٦٢ کەسایەتیی ناودار داواکارییەک بۆ ئەنجومەنی ئەوروپا پێشکەش دەکەن
٦٢ کەسایەتی لە ٢٩ وڵاتەوە، لەوانە خاوەنانی خەڵاتی نۆبڵ و سیاسەتمەداران، داوای جێبەجێکردنی بڕیارەکانی دادگای مافی مرۆڤی ئەوروپا لەبارەی ڕێبەر عەبدوڵڵا ئۆجالاان و مافی «هیوا»یان کردووە.
ناوەندی هەواڵ – لە ئاستی ئامادەکارییەکان بۆ کۆبوونەوەی کۆمیتەی وەزیرانی ئەنجومەنی ئەوروپا لە مانگی کانوونی یەکەمدا، داوای جێبەجێکردنی بڕیارەکانی دادگای مافی مرۆڤی ئەوروپا (DMME) سەبارەت بە ڕێبەری گەلی کورد عەبدوڵا ئۆجالان و دانپێدانان بە مافی هیوا بۆی، جارێکی دیکە گەڕاوەتەوە سەر ڕۆژەڤی نێودەوڵەتی.
٦٢٠ کەس لە ٢٩ وڵاتەوە، کە خاوەن خەڵاتی نۆبڵ، سیاسەتمەدار، ئەکادیمیست و بەرگریکاری مافی مرۆڤ لەخۆدەگرێت، نامەیەکیان ئاراستەی کۆمیتەی وەزیرانی ئەنجومەنی ئەوروپا کردووە و داوایان لە تورکیا کردووە ئەرکە یاساییەکانی جێبەجێ بکات. لە نامەکەدا جەخت لەوە کراوەتەوە کە دابینکردنی مەرجەکانی گفتوگۆ و چاڵاکیی ئازاد بۆ ڕێبەر عەبدوڵا ئۆجالان، بۆ پێشخستنی پرۆسەی ئاشتی و کۆمەڵگەی دیموکراتیک زۆر گرنگە.
«پێویستە ڕێبەر عەبدوڵا ئۆجالان ئازاد بکرێت»
نامەکە بەو دەربڕینە دەست پێدەکات:
«بە ناوی کەمپەینی نێودەوڵەتیی (ئازادی بۆ ڕێبەر عەبدوڵا ئۆجالان، چارەسەری سیاسی بۆ کێشەی کورد)، داوا لە کۆمیتەی وەزیرانی ئەنجومەنی ئەوروپا دەکەین دڵنیایی بکاتەوە کە تورکیا مافی هیوا بەگوێرەی بڕیاری ئۆجەلان/تورکیا (ژمارە ٢) و بڕیارەکانی گروپی دۆسیەی گوربان لە دادگای مافی مرۆڤی ئەوروپا جێبەجێ دەکات.
کەمپەینە نێودەوڵەتییەکەمان کە لە ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ بە بەشداریی جوڵانەوە کۆمەڵایەتییەکان، یەکێتییە کرێکارییەکان، خاوەنانی خەڵاتی نۆبڵ، پارێزەران، ئەکادیمیستەکان، ڕێکخراوەکانی گەنجان و ژنان، ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی، نوێنەرانی هەڵبژێردراو و کەرتەکانی دیکە دەستی پێکردووە، داواکارییەکانی خۆی بۆ ئازادیی عەبدوڵڵا ئۆجەلان، وەک مەرجێک بۆ سەرکەوتنی پرۆسەی ئاشتی دووبارە دەکاتەوە».
جێبەجێکردنی مافی هیوا هەنگاوێکی بنەڕەتیی یاساییە
لە نامەکەدا ئاماژە بەوە کراوە کە جێبەجێکردنی مافی هیوا بۆ پرۆسەی ئاشتی و کۆمەڵگەی دیموکراتیک زۆر گرنگە، هەروەها ڕۆڵی عەبدوڵڵا ئۆجەلان لە پرۆسەی گفتوگۆکاندا خرایە ڕوو و هاتووە:
«ئەمە ساتێکی گرنگە بۆ پشتگیریکردن لە جێبەجێکردنی ئەرکەکانی تورکیا وەک وڵاتێکی ئەندامی ئەنجومەنی ئەوروپا و بۆ پێشخستنی پرۆسەی ئاشتی و کۆمەڵگەی دیموکراتیک کە لەلایەن عەبدوڵڵا ئۆجەلانەوە دەستی پێکراوە.
جێبەجێکردنی مافی هیوا هەنگاوێکی بنەڕەتیی یاساییە کە دەبێت هەڵبگیرێت، بۆ ئەوەی سیستەمی تەنهایی و گۆشەگیریی توند کە لە ٢٧ ساڵی ڕابردوودا بەسەر عەبدوڵڵا ئۆجەلاندا سەپێنراوە کۆتایی پێبێت و بتوانێت وەک سەرەکۆتایی هێنەری گفتوگۆ، بە شێوەیەکی کاریگەر بەشداری لە پرۆسەی ئاشتی بکات».
«کۆبوونەوەی کانوونی یەکەم دەرفەتێکی گرنگە»
لە کۆبوونەوەی کۆمیتەی وەزیرانی ئەنجومەنی ئەوروپا لە مانگی کانوونی یەکەمدا، داوا لە ئەنجومەنی ئەوروپا کراوە بەگوێرەی بنەماکانی مافی مرۆڤ و حوکمڕانیی یاسا، هەنگاوی کردەیی هەڵبگرێت. لەم بارەیەوە هاتووە:
«کۆبوونەوەی کۆمیتەی وەزیران کە بۆ کانوونی یەکەمی ٢٠٢٦ پلانی بۆ دانراوە، دەرفەتێکی گرنگە بۆ دووپاتکردنەوەی پابەندبوون بە حوکمڕانیی یاسا، دیموکراسی و مافی مرۆڤ، لە ڕێگەی هەنگاوی کردەییەوە.
بڕیارێکی بەهێز کە پشتگیری لە جێبەجێکردنی مافی هیوا بکات، یارمەتی تورکیا دەدات لە دۆخی ئێستای خۆی لەسەر ئەم بابەتە بنەڕەتییانە تێپەڕێت، لە هەمان کاتدا پشتگیریی نێودەوڵەتی بۆ چارەسەرێکی ئاشتییانە و دیموکراتیکی کێشەی کورد پیشان دەدات».
واژۆکەرانی نامەکە هەروەها داوایان لە ئەنجومەنی ئەوروپا کردووە میکانیزمە کاریگەرەکان چالاک بکات بۆ ئەوەی تورکیا ئەرکەکانی جێبەجێ بکات.
پێویستی بە پشتگیریی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی هەیە
لە نامەکەدا هەروەها ئاماژە بە کاریگەریی بانگەوازی ڕێبەر عەبدوڵا ئۆجالان بۆ ئاشتی و کۆمەڵگەی دیموکراتیک کراوە کە لە ٢٧ی شوباتی ٢٠٢٥ بڵاوکرایەوە و کاریگەریی لەسەر تورکیا و ناوچەکە هەبووە. لەم بارەیەوە هاتووە:
«بانگەوازی ڕێبەر عەبدوڵا ئۆجالان بۆ ئاشتی و کۆمەڵگەی دیموکراتیک کە لە ٢٧ی شوباتی ٢٠٢٥ ڕاگەیەنرا، کاریگەریی گرنگی لەسەر تورکیا و ناوچەکە هەبووە. ئەم بانگەوازە بەشداری لە کەمکردنەوەی توندوتیژی کردووە و دوای چەندین دەیە ملمڵانێ، هیواکانی ژیانێکی ئاشتییانە لە ڕێگەی دیالۆگی دیموکراتییەوە زیندوو کردووەتەوە.
بەڵام بۆ ئەوەی ئەم هیواانە بەدی بێن، زیاتر لە هەر کاتێک پێویستە گۆڕانکاریی گرنگ لە ناوخۆی وڵاتدا ئەنجام بدرێت و پشتگیریی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتیش هەبێت».
تورکیا پێداویستییەکانی دیموکراتیزەبوون جێبەجێ ناکات
لە نامەکەدا جەخت لەوە کراوەتەوە کە ڕێکخستنە یاساییەکانی تورکیا پێداویستییەکانی دیموکراتیزەبوون دابین ناکەن. هەروەها ئاماژە بەوە کراوە کە سنووردارکردنی مافە بنەڕەتییەکانی عەبدوڵڵا ئۆجەلان و پەیوەندییەکانی لەگەڵ جیهانی دەرەوە بەردەوامە.
لە نامەکەدا هاتووە:
«سەرەڕای پێشکەوتنە یاساییەکانی دوایی، ڕێبەر عەبدوڵا ئۆجالان لە ژێر مەرج و بارودۆخێکدا زیندانییە کە مافە بنەڕەتییەکانی و پەیوەندییەکانی لەگەڵ جیهانی دەرەوە بە شێوەیەکی توند سنووردار دەکات.
هەرچەندە هەندێک چاکسازیی یاسایی جێبەجێ کراون، بەڵام ئەمانە بۆ دیموکراتیزەبوونی ڕاستەقینە بەس نین و جێبەجێکردنی بڕیارەکانی دادگای مافی مرۆڤی ئەوروپا مسۆگەر ناکەن.
گرنگتر لە هەمووشیان، ئەم ڕێکخستنانە دۆخی یاسایی و مەرجەکانی کاری سەرەکۆتایی هێنەری گفتوگۆ لە پرۆسەی ئاشتی چارەسەر ناکەن. ئەم بابەتە بۆ سەرکەوتنی هەر پرۆسەیەکی ئاشتییانەی بەردەوام گرنگ دادەنرێت».
پێویستە مافی هیوا بناسرێت و جێبەجێ بکرێت
لە نامەکەدا داوای جێبەجێکردنی تەواوی بڕیاری ساڵی ٢٠١٤ی دادگای مافی مرۆڤی ئەوروپا سەبارەت بە دۆسیەی ڕێبەر عەبدوڵا ئۆجالان دووبارە کراوەتەوە و هاتووە:
«لەبەر ئەمە، داوا لە کۆمیتەی وەزیران دەکەین جێبەجێکردنی تەواوی بڕیاری ساڵی ٢٠١٤ی دادگای مافی مرۆڤی ئەوروپا سەبارەت بە دۆسیەی ڕێبەر عەبدوڵا ئۆجالان مسۆگەر بکات و مافی هیوا بۆی بناسێنێت و جێبەجێی بکات.
ئەمە یەکەم هەنگاوی پێویستە بەرەو چارەسەرکردنی دۆخی یاسایی ڕێبەر عەبدوڵا ئۆجالان و ڕێگە بەوە دەدات بە شێوەیەکی مانادار بەشداری لە دۆزینەوەی چارەسەرێکی دیموکراتیک و ئاشتییانە بۆ کێشەی کورد بکات».
دابینکردنی مەرجەکانی ئازادی بۆ بەشداری لە پرۆسەی ئاشتی
نامەکە بە یادخستنەوەی بەرپرسیاریەتی ئەنجومەنی ئەوروپا لە بواری دیموکراتیزەبوون و مافی مرۆڤدا کۆتایی دێت و داوا دەکرێت لە کۆبوونەوەی مانگی کانوونی یەکەمدا بڕیارێکی ڕوون و کاریگەر پەسەند بکات.
لە نامەکەدا هاتووە:
«ئەنجومەنی ئەوروپا لەبەردەم دەرفەتێکی مێژووییدایە بۆ پشتگیریکردن لە یەکێک لە وڵاتە ئەندامەکانی لە ڕێگای دیموکراتیزەبوونی ڕاستەقینەدا.
داواتان لێدەکەین لە کۆبوونەوەی مانگی کانوونی یەکەمدا، بە پەسەندکردنی بڕیارێکی ڕوون و کاریگەر، بنەماکانی ئەنجومەن بگوازنەوە بۆ بواری کردار.
هەروەها داوای ئازادکردنی ڕێبەر عەبدوڵا ئۆجالان و دابینکردنی مەرجە تەواوەکان، ئازاد و بێ سنوورەکانی بۆ بەشدارییەکی مانادار لە پرۆسەی ئاشتیی بەردەوام دەکەین».