Navenda Nûçeyan – Tevî şer, qeyran û hewldanên ji bo dûrxistina siyasî û rewşenbîrî, ji bo parastina destkeftiyan û xurtkirina projeyek demokratîk a piralî li ser bingeha edalet, beşdariya bibandor û parastina rûmeta mirovan, ciwan hêza civakî ya herî jêhatî ne.

Bi berçavgirtina krîz û pevçûnên li Rojhilata Navîn, nîqaşên li ser rola ciwanan a di şekildana pêşeroja herêmê û dîtina çareseriyan ji bo pirsgirêkên siyasî û civakî de, zêde dibin. Ev nîqaş di gelek ezmûnên civakî de tê ronîkirin. Ciwan wek hêza herî dînamîk û şiyana guhertinê têne dîtin. Bi serhildana Nifşê Z re li çend welatên Rojhilata Navîn ku dixwazin bandorê li qada giştî bikin û pirsgirêkên demokrasî û edaleta civakî bi awayên nû ji nû ve bidin nasîn, dişibin hev.

‘Yekîtiya helwestê girîngiya hevgirtina hevbeş nîşan dide’

Rêvebera ciwanan a Partiya Yekîtiya Demokratîk a bajarê Qamişloyê Şeza Hisên, diyar kir ku aliyê erênî ew rihê kolektîf e ku di şoreşa Rojava de derketiye holê. Şeza Hisên da zanîn ku ciwan û jinên ji paşxaneyên cuda bi hev re derketine holê da ku civak û destkeftiyên xwe biparêzin. Wê tekez kir ku vê ezmûnê amadebûna nifşê ciwanan ji bo hilgirtina berpirsyariya dîrokî û parastina mafên xwe bi îradeyek xurt û bê rawestan îspat kiriye. Her wiha anî ziman ku yekîtiya helwesta di navbera ciwanên çar parçeyên Kurdistanê de, hişmendiyek pêşketî ya girîngiya hevgirtina hevbeş, di rûbirûbûna dijwariyên çarenûssaz de nîşan dide.

‘Rihê têkoşîna ciwanan bi Ewropayê re sînordar nebû’

Şeza Hisên destnîşan kir ku rola ciwanan ne tenê bi parastina axê ve sînordar e, di parastina nasnameya civakê û rûmeta mirovan de jî berdewam dike û wiha pê de çû: "Ev ruhê têkoşînê ne tenê bi hundir ve sînordar bû. Li Ewropa û herêmên din jî belav bû. Li wir ciwanan di organîzekirina xwepêşandan û çalakiyên hevgirtinê de ji bo piştgiriya gelê Rojava roleke girîng lîstin. Vegera hejmarek ciwanan ji derveyî welêt, mînakek zindî ya hestek bilind a berpirsyariya neteweyî ye.”

‘Jinên ciwan bi helwestên serhildêr îstîsmarê red dikin’

Derbarê pirsgirêkên ku jinên ciwan pê re rûbirû dimînin de, Şeza Hisên anî ziman ku ew di dema krîzê de rastî binpêkirin û zextên ducarî hatine, lê wan bi redkirin û dengekî bilind li dijî her êrîşekê ku bandorê li rûmeta wan dike, bersiv dane. Şeza bal kişand ser bûyera birîna keziya şervana jin ji aliyê cîhadîstên Heyet Tehrîr el-Şam ve û tekez kir ku berteka berfireh a jinan û kampanyayên hevgirtinê yên pê re û ji nû ve weşandina porê sembolîk, peyamek zelal a redkirina binpêkirinan û pabendbûna bi maf û rûmeta jinan pêk aniye.

Şeza Hisên destnîşan kir ku nîqaşên berdewam ên li ser mijara entegrasyonê di navbera Hikûmeta Demkî ya Sûriyeyê û Rêveberiya Xweser de fikarên rastîn derdixin holê li ser hewldanên paşguhkirina rola ciwanan û dûrxistina jinan ji postên serokatiyê û tekez kir ku her formuleke siyasî an îdarî ku rola bingehîn a kategoriya ciwanan nas neke û beşdariya wan a rastîn di biryardanê de garantî neke, dê formuleke netemam bimîne û nikaribe aramiya civakî bi dest bixe.

Girîngiya rola ciwanan

Şeza Hisên di berdewama axaftina xwe de destnîşan kir ku jinên ciwan û ciwan, rihê zindî yê civakê ne û ew in yên ku cihêrengiya wê ya rewşenbîrî, rengên çandî û enerjiya nûjen didinê.

Wê tekez kir ku avakirina civakek azad û demokratîk bêyî hebûna wan di pêşengiya qada siyasî û civakî de nayê bidestxistin. Şeza diyar kir ku naskirina rola wan, ji hêla siyasî, demokratîk û sazûmanî ve, kevirê bingehîn ê her projeyek ku dixwaze edalet, azadî û parastina rûmeta mirovan li herêmê ava bike, pêk tîne.

Hedefgirtina îradeya wan û hewldana wan a ber bi bêalîbûna pasîf ve

Endama Ciwanên Partiya Yekîtiya Demokratîk Sîlva Hecî got ku tiştê herî xeternak ku di vê qonaxa girîng de li pêşiya ciwanan e, komek polîtîkayên rêxistinkirî ne. Sîlva got  ku ev polîtîka hewl didin wan ji rola wan a dîrokî û pêşeng a di avakirina civakê de bêpar bikin û wiha pê de çû: “Bi hedefgirtina îradeya me ya azad, hewl didin ku me ber bi bêalîbûna pasîf, tundrewî an xwe-derxistinê ve bibin. Her projeyek cidî ji bo avakirina Sûriyeyek demokratîk ku li aştiyê digere, dema ku ciwan bêparastin an jî hebûna wan a çalak di warên cûrbecûr ên siyasî, civakî û çandî de qels bibe, nikare were damezrandin an jî xurtkirin.”

Hewldanên ji bo tunekirina rola ciwanan

Sîlva Hecî anî ziman ku tiştê îro li dijî ciwanan tê kirin ji pirsgirêkên aborî yên girîng û krîzên civakî yên berhevkirî wêdetir diçe, digihîje hewldanên rêxistinkirî û berdewam ji bo sepandina îdeolojiyek yekane û jiholêrakirina ya din. Sîlva wiha got: “Sepandina modelek yekane ya jiyan, nasname, an girêdana siyasî, tevahiya tevna civakî tehdît dike. Her îhtîmalek rastîn a avakirina pergalek demokratîk a berfireh ku cihêrengiyê nas dike û diparêze, têk dibe.”

Alternatîfên dadperwer ên rewşenbîrî û siyasî

Sîlva Hecî di xwendina xwe ya analîtîk a li ser rewşa herêmî de destnîşan kir ku serhildan û tevgerên ciwanan li Rojhilata Navîn hişmendiyeke mezin û kombûyî nîşan didin ku ji sînorên erdnîgarî û sînorkirinên siyasî derbas dibe. Sîlva tekez kir ku ciwan ji xwezaya rejîmên otorîter û amûrên wan ên tepeserkirinê bêtir haydar bûne. Wê zêde kir ku ev hişmendiya zêde bi israrek eşkere li ser lêgerîna alternatîfên rewşenbîrî û siyasî yên dadperwertir, wekhevtir û beşdartir, ku dikarin rola mirov di civakê de vegerînin, tê pêşwazîkirin.

Pêşeroj bi dest, biryardarî û hişmendiya ciwanan ava dibe

Sîlva Hecî axaftina xwe bi tekezkirina ku îradeya ciwanan divê di nav erdnîgariyek diyarkirî an rewşek siyasî ya demkî de neyê sînordarkirin, divê ber bi asoyek berfirehtir ve were rêvekirin ku li ser bingeha çalakiya hevbeş û hevgirtina civakî di navbera komên cûrbecûr ên ciwanan ên li herêm û cîhanê de ye, bi dawî kir. Sîlva Hecî tekez kir ku pêşeroj tenê bi dest, biryardarî û hişmendiya wan a pêşkeftî ve tê avakirin û vejîna rastîn wê demê dest pê dike ku hişmendiya rexnegir vediguhere çalakiyek rêxistinkirî û berpirsiyar, ku dikare veguherîna avahîsaziyê ya xwestî di avahiya civak û dewletê de bi hev re pêk bîne.

Ciwan hêza guhertina li Rojhilata Navîn in

Hevseroka Desteya Ciwan û Werzîşê li Kobanê Avşîn Mustafa diyar kir ku Rojhilata Navîn niha krîz û pevçûnên xwînî dijî ku rasterast bandorê li karakterê ciwanan dikin. Wê zêde kir ku her civakek ku dixwaze pirsgirêkên xwe çareser bike divê vegere ciwanên xwe û wiha got: “Ji ber ku em beşa herî mezin a avahiya wê pêk tînin û kombûna krîz û zextan bandora xwe ya neyînî pêşî li ser ciwan û jinên ciwan dihêle.”

Jinên ciwan beşdarî jiholêrakirina DAIŞ’ê bûn

Avşîn Mustafa anî ziman ku ciwan xwedî enerjiyeke dînamîk in ku dikarin guhertinê çêbikin, bandorê li civakê bikin û çareseriyan çêbikin. Avşîn wiha domand: “Ev yek di Şoreşa Rojava de bi awayekî zelal hate nîşandan ku ciwanan roleke girîng di rêxistinkirin û parastina civakê de lîstin. Jinên ciwan jî di pêşengiya şoreşê de roleke pêşeng lîstin û beşdarî jiholêrakirina DAIŞ’ê bûn.”

Guhertin ji hêla ciwanan ve pêkan e

Avşîn Mustafa destnîşan kir ku her şoreşek ku ciwanan ji holê rake, nikare bi ser bikeve, ji ber ku ew xwedî enerjiyek mezin û îradeyek bê şik in. Ew bawer dike ku her guhertinek ku Rojhilata Navîn hewce dike divê ji hêla ciwanan ve were rêvebirin, bi taybetî ger ew guhertin demokratîk be, ji ber ku ciwan bi xwezayî meyldar in. Avşîn got ku tevahiya herêmê hewceyî veguherînek demokratîk e ku alternatîfek ji rejîmên kapîtalîst re pêşkêş bike, rêyek ku tenê bi roleke pêşeng a ku ji hêla ciwanan ve tê girtin dikare were bidestxistin.

Avşîn Mustefa gotinên xwe wiha bi dawî kir: "Sosyolojiya koma ciwanan di vê qonaxê de xwe-avakirinê ye, ji ber ku sosyolojiya ku niha li ser ciwanan tê ferzkirin xwezaya wê kapîtalîst e û ji ber ku ew ji bo civakê çavkaniyek enerjiyê ne, divê ev enerjî bi awayekî erênî ber bi civakê ve were kanalîzekirin."