باشگاههای زنانه در دانشگاههای تونس؛ تلاشی برای آگاهی، مشارکت و مقابله با خشونت
در کنار آموزش دانشگاهی، نیاز به فضایی آزاد برای فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی، زمینهساز شکلگیری باشگاههای زنانه در برخی دانشگاههای تونس شده است؛ ابتکاری که با هدف تقویت صدای زنان، افزایش آگاهی و مقابله با خشونت در محیط دانشجویی دنبال میشود.
نزیهه بوسعیدی
تونس- در کنار جنبه آموزشی که دانشگاه فراهم میکند، دانشجو بهطور کلی به فضایی آزاد برای انجام فعالیتهای فرهنگی و آگاهیبخش و همچنین برای مشارکت در جامعه مدنی و آغاز یادگیری حضور در امور عمومی نیاز دارد. از همین رو، انجمن «اصوات نساء» اقدام به راهاندازی باشگاههای زنانه در برخی دانشکدهها کرده است.
صفاء بیاری، مسئول این باشگاهها در انجمن، میگوید: «این باشگاهها از سال ۲۰۲۰ در پایتخت تونس آغاز به کار کردند، سپس به استانهای سوسه و جندوبه گسترش یافتند و به برگزاری نشستها و فعالیتهای فرهنگی متنوع و مهم برای دانشجویان، دور از فضای صرفاً آموزشی، میپردازند.»
هدف اصلی این باشگاهها، ایجاد فضایی برای بیان آزاد دانشجویان و محلی برای تنفس و رهایی از فشار درس است:
«بیشتر دانشجویان دختری که در این باشگاهها فعالیت میکنند، در دانشکدههای حقوق تحصیل میکنند، زیرا این باشگاهها به آگاهی و آموزش حقوقی کمک میکنند.»
او افزود: «از زمان آغاز فعالیت این باشگاهها، احساس کردیم که دانشجویان علاقهمند به مشارکت هستند و این فعالیتها را فضایی برای بیان و حضور در محیطهای آزاد میدانند.»
با توجه به گسترش خشونت در محیط دانشگاهی، او اشاره کرد: «ما تلاش میکنیم با چنین ابتکارهایی با خشونت مقابله کنیم. همچنین پژوهشی درباره خشونت سایبری در میان دانشجویان انجام دادیم و گروههایی دانشجویی در پایتخت و دیگر مناطق تشکیل دادیم که پدیدههای مختلف، بهویژه انواع خشونت را در حملونقل عمومی که برای رفتن به دانشگاه استفاده میشود، در داخل دانشگاه و در شبکههای اجتماعی رصد میکنند.»
در مورد چالشها نیز گفت: «در دوره اخیر با برخی مشکلات و موانع مواجه شدیم؛ بهطوری که در برخی دانشگاههای پایتخت از فعالیت ما جلوگیری شد، در حالی که سال گذشته بهصورت قانونی در آنها فعالیت میکردیم و دلیل آن را نمیدانیم.»
صفاء بیاری به بیانیهای که در این خصوص منتشر شده اشاره کرد: «ما بیانیهای درباره بیعدالتیای که اخیراً در یکی از دانشگاهها با آن مواجه شدیم منتشر کردیم. این رد بدون توضیح، نوعی محدودسازی فعالیت دانشجویی و مدنی است و حق دانشجویان برای سازماندهی، بیان و مشارکت در فضای دانشگاهی را که حقوقی قانونی و آکادمیک است، نقض میکند.»
طرح مسائل زنان در دانشگاهها
مریم بن خلیل، دانشجوی سال اول کارشناسی ارشد پژوهشی در رشته حقوق عمومی در دانشکده علوم حقوقی، اجتماعی و سیاسی تونس و فعال مدنی و عضو باشگاههای زنانه، میگوید این باشگاهها تلاش دارند از طریق برگزاری فعالیتها و همچنین رساندن صدای زنان با راهاندازی «رادیو حوریه» در دانشگاهها که به تولید ویدئو درباره مسائل مرتبط با زنان میپردازد، رویکردی زنانه را در فضای دانشگاهی تقویت کنند.
او توضیح داد: «سال گذشته فعالیتی درباره زنان و کار سندیکایی برگزار کردیم و تلاش کردیم این موضوع را در دانشگاه مطرح کنیم. همچنین شاهد ارائه تجربههای مهمی بودیم که در اختیار دانشجویان قرار گرفت و فضایی برای گفتوگو درباره مسائل زنان ایجاد کردیم.»
او درباره موضوعات مطرحشده در این باشگاهها گفت: «ما بر آگاهیبخشی درباره خشونت علیه زنان و خشونت مبتنی بر جنسیت تمرکز داریم. همچنین به پدیده زنکشی پرداختهایم و تلاش میکنیم با ارائه آمار و بررسی ابعاد اجتماعی، روانی و حقوقی، این پدیده را تحلیل کنیم. دانشکده حقوق نیز به بررسی قوانینی میپردازد که باید اصلاح شوند.»
او در پایان تأکید کرد: «مطرح کردن مسائل زنان در دانشگاهها بسیار مهم است و از همه دانشجویان علاقهمند دعوت میکنیم به این باشگاهها بپیوندند تا در تعداد بیشتری از دانشگاهها فعال شوند.»