MEMÎHAN HİLBÎN ZEYDAN

Wan –  Jinên Kurd ku dîrok, evîn, efsane û çîrokên qehremanî yên gelê xwe bi riya wêjeya devkî gihandine roja îro, niha bi berhemên nivîskî sûdê didin parastina vê dîrokê.

Nivîskarên jin ên Kurd, ji derveyî parastin û belavkirina zimanê Kurdî û têkoşîna li dijî polîtîkayên asîmîlasyonê, çîrokên ‘jinên ku hilgirên çandê ne’ jî dinivîsînin.

Nivîskara Kurd Elîf Gemîcîoglu Yaviç 43 salî jî bi vê hişmendiyê hewl dide bi nivîsandina berhemên xwe yên bi zimanê dayîkê bigihîje nifşê ciwan.

Elîf Gemîcîoglu Yaviç ku di heman demê de Hevseroka Komeleya Nivîskarên Kurd a Serhedê (KURDÎWAR) e, pirtûkeke bi navê “Pirsên Rêzimana Kurmancî” (Pirsên Rêzimana Kurmancî), berhevoka bi navê “Sebra Zarokan” (Çîroka Sebra Zarokan), (bi awayekî kolektîf li Kurdî-Derê di sala 2008-2009’an de bi awayekî kolektîf hatiye amadekirin) bi navê “Tov Di Bin Axê De Namîn in e” ku çîrokên curbecur digre nava xwe, di sala 2025’an de hat çapkirin.

Elîf Gemîcîoglu Yaviç ku li Gevera Colemêrgê ji dayîk bûye, diyar kir ku wê heta temenekî tenê bi Kurdî diaxivî û heta pola 3’yemîn a dibistana seretayî Tirkî nizanibûye û got: “Di polê de 60 kes hebûn û hemûyan bi Kurdî diaxivîn. Tenê mamosteya me bi Tirkî diaxivî. Ez ji sala 2004’an vir ve di warê zimanê Kurdî de dixebitim. Ji wê demê ve, li gelek saziyan wekî mamosteya Kurdî xebitîm. Dema ku ez berhemên xwe diafirînim, ji dayîkan gelek bi bandor dibim. Ez hewl didim jiyan û têkoşîna dayîkan di pirtûkên xwe de bi cih bikim. Dema em bi dayîkan re diaxivîn, çîrokên xweşik derketin holê. Wan behsa jiyana zozanan, bêrîvaniyê û gelek tiştên din dikirin. Ji ber jin ziman, çand, xweza û wêjeyê dikin yek. Jiyana her jinê çîrokek e.”

‘Ya ku zimanekî heyî dike û diparêze jin e’

Elîf Gemîcîoglu Yaviç got: “Yên ku ziman diafirînin jin in divê jin di pêşxistina zimanekî de rola pêşeng bilîzin. Bi pêşxistina medyaya dîjîtal re, qadeke nû ji bo êrîşên li dijî zimanê Kurdî vebûye. Divê li ser vê yekê baldarî hebe. Divê keda dayîkan ku wekî çavkaniyek ji bo zimanê Kurdî xizmetê dikin, werin dîtin. Ez guh didim tiştên ku dapîra min û dayîka min ji min re digotin û berhemên xwe bi vî rengî diafirînim. Dema ku em biçûk bûn, dema ku diya min li me hêrs dibû, dapîra min digot, 'tov di bin axê de namînin’ ev gotin bû navê pirtûka min. Wisa ye. Zarok ji bîr nakin.”

‘Min dixwest berhemên ku cihê jinan di efsaneyên Kurdî de nîşan didin biafirînim

Elîf Gemîcîoglu Yaviç, diyar kir ku berhemên wê li ser têkiliya di navbera jin û jiyanê de ne û da zanîn ku ew beşdarî konferansa ku li ser destan û efsaneyên Kurdî li Başûrê Kurdistanê hat lidarxistin bûye û wiha got: “Dema em zarok bûn, me guh dida efsaneya Kurdî ya Şahmeranê û wêneyên wê me li ser dîwarên xwe didîtin. Min dixwest berhemên ku cihê jinan di efsaneyên Kurdî de nîşan didin biafirînim. Di wê konferansê de, ez li ser mijara 'Motîfa jinan di efsaneyên Kurdî de' ku li ser bingeha efsaneya Şahmeranê ye, axivîm. Îsal, ez li Duhokê beşdarî konferansek li ser koçberkirina Kurdan bûm. Min dixwest jinên li ser riyên koçberiyê lêkolîn bikim û min Bakurê Kurdistanê girt dest. Min sernavê mijarê weke 'Jinên bêmal û bêwar’ bi nav kir. Min hewl da ezmûnên jinan di dema koçberiya Kurdan de vebêjim. Herdu konferans jî bûn pirtûk.”

'Çi dibe bila bibe ew ê li pêşiya hilberîn û pêşxistina Kurdî nebin asteng’

Elîf Gemîcîoglu Yaviç, destnîşan kir ku dema di sala 2008’an de weke rêvebera KURDÎ-DER’ê li Geverê kar dikir pirtûka bi navê ‘Sebra Zarokan’ ku dema zarok bû ji çîrokên dapîran digot bi bandor bûye berhev kiriye derxistiye û got: “Zivistan li Geverê gelek dijwar bû, zor derbas dibû hinek caran kehrebe diçû bi rojan nedihat. Dema di tarîtiyê de tiştek tunebû em bikin, em li dora sobeyê diciviyan û dapîra min ji me re çîrokan digot da ku em bêzar nebin. Li ser vê yekê, min bal kişand ser sebra zarokan. Dema ku em zarok bûn, dema em bi Tirkî nediaxivîn mamoste li me dida. Me ew sîleya ku li me dihat dayîn veguherand xwedîderketin û pêşxistina perwerdeya Kurdî. Em ê pêşxistinê bidomînin. Li şaredariyê min perwerdeya bi zimanê Kurdî dida, du caran ji aliyê qeyûm ve ez ji kar hatim derxistin. Çi dibe bila bibe, ew ê li pêşiya hilberîn û pêşxistina Kurdî nebin asteng. Em ê di her şert û mercî de têkoşîna xwe bidomînin.”