ڕەحمە شەنزور

 

یەمەن-لە یەمەن ژمارەیەکی زۆر لە ژنان ڕوو لە کایەی دیجیتاڵی دەکەن وەک ئامرازێک بۆ شکاندنی گۆشەگیریی ئابووری و ڕەخساندنی دەرفەتی داهاتی نوێ، ئەوان مۆبایلە زیرەکەکان و پلاتفۆرمی پەیوەندی مەجازی بەکاردەهێنن بۆ فێربوونی کارامەییەکانی بەبازاڕکردنی ئەلیکترۆنی و بەڕێوەبردنی بازرگانە بچووکەکانی ماڵەوە، سەرەڕای ئەو ئاڵەنگاریە بەرچاوانەی کە ژێرخانی لاواز دروستی دەکەن، لەوانەش خزمەتگوزارییە لاوازەکانی ئینتەرنێت و پچڕانی بەردەوامی کارەبا.

 

سەرەڕای ئیرادەی ژنان بۆ سوودوەرگرتن لە گۆڕانی دیجیتاڵی، دابەشبوونی دیجیتاڵی، سنوورداربوونی دەستڕاگەیشتن بە سەرچاوە و ڕاهێنان، خزمایەتی لە هەندێک کەرتدا هێشتا وەک بەربەستی سەرەکین کە ڕێگری لە ژنانی یەمەن دەکەن کە بە تەواوی زیاتر تێکەڵ بە بازاڕی کاری سەردەمی و ئابووری دیجیتاڵی بن.

 

بازرگانییەکانی ماڵەوە...کاریگەرییەکی سنووردار لەسەر بەرەنگاربوونەوەی بێکاری

لەم ساڵانەی دواییدا، بازرگانییەکانی ماڵەوە لەلایەن ژنانەوە لە کەرتە جیاوازەکاندا پەرەی سەندووە، لە شیرینییەوە تا بازرگانی ئەلیکترۆنی، بەڵام کاریگەرییان لەسەر چارەسەرکردنی بێکاری بەکۆمەڵ هێشتا سنووردارە، سەرەڕای ئەوەش، هەندێک لە ژنان هەوڵدەدەن بە شێوەیەکی سەربەخۆ تەکنەلۆژیای بەردەست بەکاربهێنن بۆ دروستکردنی دەرفەتی جێگرەوە و ڕووبەڕووبوونەوەی ئاستەنگەکانی بەرزبوونەوەی تێچووی کرێ لە ڕێگەی ناساندنی بەرهەمەکانیان لە کەشی دیجیتاڵیدا.

 

شایانی باسە کە هیچ ئامارێکی وردی فەرمی سەبارەت بە ژمارەی پڕۆژەکانی بازرگانی ئەلیکترۆنی لە یەمەن لەبەردەستدا نییە  بەڵام پێوەرەکانی بەردەست دەریدەخەن کە ژمارەی بەکارهێنەرانی ئینتەرنێت لە یەمەن تا مانگی کانوونی دووەمی ساڵی ٢٠٢٤ گەیشتووەتە نزیکەی ٦.١٦ ملیۆن کەس، کە دەکاتە ١٧.٧٪ی کۆی دانیشتووان، ئەم بنکە دیجیتاڵییە وردە وردە گەشە دەکات و نوێنەرایەتی بازاڕێکی پۆتانسێل دەکات بۆ ئەو ژنانەی کە لەم بوارەدا کاردەکەن.

 

خەونی فراوانبوون لەگەڵ ڕاستیدا بەریەک دەکەوێت

ئیناس عەبدە، تەمەن ٣٦ ساڵ، خاوەنی کارێکی شیرینییە لە ماڵەوە، باس لەوە دەکات کە هەوڵیداوە پڕۆژەکەی بەکاربهێنێت بۆ دابینکردنی سەرچاوەیەکی داهات بۆ ئەوەی یارمەتی بدات بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی بارودۆخە سەختە ئابوورییەکان، بەڵام هەر زوو تووشی ئاستەنگ بووە کە ڕێگر بووە لە فراوانبوونی.

 

وتیشی: بڕیارمدا کارێکی شیرینی بکەمەوە و ماڵپەڕێکی تۆڕی کۆمەڵایەتم دروستکرد بۆ بانگەشەکردنی بەرهەمەکان، بەڵام ڕووبەڕووی ئاستەنگی بەرچاو بوومەوە، ڕۆژانە بەهۆی لاوازی هێڵی ئینتەرنێت و تێچووی زۆری پاکێجی داتاکان و پچڕانی بەردەوامی کارەباوە زەرەرمەند بووم، بەردەوامبوون لە کارکردن لەژێر ئەم بارودۆخانەدا بە سەرسوڕهێنەرماوەتەوە، ئینتەرنێت و کارەبای متمانەپێنەکراو وزە و کاتمان بەسەر دەبات، هەزاران ژن دەیانتوانی لە ماڵەکانیانەوە کار بکەن و بەرهەم بهێنن.

 

ئاڵەنگاری تەکنیکی و ئابووری ڕێگری لە بەردەوامی دەکات

ئەبرار مستەفا، ڕۆژنامەنووس و چالاکوانی یەمەنی دووپاتی کردەوە، کە کارکردن لە کایەی دیجیتاڵیدا بووەتە بژاردەیەکی زیاتر بۆ ژنانی یەمەن لەم ساڵانەی دواییدا بۆ بەرەنگاربوونەوەی بێکاری و باشترکردنی داهاتەکانیان، بەڵام ئاماژە بەوە دەکات کە ئاڵەنگاری بەرچاویش دەخاتە ڕوو کە دەتوانێت ڕێگری لە سەرکەوتن و بەردەوامیی پڕۆژەکانیان بکەن.

 

ڕوونیکردووە، ئەو ژنانەی کە لە بواری بەبازاڕکردنی ئەلیکترۆنیدا کاردەکەن یان بەڕێوەبردنی کاروبارەکانی ماڵەوە بە شێوەی ئۆنلاین ڕۆژانە ڕووبەڕووی کێشە دەبنەوە بەهۆی پچڕانی بەردەوامی کارەبا و لاوازی خزمەتگوزاری ئینتەرنێت، کە هەردووکیان پێویستن بۆ هەر چالاکیەکی دیجیتاڵی، ئەم مەرجانە وادەکات فراوانکردنی بنکەی کڕیارەکانیان و دەستگەیشتن بە بازاڕە نوێیەکان قورس بێت، بەتایبەتی بە لەبەرچاوگرتنی ئەو دۆخە ئابوورییە سەختەی کە کاریگەری لەسەر توانای کڕینی زۆرێک لە خێزانەکان هەبووە.

 

وتیشی: زۆرجار داهاتی ئەم پڕۆژانە ناجێگیرە، ڕەنگە خاوەن کارێک لە ڕۆژێکی دیاریکراودا فرۆشتن و قازانج بەدەستبهێنێت، بەڵام لە ڕۆژانی دیکەدا ڕەنگە نەتوانێت تێچووی سەرەتایی دابین بکات، جگە لەوەش، هەندێک بەرهەم بەهۆی پچڕانی کارەباوە زیانیان پێ بگات، ئەمەش دەبێتە هۆی لەدەستدانی ڕاستەوخۆی ئەو سەرمایە سنووردارەی کە ژنان پشتی پێدەبەستن بۆ دەستپێکردنی کارەکانیان.

 

ئاماژەی بەوەشکردووە، کە ئەو ئاڵەنگاریە تەنها لە دەستپێکردنی پڕۆژەیەکدا سنووردار نییە، بەڵکو درێژدەبێتەوە بۆ بەردەوامبوون و فراوانکردنی و تێپەڕاندنی بەربەستەکان و گەیشتن بە قۆناغێکی جێگیر، هەروەها هەموو دەرفەتێکی ئابووری کە لەبەردەستی ژنان لە یەمەندایە کۆمەڵێک ئاڵەنگاری لەگەڵدایە، بەتایبەتی لە بوارەکانی بەبازاڕکردنی دیجیتاڵی و فرۆشتنی بەرهەمی ئۆنلاین.

 

ئاڵەنگاری کۆمەڵایەتی و شکستە سەرەتاییەکان

سەختییەکان تەنها لە لایەنە تەکنیکی و ئابوورییەکاندا سنووردار نین، هەروەها درێژدەبنەوە بۆ ئاستەنگە کۆمەڵایەتی و کولتوورییەکان کە توانای هەندێک لە ژنان بۆ فراوانکردنی کارەکانیان سنووردار دەکەن وتی: زۆرێک پێیان باشە بنکەی کڕیارەکانیان سنووردار بهێڵنەوە لە ترسی هەراسانکردن یان خراپ بەکارهێنانی تۆڕی کۆمەڵایەتی و چوونە ناو کایەی دیجیتاڵی.

 

جەختی لەوە کردەوە، کە زۆرێک لەو ژنانەی کە بەدوای داهاتدا ڕوویان لە بازرگانی ئەلیکترۆنی و بەبازاڕکردنی ئۆنلاین کردووە، لە قۆناغە سەرەتاییەکاندا ناچاربوون پڕۆژەکانیان بوەستێنن بەهۆی یەکگرتنی هۆکارەکانەوە، دیارترینیان پچڕانی کارەبا و لاوازی پەیوەندی ئینتەرنێت و زیانەکانی لە ئەنجامی تێکچوونی بەرهەم یان پاشەکشەی بازاڕکردن.

 

ئاماژەی بەوەشکردووە، سەختی بەکرێدانی شوێنە بازرگانییەکان پاڵ بە زۆربەی ژنانەوە دەنێت کە لە ماڵەوە کارەکانیان بەڕێوەببەن، ئەمەش خەرجییەکان کەمدەکاتەوە بەڵام ئاڵەنگاری زیاتر دەخاتە ڕوو کە پەیوەندییان بە گەیشتن بە کڕیاران و بەدەستهێنانی دزەکردنی خوازراو لە بازاڕەوە هەیە.

 

دابەشبوونی دیجیتاڵی ئاڵەنگاری گەورەتر دەکات، بەڵام چیرۆکی سەرکەوتن سەرەڕای سەختییەکان سەرهەڵدەدەن

ئاڵەنگاری بەردەم ژنانی یەمەن تەنها لە ژێرخانی لاوازدا سنووردار نییە، بەڵکو درێژدەبنەوە بۆ دابەشبوونی دیجیتاڵی پەیوەست بە دەستڕاگەیشتن بە تەکنەلۆژیا و ڕاهێنان، زۆرێک لە ژنان، بە تایبەت لە ناوچە گوندنشینەکان، هێشتا کێشەیان هەیە بۆ بەدەستهێنانی خزمەتگوزاری ئینتەرنێتی جێگیر یان بەدەستهێنانی ئەو لێهاتووییە دیجیتاڵیانەی کە پێویستن بۆ چوونە ناو بازاڕی کاری ئۆنلاین، ئەمەش تواناییان سنووردار دەکات بۆ سوودوەرگرتن لەو دەرفەتانەی کە ئابووری دیجیتاڵی پێشکەشی دەکات.

 

سەرەڕای ئەم ئاڵەنگاریانە، هەندێک لە ژنانی یەمەن توانیویانە تۆڕی کۆمەڵایەتی بگۆڕن بۆ پلاتفۆرمی بەبازاڕکردن و فرۆشتنی بەرهەم و خزمەتگوزارییەکان، بە سوودوەرگرتن لە بازرگانییەکانی ماڵەوە و خۆڕاهێنانی ئۆنلاین، ئەم ئەزموونانە بەشدارییان کردووە لە دابینکردنی سەرچاوەی داهات بۆ خێزانەکان و توانای ژنانی یەمەنیان نیشانداوە بۆ گونجاندن لەگەڵ بارودۆخی سەخت و داهێنانی چارەسەری جێگرەوە بۆ بەردەوامبوون لە کارکردن و بەرهەمهێنان لە ماڵەوە.

 

توێژینەوەیەک کە لەسەر ١٠١ ژنە بازرگان لە یەمەن ئەنجامدراوە، پشتڕاستی دەکاتەوە کە تۆڕی کۆمەڵایەتی بووەتە ئامرازێکی بەربڵاو لەنێو ژناندا، ئەمەش بەشدارییەکی بەرچاوی هەیە لە بەرزکردنەوەی ستراتیژییەکانی بازاڕکردن و پەرەپێدان و پەیوەندی بازرگانی، کە ڕەنگدانەوەی توانای سروشتی ئەم کەرتەیە سەرەڕای ئاستەنگەکانی ئێستا.

 

خاوەنکارەکان پێیان وایە فراوانکردنی بەشداری ژنان لە ئابووری دیجیتاڵیدا پێویستی بە وەبەرهێنان هەیە لە پەیوەندییەکان و ژێرخانی وزە، لەگەڵ دابینکردنی بەرنامەی مەشقی تایبەتمەند لە بواری بازاڕکردنی ئەلیکترۆنی و بەڕێوەبردنی پڕۆژە و بازرگانی دیجیتاڵی، هەروەها جەخت لەسەر گرنگی دابینکردنی دارایی بچووک و دەستپێشخەرییەکانی پشتیوانی دەکەنەوە کە ژنانی خاوەنکار دەکەنە ئامانج، یارمەتیان دەدەن لە تێپەڕاندنی بەربەستە سەرەتاییەکان و گۆڕینی پڕۆژەکانیان بۆ سەرچاوەی داهاتی بەردەوام.

 

ڕێگایەکی درێژ بۆ سەقامگیری

چالاکوان ئەبرار مستەفا لە کۆتایی قسەکانیدا وتی: بونیادنانی پڕۆژەیەکی دیجیتاڵی سەرکەوتوو پێویستی بە کات و ئارامی و سەرچاوەی دارایی هەیە بۆ بەردەوامبوونی، هەروەها زۆرێک لە ژنان پێویستیان بە نێوان شەش مانگ بۆ ساڵێکە پێش ئەوەی پڕۆژەکانیان دەست بکەن بە دامەزراندنی ئامادەیی ڕاستەقینە و بەدەستهێنانی داهاتێکی سەقامگیر، لەم ماوەیەدا بەردەوامن لە خەرجکردن لە پاشەکەوتییانەوە، بەو هیوایەی بگەنە قۆناغێکی سەقامگیری و گەشەکردن.

 

سەرەڕای ئەو ئاڵەنگاریە تەکنیکی و ئابووری و کۆمەڵایەتیانەی کە ژنانی یەمەن لە بواری دیجیتاڵیدا ڕووبەڕوویان دەبێتەوە، بەڵام زۆرێک هێشتا تەکنەلۆژیا وەک ڕێگایەکی گرنگ بۆ باشترکردنی بارودۆخی ژیانیان و دروستکردنی دەرفەتی کارکردن لە ماڵەوە دەبینن، بەڵام فراوانکردنی بەشداری ژنان لە ئابووری دیجیتاڵیدا پێویستی بە باشترکردنی خزمەتگوزارییەکانی ئینتەرنێت و کارەبا هەیە، هەروەها دابینکردنی بەرنامەی ڕاهێنان و پاڵپشتی دارایی کە ژنان بەهێز دەکەن بۆ پەرەپێدانی پڕۆژەکانیان و گۆڕینی بۆ سەرچاوەی داهاتی بەردەوام.

 

لە کاتێکدا جیهان بەرەو ئابووری دیجیتاڵی وەک بزوێنەرێکی سەرەکی گەشەپێدان و ڕەخساندنی هەلی کار هەنگاو دەنێت، ژنانی یەمەن بەردەوامن لە شەڕێکی ڕۆژانە بۆ جێگیرکردنی بوونییان لەم بوارەدا، چەکدار بە ئیرادە و خواست، سەرەڕای ڕاستیەک کە بارگرانی قەیرانەکان و سەرچاوە سنووردارەکانە.