بەرخۆدانی حەلەب... ئیرادەیەکی نەشکاو و بەرخۆدانێکی بەهێزتر لە هەموو چەکێک
ئافشین هێلین، ڕۆژنامەنووس
لە ماوەی شەش ڕۆژدا شەڕی گەڕەکەکانی حەلەب گۆڕا بۆ بەرگریکردن لە شکۆمەندی و ئازادی و بوونی مرۆڤ، سەرەڕای کۆمەڵکوژییەکان و هێرشە دڕندەکان و بێدەنگی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی، شەڕڤانان، چ ژن و پیاو و مەدەنییەکان، ئیرادەیەکی نەشکاو و خۆڕاگرییەکی بەردەوامیان لە هەموو چەکێک بەهێزتر بەرجەستە کرد.
هەموو مرۆڤێک هەست و بیرکردنەوە و ئەزموونێک دەکات کە وشەکان ناتوانن لەخۆیان بگرن و پێناسەی بکەن، قووڵترین برین لە قسە قورستر دەمێنێتەوە، گریانی دڵێکی شکاو، فرمێسک و بێدەنگی گۆرانییەک لەگەڵ هەوای بەیانیدا، هەموویان لە ئازاردا هاوار دەکەن، هەور و با ئاسۆ قەرەباڵغ دەکات و ئاسمان بە خەمەکانییەوە لە بێدەنگییەکی قورس و گەردوونیدا بەرتەسک دەبێتەوە، تاریکی مرۆڤایەتی لەبەردەم چاوماندا ڕەنگ دەداتەوە، وەک سێبەرێک کە بەدوای ڕۆحدایە لە هەر شوێنێک بێت.
بەردەوام دەبم لە نووسین لەسەر ئازار و ئاشکراکردنی ڕاستییەکان تا پەنجەکانم درزیان لێ دهێت و دڵم دەلەرزێت، لەگەڵ تێپەڕبوونی ڕۆژێکدا بێدەنگتر و بێهێزتر دەبم، ئەو شەڕڤانانە، ژن و پیاو، تاڵیی شەڕیان ئەزمون کردووە و لە هەموو ساتێکی ژیانیاندا بە شیرینی شکۆمەندی مەست بوون، ئەمڕۆش بە بەرخۆدان و شکۆمەندیان لە سەردەمەی سەرکەوتندا، خۆم دەبینمەوە کە نوقم بووم لە ئاوازی تارە ناسکەکاندا.
لەسەر لاپەڕەی سپی، وشەکان بە ڕەنگی سوور بنووسرێن، قسەی سەرکەوتن، نزای پێغەمبەران بۆ بەرخۆدان، بەڵام ئازارەکانی ناو دڵم و هۆشیاریی مێژوو پیتەکان دەشکێنن و ئاوازەکانی ڕۆحم بڵاو دەکەنەوە، چۆن خۆم لە نێو دەنگدانەوەکانی بەرخۆدان و ئازارەکانی مرۆڤایەتیدا ببینمەوە؟ ئەگەر ئاسان بووایە، بە چەند دەستەواژەیەکی وشک و کورت ئەم نووسینەم لەبەردەمم لەدەست دەدا، بەڵام ئێستا، بارگرانی ژیان و مێژوو لەسەر شانی من وەستاوە، وەک چۆن لەسەر شانی هەموو مرۆڤایەتییە، قورسایی ڕۆح و بیرەوەری بەئاگا دەهێنێتەوە، بەرخۆدان وەک تاکە سروودی دڵنیای بەجێدەهێڵێت.
چۆن دەتوانین پێناسەی شەڕڤانانی ”ئاسایش” لە حەلەب بکەین، کە هەنگاوەکانیان بوونە سروودی زیاد حەلەب هونەری بەرخۆدان و ڕۆحی شۆڕش؟ وە چۆن باسی فەرماندەی سەربازی و سیما سەخت و سەختەکانی و قسەکانی کە کلیلی یادەوەری و هیوا بوون بگێڕینەوە؟ ئایا دەبێ ئەوە بۆ مێژوونووسان و کۆمەڵناسان و شاعیران جێبهێڵین کە ئەم ساتانە بکەنە ماڵێک لە مێژوودا؟ پێموانییە حەوت خولەک بەس بێت بۆ بەرجەستەکردنی بوون و پێگەی ئەوان.
با بیکەین بە حەوت خولەکی ئازادی و سەرکەوتن و ئازار و شکۆمەندی و میراس و ئەو پەیمانەی کە بەجێیان هێشتین، حەوت خولەک بۆ منداڵێکی برسی کە هێشتا تامی ژیانی نەکردووە، بە چاوە بچووکەکانی سەیری تۆپ و بۆمبەکانی دەوروبەری دەکات یان گەنجێک کە هێشتا لە یارییەکانی منداڵیدا لەگەڵ منداڵانی گەڕەک فێری واتای هاوڕێیەتی دەبێت.
هەروەها نابێت بەتەمەنەکانمان لەبیر بکەین، ئەوانەی خاوەن ئەزموون و زانیارین، کە لە ڕێگەی ژیان و زانستەوە بوونەتە مامۆستامان، بوونی ئەوان یادەوەرییەکی زیندووە کە نابێت بسڕدرێتەوە، ئەگەر بتوانین تەنها حەوت خولەکیان پێ بدەین، ئەو خولەکانە تەمەنێک دەبن، ئازارەکانی مێژوو لەخۆدەگرن، بناغەی مرۆڤایەتی بەرجەستە دەکەن و دڵنیابن لەوەی کە بەرخۆدانهەتا هەتای وەک سروودێکی ئەبەدی و نەکوژاوە دەمێنێتەوە.
هەرکاتێک ئەو کەسانەمان بیر دێتەوە کە خاوەنی ئارامی و زانین بوون و هەڵگری ئیرادە و هێز بوون، تێدەگەین کە مردنەکەیان گۆڕیوە بۆ بڕیار و کردەوەیەکی بەرخۆدان، بۆ ئەوان مردن بوو بە گۆڕانێک بۆ ژیان و واتایەکی نوێ بۆ بوون، کاتێک بیریان لێدەکەینەوە، تێدەگەین کە واتای ژیان لە ناوەکانیاندا، لە یادەوەرییەکانیاندا و لە میراسە بەردەوامەکەیدا بەرجەستە دەبێت کە لە دوای خۆیان بەجێیان هێشتووە.
جادووی وشەکان لەبەردەم ئەم ساتە زیندووانەدا کاڵ دەبێتەوە: شەش ڕۆژی بەردەوامی شەڕ و بەرخۆدان، سەد و چل و چوار کاتژمێر کە لاپەڕەی مێژوو و کەرامەت تێیدا نووسرابوو، کاتێک مرۆڤ بیر لە ژمارە "شەش" دەکاتەوە، بۆی دەردەکەوێت کە لەناو خۆیدا ئامڕازەکانی بەرپرسیارێتی، خۆشەویستی، خزمەتکردن، هاوسەنگی و پاراستن و ڕەنگە بانگەوازێکیش بۆ کردەوە، بۆ یارمەتیدان و یەکگرتن هەڵگرتووە.
ئەگەر واتاکان بەم شێوەیە زۆر دەبن، کەواتە بۆچی وشە و پێناسەکان لەبەردەم ڕاستی ژیان و خەباتدا دەچەقێنرێن؟ چونکە ڕاستی زۆر فراوانە بۆ ئەوەی لە پێناسەیەکدا قەتیس بێت، زۆر قووڵە بۆ ئەوەی لە یەک وشەدا کورت بکرێتەوە، لە ئەزمووندی هەیە، بە خوێن و شکۆوە نووسراوە و وەک شایەتحاڵی مرۆڤایەتییەکی نەکوژاوە دەمێنێتەوە.
لە ٦ی کانوونیدووەم، گروپە چەکدارەکان هێرشە ئاسمانییەکانیان دەستپێکرد، دوو گەڕەکیان کردە ئامانج کە ئایین و بیروباوەڕی جیاوازیان لە باوەش گرتبوو، هەروەها دەوڵەمەندی کۆمەڵگەکانیان، وەک نموونەیەک بۆ پێکەوەژیانی دیموکراتی کاری دەکرد، هەر لەبەر ئەم هۆکارەش بوونە ئامانجی ڕاستەوخۆی ئەو هێرشانە.
تەنها ئۆپەراسیۆنێکی سەربازی نەبوو وەک ئەوەی وێنا کرابوو، بەڵکو کۆمەڵکوژییەکی تەواو و فەرمانی جینۆساید بوو دژی کۆمەڵگەی کوردی و هەموو مرۆڤایەتی، درێژکراوەی کارەساتەکانی کۆبانێ و شنگال بوو، هەزاران چەکدار لە هێرشەکەدا بە بەکارهێنانی چەکی قورسی جیاواز، لە فڕۆکەی بێفڕۆکەوان و تانکەوە تا تۆپخانە بەشدارییان کردووە و ئەوانیش بەبێ بەزەی نییە، نەخۆشخانە و ناوچە مەدەنییەکانیان بۆردوومان کردووە، هەروەها پێشێلکاری و تاوانی جەنگیان لەدژی دیل و تەرمی مردووەکان ئەنجامداوە.
بەڵام لە بەرامبەر ئەو هێرشە دڕندانەدا کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی و زۆربەی ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ و تەندروستی بێدەنگ بوون، ئەم بێدەنگییە بێلایەنی نەبوو، بەڵکو هاوبەشییەکی ئاشکرا بوو، چونکە وەک دەڵێن "بێدەنگی جۆرێکە لە بەشداریکردن لە تاوانێکدا".
هێزەکانی ئاسایشی ناوخۆ ’’ئاسایش” و دانیشتووانی ئەو دوو گەڕەکە ئامادە نەبوون ملکەچ بن و خۆیان ڕادەست بکەن، ئەوان بە هۆشیارانە و بەبڕیارەوە ڕێگای بەرخۆدانیان هەڵبژارد، قوربانیدانەکانیان گۆڕی بۆ پەیامی بەرەنگاری و ڕاگەیاندنی ئیرادەیەکی نەشکاو، بەرخۆدانەی کە لە گەڕەکی شێخ مەقسولود و ئەشرەفیە دەستی پێکرد، تەنها بەرگریکردن لە دوو گەڕەکە نەبوو، بەڵکو بەرگریکردن بوو لە شکۆمەندی مرۆڤ و ئیرادەی ئازادی، بەرجەستەکردنی واتای ژیان بە شکۆمەندیەوە.
ئەم بەرخۆدانە درێژکراوەی هێز و بەرخۆدانی هێزەکانی سووریای دیموکرات "هەسەدە"بوو، بەو پێیەی بەرگریکردن لە خاک گۆڕا بۆ بەرگریکردن لە بەها مرۆییەکان و مافی ئازادی و بوون، بەم شێوەیە دەنگیان لە هەموو شوێنێکدا، دەنگی دایەوە و شایەتحاڵی ئەوە بوو کە ئیرادەی ئازادبوون لە هەموو چەکێک بەهێزترە.