اسماء محمد

قامشلو – با افزایش بحث‌ها درباره‌ی آینده‌ی سوریه و شکل نظام سیاسی آن، موضوع حقوق زنان به یکی از برجسته‌ترین مسائل در روند تدوین قانون اساسی جدید تبدیل شده است. درج حقوق زنان دیگر تنها یک مطالبه‌ی حقوقی نیست، بلکه به ضرورتی برای ساختن کشوری دموکراتیک بر پایه‌ی عدالت، برابری و فرصت‌های برابر تبدیل شده است.

در همین زمینه، ابتسام حسین از شهر قامشلو می‌گوید که شرایط کنونی فرصتی تاریخی برای بازگرداندن جایگاه زن سوری و تثبیت نقش او در تصمیم‌سازی است.

 

نگرانی از توانمند شدن زنان

ابتسام حسین توضیح داد که برخی نگرانی‌های سیاسی درباره‌ی توانمندسازی زنان در واقع نشان‌دهنده‌ی ترس از افزایش آگاهی زنان و قدرت تأثیرگذاری آنان است. به گفته‌ی او، مخالفت بعضی جریان‌ها با گنجاندن حقوق زنان در قانون اساسی از ترس تغییراتی ناشی می‌شود که مشارکت زنان در زندگی عمومی می‌تواند به همراه داشته باشد؛ به‌ویژه زمانی که زنان از حقوق و توانایی‌های خود آگاه شوند و بتوانند از محدودیت‌هایی که نظام‌های سنتی طی دهه‌ها بر آنان تحمیل کرده‌اند عبور کنند.

او افزود که به‌رسمیت شناختن حقوق زنان در قانون اساسی تنها یک ماده‌ی قانونی نیست، بلکه گامی است که راه را برای مشارکت واقعی زنان در سیاست، اقتصاد و جامعه باز می‌کند. چنین مشارکتی می‌تواند ساختار سنتی قدرت را که سال‌ها در اختیار مردان بوده تغییر دهد؛ موضوعی که برخی نیروهای سیاسی را نگران کرده است، زیرا می‌دانند تثبیت حقوق زنان ابزارهای قانونی و سیاسی لازم را برای رسیدن آنان به موقعیت‌های تأثیرگذار و تصمیم‌گیری فراهم می‌کند.

 

زنان، شریک اصلی در ساختن جامعه‌ی دموکراتیک

ابتسام حسین تأکید می‌کند که زنان با آگاهی و اراده‌ای که دارند می‌توانند نقش مهمی در ساختن جامعه‌ای دموکراتیک ایفا کنند؛ جامعه‌ای که بر پایه‌ی برابری و تعادل بنا شده است. او می‌گوید هر سخنی درباره‌ی آزادی واقعی در جامعه ناقص خواهد بود اگر زنان در روند ساختن و تغییر، شریک اصلی نباشند؛ زیرا حذف آنان به معنای حذف نیمی از جامعه و تضعیف توان آن برای پیشرفت است.

به باور او، جامعه‌ی آزاد از خانواده‌ای دموکراتیک آغاز می‌شود؛ خانواده‌ای که نقش زن را به رسمیت بشناسد و حقوق او را محترم بدارد. وقتی زنان به جایگاه شایسته‌ی خود برسند، این امر بر کل جامعه تأثیر مثبت خواهد گذاشت.

 

حاشیه‌راندن تاریخی؛ میراثی سنگین

ابتسام حسین اشاره کرد که حاشیه‌راندن زنان در طول تاریخ یک اتفاق موقت نبوده، بلکه نتیجه‌ی سال‌ها سیاست‌ها و نگرش‌های اجتماعی و فرهنگی است که نقش زنان را به فرزندآوری و کارهای خانه محدود کرده و آنان را عمداً از موقعیت‌های تأثیرگذار سیاسی و اجتماعی کنار گذاشته است.

او افزود بسیاری از نیروها در طول تاریخ تلاش کرده‌اند زنان بدون صدا و حضور مؤثر باقی بمانند، زیرا از توانایی آنان برای ایجاد تغییر نگران بوده‌اند. به گفته‌ی او، آنچه امروز برخی طرف‌ها را نگران کرده احتمال تثبیت روشن حقوق زنان در قانون اساسی است؛ اقدامی که زنان را به شریک واقعی در اداره‌ی دولت و جامعه تبدیل می‌کند.

 

بهانه‌های ضعیف برای کنار گذاشتن زنان

ابتسام حسین گفت برخی جریان‌ها تلاش می‌کنند حذف زنان از موقعیت‌های رهبری را با بهانه‌های اجتماعی یا دینی توجیه کنند؛ مانند این ادعا که نقش زن فقط در خانه است یا اینکه زنان توانایی اداره‌ی نهادها را ندارند.

به گفته‌ی او، این استدلال‌ها در واقع برای انحصاری نگه داشتن عرصه‌ی عمومی در دست مردان و جلوگیری از رسیدن زنان به موقعیت‌های تأثیرگذار مطرح می‌شود. او تأکید کرد که در بسیاری از نهادهای سیاسی هنوز تصمیم‌ها بدون مشارکت واقعی زنان گرفته می‌شود و حضور آنان اغلب جنبه‌ای نمادین دارد؛ یعنی تعداد محدودی از زنان حضور دارند، اما تصمیم‌گیری واقعی همچنان در دست گروهی محدود از مردان باقی می‌ماند.

او تأکید کرد که برای تغییر این وضعیت باید نقش نهادها و سازمان‌های زنان که برای توانمندسازی زنان و آگاه‌سازی جامعه درباره‌ی اهمیت مشارکت آنان فعالیت می‌کنند تقویت شود. همچنین تأکید کرد اتحاد و همبستگی زنان می‌تواند نیرویی مؤثر برای مقابله با تلاش‌ها برای حاشیه‌راندن آنان باشد.

 

فرصتی تاریخی که نباید از دست برود

ابتسام حسین در پایان گفت مرحله‌ی کنونی فرصتی تاریخی برای زنان است تا بدون عقب‌نشینی، حقوق خود را مطالبه و تثبیت کنند. او از زنان از همه‌ی اقشار و گروه‌های جامعه خواست تلاش‌های خود را برای دستیابی به نمایندگی واقعی و عادلانه در قانون اساسی جدید سوریه و در همه‌ی نهادهای جامعه متحد کنند.

به گفته‌ی او، زنان با اراده و توانایی خود می‌توانند نقشی مؤثر در ساختن جامعه‌ای دموکراتیک ایفا کنند؛ جامعه‌ای که بر عدالت، برابری و مشارکت واقعی همه‌ی اجزای آن استوار باشد. او تأکید کرد صدای زنان امروز باید با قدرت شنیده شود تا دیگر بار حاشیه‌راندن آنان تکرار نشود.