ڕەفیف ئیسلیم

 

غەززە- قۆناخی داهاتوو لە غەززە شایەتی گۆڕانکاری بەرچاوە سەبارەت بە تەواوکردنی جێبەجێکردنی ئاگربەست، بە تایبەتی قۆناغی دووەم و ڕادەستکردنی چەکەکانی حەماس، کاردانەوەی ژنانی شارە گەمارۆدراوەکە چییە بەرامبەر بەو شتانەی لە دەوروبەریان ڕوودەدەن، بەتایبەتی لەگەڵ بەردەوامی پێشێلکارییەکانی ئیسرائیل و زیادبوونی ژمارەی گیانلەدەستدان ڕۆژانە؟ چۆن سەیری ئەو شتانە دەکەن کە لە پێشە؟

 

نیهال جرجاوی باس لەوە دەکات، کە ژنانی کەرتی غەززە بێزارن لە هێرشەکان و هەستکردن بە شکست، هەموو خێزانێکی فەڵەستینی بەهۆی شەڕەوە کەسێکیان لەدەستداوە، پرسیار دەکات بۆچی شەڕەکە دەستبەجێ و بەپەلە ڕاناگیرێت بۆ ئەوەی ژیان بگەڕێتەوە دۆخی ئاسایی خۆی، دەتوانرێت زیانەکانی ماددی قەرەبوو بکرێتەوە، خانووەکان دەتوانرێت دووبارە دروست بکرێنەوە، بەڵام لە کوێ جێگرەوەیەک بۆ ژیانی مرۆڤەکان دەدۆزنەوە؟ چۆن دایکێک جێگەی کوڕەکەی دەگرێتەوە یان خوشکێک شوێنی براکەی؟ نموونەکان زۆرن.

 

ژنان پێویستیان بە ئاگربەست هەیە بۆ کۆتایی هێنان بە ئازارەکانی ئەو ژنان و منداڵانەی کە کەس نایانبینێت، بەتایبەتی ئەو گەنجانەی تەمەنیان لە ٢٣ ساڵ زیاتر نییە، بەتەنها لەگەڵ دوو منداڵدا بە بێ دابینکەر ماونەتەوە، هەروەها هەواڵەکان زۆرن، بەڵام هیچ شتێک لەسەر زەوی جێبەجێ ناکرێت، بەتایبەتی سەبارەت بە کردنەوەی دەروازەی وشکانی ڕەفەح و ئاسانکاری بۆ تێپەڕاندنی ئەو کەسانەی لە وڵاتانی عەرەبی دراوسێ گیریان خواردووە و دەرچوونی ئەو نەخۆشانەی کە ژیانیان لە مەترسیدایە.

 

ئەم ژنە لە تەمەنی ٥٠ ساڵیدا نازانێت چۆن کاردانەوەی هەبێت بەرامبەر بەو هەواڵانەی کە بڵاودەبنەوە، جا دڵخۆش بێت، دڵتەنگ بێت یان کاردانەوەی نەبێت، بەڵام ئەو بێ هیوا نەبوو، بەڵام پێویستی بەوەیە هەنگاوی بناغەی ببینێت کە لەسەر زەوی دەنرێت، وەک هاتنە ژوورەوەی چیمەنتۆ بۆ ئاوەدانکردنەوە، هێنانە ناوەوەی جۆرەها دراوی ”کاغەز و سکە”، ڕزگاربوون لەو سەختییانەی ڕۆژانە ڕووبەڕووی ژنان دەبنەوە لە مامەڵەکردن لەگەڵ پارەدا، تەنها بەڵێن و قسەی بەتاڵی ناوێت.

 

ڕوونیشیکردەوە، کە لە ماڵپەڕ و تۆڕی کۆمەڵایەتیدا بەدواداچوون بۆ هەواڵەکان ناکات، بەڵکو گوێ لە گفتوگۆی ڕێبواران و ئەو ژنانە دەگرێت کە باس لە ئاگربەست و میکانیزمەکانی جێبەجێکردنی تەواوەتی دەکەن بۆ ئەوەی دواجار دانیشتووانی شارە گەمارۆدراوەکە بتوانن چێژ لە ژیانێکی ئارام وەربگرن، وتی: ئەم پێشێلکاریانەی کە لەلایەن هێزەکانی ئیسرائیلەوە هەموو ڕۆژێک ئەنجام دەدرێن، هەموو هیوایەک بۆ جێبەجێکردنی ڕێککەوتنەکە بە تەواوی دەشکێت وەک لە پلانەکەی دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکادا هاتووە.

 

"پشوودانی جەنگاوەرێک"

تەهانی عمارین ڕوونیدەکاتەوە، کە دەستەواژەی "ئاگربەست" بەرزکردنەوەی تەندروستی دەروونییە، بەو پێیەی نوێنەرایەتی پشوودانێک دەکات بۆ ژنانی غەززە، دەپرسێت "کێ دەڵێت ژنانی غەززە لە هێرشی دوو ساڵەدا شەڕیان نەکردووە؟"، هەروەها ئاوارەبوون و لەدەستدان و بەدخۆراکی هەموویان ئەو سەختییانە بوون کە ژنان و منداڵانی کچی کەرتی غەززە بەرگەی دەگرن، ئەمە جگە لە شوێنی مانەوەیەکی گونجاو و ئاڵەنگاریەکی دیکە، تەنها هێرشە ئاسمانییەکان نین کە ژیانیان سەخت دەکات.

 

دووپاتی کردەوە کە لە نزیکەوە بەدواداچوون بۆ هەواڵەکانی پەڕینەوە دەکات، چونکە هاوژینەکەی لە سەرەتای هێرشەکەدا بۆ چارەسەری پزیشکی ڕۆشتووە و نەگەڕاوەتەوە، بە تەنها منداڵەکانی پەروەردە دەکات، هاوژینەکەی ناتوانێت سەردانی بکات و ئەویش بەهۆی سنووردارکردنی ئیسرائیلەوە ناتوانێت بچێتە دەرەوەی کەرتی غەززە، هیوادارە پەڕینەوەکە بە تەواوی لە هەردوو ئاراستەکەدا بکرێتەوە و ڕێگە بە کەرەستەی تەلارسازی وەک چیمەنتۆ و بەرد بدرێت، بۆیە باوەڕ بکات کە ڕێکەوتنێکی ڕاستەقینە و هەموو بڕگەکانی جێبەجێ بکرێن.

 

هەروەها هیوادارە وڵاتانی نێوەندگیری ئیسرائیل ناچار بکەن ئاگربەست ڕابگەیێنن و خۆی لە ئەنجامدانی پێشێلکارییەکانی وەک هێرشی ئاسمانی و تۆپباران کە ڕۆژانە گیانی دەیان هاوڵاتی مەدەنی دەبات بوەستێنێت، وەک ئەوەی ئاڵەنگاری لەگەڵ خەڵکی غەززە بکەن و پەیامێکیان بۆ بنێرن کە هەرگیز ناتوانن ژیانیان بگەڕێتەوە بۆ ئەوەی پێش ٧ی تشرینی یەکەم بوو، مردنیش بەردەوام بێت لە هێرشکردنە سەر منداڵان و ژنان و بەتەمەنەکان لە هەموو شوێنێک، تەنانەت ئەگەر ئەوان هیچ بەرپرسیارێتییەکیان لە ئەستۆ نەگرن لەوەی کە ڕوودەدات.

 

تەهانی عمارین خۆی لە خوێندنەوەی هەواڵەکانی ڕۆژنامە و ماڵپەڕە فەڵەستینییەکان سنووردار ناکات، بەڵکو بەدوای پەخشی ڕادیۆیی ناوخۆیی و شیکارییە سیاسییەکان دەگەڕێت، کە تیشکێکی هیوا و پشتڕاستکردنەوەی ئەوەیە بکات لەوانەیە جێبەجێ بکرێت سەبارەت بەو خاڵانەی کە لە پلانەکەی دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکادا هاتووە، وەک گەڕانەوەی ئاوارەکان بۆ ماڵەکانیان لە ناوچەکانی سەر هێڵی سەوز و ئاوەدانکردنەوە، کردنەوەی دەروازەی رەفەح بە هەردوو ئاراستەکە، دەستپێکردنی ڕاستەقینەی کارەکانی لیژنەی ئاشتی، کەمکردنەوەی ئەو بارگرانیانەی کە سەختی زۆری لەسەر ژنان داناوە.