕێ متمانەپێکراوەکاندا، ڕێککەوتنی نەنووسراو بۆ چاودێریکردنی باری دەروونی یەکتر ڕۆژانە، گوێگرتن بەبێ بڕیاردان بۆ سەرکوتکردنی توڕەیی، دامەزراندنی پرۆتۆکۆڵەکانی پەیوەندی فریاگوزاری بۆ ساتەکانی بیرکردنەوە تاریکەکان بەربەستێکی بەهێز پێکدەهێنن لە بەرامبەر ئەو گۆشەگیرییەی کە دەبێتە هۆی بێ هیوای، وەک ئەوەی مرۆڤ هەرگیز نەتوانێت لەم تونێلە ڕزگاری بێت، بەڵام هەمیشە ڕێگەیەکی دەربازبوون هەیە کە بەڕێوەبردنی زەبر و زەنگی لاوەکی بە دوورکەوتنەوە لە بەرکەوتنی دووبارەی وێنە توندوتیژەکان بۆ ڕێگریکردن لە بارگرانییەکی زۆر لەسەرە، بێگومان ئەمە بە واتای ئەوە نییە کە بە تەواوی لە هەواڵەکان دوور بکەویتەوە.

 

لە کۆتای قسەکانیدا وتی: دەبێت ئەوە لەبیر نەکرێت کە مانەوە و گرنگیدان بە تەندروستی دەروونی و بەهێزکردنی پەیوەندییە مرۆییەکان لەم جۆرە بارودۆخانەدا، خۆی لە خۆیدا گەورەترین شێوازی ناڕەزایەتییە، لەبەرئەوەی ئامانجی کۆتایی هەر سەرکوتکردنێک نەهێشتنی جەستەیی یان دەروونی ناڕازییە، مانەوە لە گۆڕەپانی ژیاندا دەبێتە هۆی شکستی ئەم ستراتیژە.