lîsta rojê

08:00

Asenat Barzanî di navbera salên 1590–1670’an li Musilê dayîk bûye. Zanayek olî, perwerdekar û nivîskareke cihû ye. Li herêma Mûsilê jiyaye. Çavkaniyên dîrokî destnîşan dikin ku ew wekî "yek ji yekem rabînên jin ên naskirî di dîrokê de" tê hesibandin.

10:11

Romana herî dawî ya nivîskar û rojnamevana navdar a Tacîk Sajeda Mîrza, "Pistepista di Guhê Bayê de", bi awayekî bihêz jiyan, berxwedan û hevgirtina jinan di civakek baviksalar a kevneşopiya Tacîkîstanê de nîşan dide.

10:56

Li Mexrîbê, ji ber arşîvên sînorkirî yên li ser "Salên Guleyan", vegotinên jinan di navbera bîra devkî û tomarên nivîskî de asê mane, di heman demê de jiyana Fadma Harfu wekî mînakek derdikeve pêş ku vegotinên malbatî bi bîra dîrokî re dike yek.

10:00

“Moolaadé”, ne tenê fîlmekî wiha ye ku encamên sinetkirina jinan vedibêje; di heman demê de wekî berhemeke ku hêza piştevanî, wêrekî û têkoşîna kolektîf nîşan dide, derdikeve pêş.

09:26

Di Bacıyan-i Rum ku di sedsala 13’an de li Anadoluyê derketiye holê de jin, beşdarên çalak ên jiyana civakî bûn, çalakiyên xwe yên rêxistinkirî di gelek waran de, ji hilberîn û perwerdê bigire heya hevgirtin û parastinê, nîşan didan.

08:00

Bajarê Kevnar ê Afrodisias ku li taxa Geyre ya navçeya Karacasu ya parêzgeha Aydinê, li Herêma Egeyê ya Tirkiyeyê ye, yek ji girîngtirîn cihên mîrateya arkeolojîk û çandî ya kevnar e. Bajar navê xwe ji Afrodît, xwedawenda evîn û bedewiyê digre.

10:52

Fîlma Qezaya Nexuyayî (Yek Tasadof-e Sadeh) ku derhêneriya wê Cefer Panahî kiriye, fîlmeke mirovî û hizirker e li ser bandorên mayînde yên tundî û zilma li ser jiyana mirovan e. Temaşevanan vedixwîne fikirîna li ser lêgerîna rastî, edalet û hesabpirsînê.

08:34

Persepolîs ji fîlmek anîmasyonê zêdetir; şahidiya hunerî û siyasî ji bo demek krîtîk di dîroka Îranê de pêşkêş dike. Çîrok, bi çavên zarokek ku di cîhana bi lez diguhere de mezin dibe, tê vegotin û diyar dike ku azadî bi rastgotinê dest pê dike.

09:11

Chrîstîne de Pîzan ku di sala 1364’an de li Venedîkê jidayîk bû, mîna yekem nivîskara jin a profesyonel tê hesibandin ku hem piştgirî da malbata xwe û hem jî bi qelema xwe ya bihêz ji bo perwerdehiya jinan û rolên civakî parêzvanî kir.

09:10

Kaniya Jinan ku li hewşa paşîn a Farina-Haus li Kolnê ye, veguherîna dîrokî û civakî ya bajêr bi 10 fîgurên jinan ên ji serdemên cuda nîşan dide.

08:28

Sonîta Alîzadeh ku yek ji çalakvanên mafên jinan ên herî berbiçav ên îroyîn e, kesayetiyek bihêz e ku muzîkê veguherand amûrek berxwedanê, jiyana wê ne tenê çîroka serkeftina takekesî ye, di heman demê de temsîla dengek e ku li dijî zordariya sîstemîk.

10:00

Fîlma "The Orchestrator" li ser çîroka rastîn a muzîkjena Holandî Antonia Brico hatiye çêkirin; çîroka jinekê vedibêje ku di serdema cudakariyê de bûye yek ji pêşengên orkestraya senfoniyê ya jinan a yekem a cîhanê.

12:31

Nivîskara Umanî Aye El Siyabî di romana xwe ya bi navê ‘Qawîşa Pêncem... Jiyana di Girtîgeha Jinan de’ de zextên ku girtiyên jin dijîn, tenêtî û têkoşîna jiyanê bi vegotinek bi hêz dinirxîne.

09:03

Jeanne Dielman ku yek ji fîlmên herî bi bandor ên dîroka sînemayê ye û wekî 'fîlma herî baş a hemû deman' tê binavkirin, di sala 1975’an de ji aliyê derhênera Belçîkî Chantal Akerman ve hatiye çêkirin.

09:40

Îro em li Michael Armstrong, Factory Boy binêrin, romanek ku wekî aliyê tarî yê Şoreşa Pîşesaziyê tê hesibandin. Li Îngilistanê di sedsala 19’an de, dema ku pîşesazîbûn zûtir bû, kargeh, maden û torên veguhastinê yên nû rûyê welat guherandin.

09:58

Tê qebûlkirin ku yekem belgeya nivîskî ya têgeha ‘azadî’ di dîroka mirovahiyê de vedibêje, di tabletên şaristaniya Sumerî de tê dîtin. Têgeha ku bi Sumerî wekî ‘Amargî’ (an Amagî) tê zanîn, di tabletên reformên Qiral Urukagina yên 2350 BZ. de xuya dike.

08:20

Zarê fîlmek dramatîk a bêdeng a sala 1926’an e ku li ser Kurdên Êzîdî hatiye çêkirin. Ew wekî yekem fîlm tê hesibandin ku sosyolojiya Kurdan aniye ser ekrana mezin. Fîlm di 9’ê Mijdara 1926’an de hate pêşandan û derhêner, Hemo Beknazaryan bû.

08:35

Fîlmê “Pêncê Esrê”, ji dramayek civakî bêtir e. Çîrokek sembolîk e li ser rewşa jinan a di civakên piştî şer de.

11:05

Dîwarê “Hêvî û Pel” vîzyona hunermendê Sûdanî Alaa Satêr a rêwîtiya penaberan wekî tevgerek berdewam ber bi ewlehiyê ve temsîl dike, laşên mirovan û çûkan di metaforek dîtbarî ya bihêz de bikar tîne.

10:29

"The Hours", ku adaptasyoneke şahesera Virginia Woolf "Mrs. Dalloway" e, bi awayekî bihêz nîşan dide ka jin çawa mîna xelekên zincîrekê bi hev ve girêdayî ne.