lîsta rojê

09:03

Girê Endarê, bi dîroka xwe ya kevnar digihîje Serdema Sifir a çanda Til Xelef. Di heman demê de mazûvaniya perestgeha Îştarê ku tê bawerkirin xwedawenda bereket, evîn û şer e kiriye.

08:11

Amadekara pirtûka jinên Kurd Holly Mason Badra dibêje ku “Jinên Kurd tenê li ser êşên xwe nanivîsin; ew li ser jiyanê dinivîsin. Ew evîndar dibin, dixwazin, dibêjin, dibarînin, xeyal dikin û bi zimanê xwe cîhaneke din ava dikin.”

09:58

Fîlmê "The Breadwinner" rastiya keçek Efganî nîşan dide ku xwe bi şer, xizanî û qedexeyên civakî re rûbirû dibîne. Ew hewl dide ku li hember rastiyek dijwar a ku wê ji her alî ve dorpêç dike, bi ser bikeve.

08:51

Pirtûkxanevanên jinên ên DYE yên di salên 1930’an de bi bandorên Qeyrana Mezin re têdikoşiyan, li pişt hespan pirtûk û kovaran dibirin gundên çiyayî yên dûr ên Kentuckyê.

09:23

Li Nepalê, tevî ku bi salane kevneşopiya "Chhaupadi" ya jinan neçar dike ku di heyama reglê û piştî zayînê de ji malên xwe dûr di stargehên netenduristî de bijîn hatiye qedexekirin jî, bi taybetî li deverên gundewarî yên rojavayê welat, berdewam dike.

09:07

Deq, hewldana fêmkirina dîrok û çanda gelekî, bi taybetî bîranîna ku ji hêla jinan ve ji nifşekî bo nifşekî din tê hilgirtin û veguhestin, sûd dide ku em di navbera rabirdû û niha de girêdanên xurttir ava bikin.

08:25

Ew ne tenê rêberek eşîrê bû, her wiha bi polîtîkayên xwe yên serketî Helebce kir navenda bazirganiyê; serpêhatiya balkêş a Edlê Xanim a ku bi rêbertiya xwe û jêhatiya xwe ya dîplomatîk mohra xwe li dîroka herêmê xist.

09:37

"Bidaat" bi danîna dengê jinan di navenda vegotinê de, tabûya dengê jinan dike ber pirsê; lê hin hêmanên fîlm pirsa gelo ew nêrîna baviksalar rexne dike an bi nezanî ji nûve diafirîne? derxist holê.

09:05

Ne hemû rûpoş ji bo veşartina rûyan in. Lê belê, hindek ji wan jî, wan tiştên ku nayên dîtin eşkere dikin. Di civakên Yorûba – Nago de, merasîma "Gelede" vediguhere pîrozbahiya hêza pîrejinan û cihê wan di parastina civakê de.

09:19

Bi îtiraza jina Nîjeryayî Nwanyeruwa ya li dijî serjimêriya bacê di sala 1929'an de, li Rojavayê Efrîqayê serhildineke mezin dest pê kir. Nêzî 25 hezar jin li kolanan li dijî Îngilîzan rabûn û desthilatdariya mêtînger neçarî paşvegavavêtinê kirin.

09:25

Di Şerê Vîetnamê de nêzî milyonek jinên ku wekî “Artêşa Pordirêj” dihatin naskirin, tevlî berxwedan, parastin û xebatên lojîstîkî bûn; ne tenê di şer de, di pêvajoya ji nû ve avakirina welat de jî roleke dîrokî û diyarker lîstin.

08:40

Evliya Çelebî dibêje ku “Mîr Xanzad wek hikumdareke wêrek, rûyê xwe bi perdeyekê nixumand û wê bi xwe li qada şer fermandariya artêşa xwe kir.”

08:49

Dema ku zarok di nav rûpelên çîrokên periyan de li qehremanan digerin, pirtûka El-Waîrat tê hilbijartin ku deriyek din ji bo wan veke, wan ber bi qehremanên rastîn ve bibe ku rêyên xwe di zanist, huner, werzîş, karsazî, xebata sivîl û çandê de çêke.

08:25

Norma Rae çîroka jinek e ku li kargeheke tekstîlê ya biçûk dixebite û têkoşîna wê ya dijwar ji bo mafên karkeran e. Ev çîrok li ser bûyerên rastîn hatiye avakirin.

09:49

Di salên 1880’yan de li Swêdê gorek hatibû dîtin û demek dirêj dihat fikirîn ku aydî fermandarekî Vîkîngan e. Lê belê bi analîza DNA’yê re rastî diyar bû. Bi lêkolînên genetîkî diyar bû ku şervan jin bûye vê yekê jî hebûna şervanên jin piştrast kir.

08:00

Di 5’ê Îlona 1939’an de zarokek keç a reşik, li Alabama ya Emrîkayê wek zarokek reşik a ji rêzê jidayîk bû. Navê wê, Claudette Colvîn bû. Ne wê ne jî malbata wê, nizanibûn ku rojek ewê bi gotinek “Na” di dîroka jinan a cîhanê de cihê xwe bigre.

09:25

Jinên Cezayîrî, bi beşdarbûna têkoşîna çekdarî ya di Şerê Serxwebûnê de, li dijî girtin û îşkenceyê li ber xwe dan û bûn yek ji aktorên sereke yên berxwedanê. Werîde Medad jî wekî yek ji sembolên herî girîng ên berxwedanê ye.

10:15

Li Çînê adeta girêdana piyan weke sembola bedewî û asta bilind a civakî dihat nasîn. Vê adetê jiyana bi milyonan keçan diguherand û dibû sedema kêmendamiya daîmî ya lingên jinan û mîraseke bi êş û azar li pey xwe dihişt.

09:27

Wênekêşa navdar a Emerîkî Jessie Tarbox Beals ku wekî yek ji yekem rojnamevanên wênekêş di dîrokê de tê naskirin, bi jiyana xwe ya bi têkoşînê dagirtî û berhemên xwe şopek mezin di cîhana hunerê de hişt.

09:33

Fîlmê Seîd Rustayî ya bi navê ‘Jin û Zarok’ trajediyên civakî û bandorên wê yên li ser jinan bi zimanekî xurt vedibêje. Lê belê ji bilî nîşandana krîzan, di pêşkêşkirina çareserî û rêyên rizgariyê de sînordar dimîne û pergala heyî careke din datîne holê.