Silêmanî – Îro li Silêmaniyê, merasîmek taybet ji bo salvegera sêyemîn a Navenda Arşîv, Lêkolîn û Pirtûkxaneyê ya Jinên Kurd, ku înîsiyatîfek ji navendê bixwe ye, hate lidarxistin. Gelek nivîskar, çalakvan, parêzvanên mafên jinan û kesayetên din ên navdar ji her çar beşên Kurdistanê beşdarî çalakiyê bûn; hin beşdaran peyamên pîrozbahiyê ji navendê re şandin.

Ev navend projeyek hevbeş a Akademiya Jineolojiyê û Yekîtiya Jinên Kurdistanê ye û piştî sê salan amadekarî û xebatê di 24’ê Hezîrana 2023’an de bi fermî hate vekirin. Fikra navendê ji Nagihan Akarsel derket holê, ku wekî yek ji damezrînerên sereke yên vê înîsiyatîfê tê nasîn.

Çalakiyên ji bo navendê

Nivîskar û çalakvan Kinyer Abdullah, bal kişand ser girîngiya navendê û diyar kir ku du çalakî ji bo salvegera navendê hatine lidarxistin: Ya yekem pêşangeheke danûstandina pirtûkan bû, bi slogana "Pirtûka Jinekê Bihêle, Pirtûka Jinekê Bigire" ku pirtûkên bi tevahî ji hêla jinan ve hatine nivîsandin nîşan dida. Çalakiya duyemîn semînereke rexnegir û folklorîk bû bi navê "Melodî di Lorîkên Kurdî de". Di vê semînerê de, lorîk ji perspektîfên psîkolojîk û civakî ve têne lêkolînkirin û nirxandin. Armanc ew e ku bibe yek ji projeyên stratejîk ên navendê ku nivîsandina dîrokî ji perspektîfa jinê ve hedef digire. Ev fikir di destpêkê de ji hêla Nagihan Akarsel ve hatiye afirandin.

Projeyên stratejîk yên navendê

Armanc ew e ku bi rêya vê pirtûkxaneyê berhevok dewlemend bibe. Di çalakiya danûstandina pirtûkan de, mêvan dikarin pirtûkan bînin û yên din deyn bikin. Her wiha, di semînera bi navê "Melodî di Lorîkên Kurdî de" gelek axaftvanên jin hene; vexwendname bi taybetî ji jinên ku ji perspektîfek psîkolojîk û civakî ve girîngiyê didin dîroka lorîkan re hatine şandin. Armanc ew e ku bi nirxandin û analîzên di warê folklorê de ev dever bibe yek ji projeyên stratejîk ên navendê.

Ji bo parastina dîrok û çanda jinên Kurd

Her wiha, îro wekî rojek girîng di dîroka çandî ya jinên Kurd de hate binavkirin. Navenda Arşîv û Pirtûkxaneya Jinên Kurd navendek e ku ji bo berhevkirin û parastina çand û dîroka jinên Kurd hatiye damezrandin û jinên ji hemû beşên Kurdistanê dihewîne. Hate tekez kirin ku divê hemû jin beşdarî pêşxistina vê navendê bibin.

Diyar bû ku divê her neteweyek ji bo xwedîderketina li dîroka xwe dest bi çêkirina arşîvan bike. Girîngiya vê navendê ji vê yekê tê. Armanc ew e ku jin xwedî arşîvên xwe derkevin û dîrok ji perspektîfa jinê ve ji nû ve were nivîsandin. Ev xebat bi qasî girîng e, ewqas jî dijwar e.

Divê jin dîroka xwe binivsîne

Armanca navendê ew e ku fikra ku jin divê dîroka xwe binivîsin her tim di rojevê de bihêle. Ew tekez dike ku pêwîstiya jinan bi arşîv û pirtûkxaneyên taybetî yên ji bo warên xwe heye. Ev fikir di destpêkê de ji hêla Nagihan Akarsel ve hatiye afirandin.

Ji nû de bi dest xistina pozîsyona jin

Nivîskar Fevziye Salih diyar kir ku dîroka pirtûkan vedigere sedsalan, heta serdema şikeftan. Wê rave kir ku nivîsandin bi pêşketina aqilê mirovan re derketiye holê, ji zimanê îşaretan ber bi peyvan ve çûye. Ev yek di têgihîştina mirovahiyê ya hawîrdora xwe de roleke girîng lîstiye. Wê tekez kir ku pirtûk yek ji berhemên girîng ên şaristaniyê û aqilê mirovan e, ku dihêle mirovahî ber bi pêşerojek baştir ve biçe.

Wê her wiha diyar kir ku navend xizmetê ji jinan û çalakiyên wan re dike û di demên berê de gelek hewl hatiye dayîn da ku jin bikaribin beşdarî şoreşan bibin û li dijî zilma ku ew pê re rû bi rû dimînin bisekinin. Wê diyar kir ku hebûna navendên akademîk ên bi vî rengî dibe alîkar ku jin pozîsyonên ku ji wan hatine standin ji nû ve bi dest bixin.