ئەسما محەمەد

 

قامیشلۆ- لە ژێر ڕۆشنایی ئەو قۆناغە گوازراوە هەستیارەی کە سووریا پێیدا تێدەپەڕێت، پەرەسەندنی گفتوگۆی سیاسی و مافی مرۆڤ سەبارەت بە داهاتووی سووریا و بونیادنانەوەی دامەزراوەکانی، بانگەوازەکان بۆ دووبارە داڕشتنەوەی پرۆسەی سیاسی و دەستووری لەسەر ئەو بناغانەی کە مسۆگەری دادپەروەری و یەکسانی و هاوڵاتییەکی یەکسان دەکەن، مسۆگەرکردنی بەشداریکردنی هەموو پێکهاتەکانی کۆمەڵگە زیاتر دەبێت.

 

دەنگی ژنان بەرز دەبێتەوە، داوای تێکەڵکردنی ڕاستەقینەی ژنان لە پرۆسەکانی دادپەروەری گوازراوە و داڕشتنی دەستوور دەکەن.

 

شێرا ئۆسێ، ئەندامی کۆنسەی سەرۆکایەتی ئەنجومەنی سووریای دیموکراتیک وتی: ئەو گۆڕانکارییە قووڵانەی ئەمڕۆ سووریا بەخۆیەوە دەبینێت، دادپەروەری گوازراوە لە پێشەنگی پێویستیەکانی نیشتمانی دادەنێت، بەو پێیەی خاڵی چوونە ژوورەوەی بنەڕەتییە بۆ بونیادنانی وڵاتێک لەسەر بنەمای لێپرسینەوە و سەروەری یاسا، بەڵام لە ڕوانگەی ئەوەوە ئەم دادپەروەرییە بە ناتەواوی و کەم و کوڕی دەمێنێتەوە، مەگەر ژنانی سووریا هاوبەشی ڕاستەقینە و چالاک نەبن لە داڕشتنی سیماکانی قۆناغی گوازراوە و داڕشتنی داهاتووی وڵات.

 

ئاماژەی بەوەشکرد، ساڵانی دوای ڕووخانی ڕژێمی بەعس کەموکوڕی بنەڕەتی لە ڕێبازی دادپەروەری ڕاگوزەردا دەرخست، کە لە بەردەوامی پەراوێزخستنی ژناندا دەرکەوت سەرەڕای ڕۆڵی پێشەنگیان لە هەڵگیرسانی شۆڕشی سووریادا، ئەوان لە پێشەنگی تەڤگەری گەل و مرۆیی بوون و لە بوارە جیاوازەکاندا بەشدارییەکی کاریگەریان کردووە.

 

ئاماژەی بەوەشکرد، دەستوورەکانی پێشوو، لەوانەش دەستووری ساڵی ٢٠١٢، ڕەنگدانەوەی خواستەکانی ژنان نەبوون بەڵکو شێوازەکانی هەڵاواردنیان چەسپاندووە، بەتایبەتی لەڕێگەی یاساکانی باری کەسییەوە کە مافەکانی ژنانیان سنووردار کردووە و لەگەڵ بوونیان لە ژیانی گشتی و پۆستەکانی بڕیاردان.

 

ڕوونیشی کردەوە، کە ئەو هیوایەی ژنانی سووریا لەسەر سەردەمی دوای ڕژێم دایاننابوو، بۆ بونیادنانی سیستەمێک لەسەر بنەمای هاوڵاتیبوونی یەکسان و دەستوورێک کە مافەکانیان مسۆگەر بکات، گۆڕاوە بۆ بێهیوای ئەمەش بەهۆی بەردەوامی دوورخستنەوەیان لە کۆنگروە نیشتمانییەکان، نوێنەرایەتی سست لە دامەزراوە حوکمڕانییەکان و ئامادەبوونی سنووردار و نیشانەیان کە لە هاوبەشی ڕاستەقینەدا کەمترە، هەروەها ڕەخنەی لە سنوورداربوونی نوێنەرایەتی ژنان لە دەسەڵاتی جێبەجێکردن و یاسادانان گرت، بە لەبەرچاوگرتنی ڕێژەی سەدی ئێستا بە ڕەنگدانەوەی "نەبوونی ئیرادەی سیاسی ڕاستەقینە بۆ بەهێزکردنی ژنان.

 

”مسۆگەریەکی ڕاستەقینە بۆ مافی ژنان”

شیرا ئۆسێ وتی: دەستووری سووریا دەبێت مسۆگەریەکی ڕاستەقینە بێت بۆ مافەکانی ژنان نەک تەنها چوارچێوەیەکی فەرمی، دەبێت لەسەر بنەمای نەهێشتنی هەموو جۆرە جیاکارییەکی ڕەگەزی و کۆتاییهێنان بە پێشێلکاری و توندوتیژی دژی ژنان و دەستەبەرکردنی بەشداری تەواویان لە ژیانی سیاسی و دیپلۆماسی و هەڵوێستی بڕیاردان بێت، هەروەها هەر پرۆسەیەکی گوازراوە کە بە شێوەیەکی ڕاستەقینە ژنان تێکەڵ نەکات، تەنها قەیرانەکە بەرهەم دەهێنێتەوە و زەمینە بۆ ناهاوسەنگییەکانی داهاتوو دادەنێت.

 

تیشکی خستە سەر ئەزموونی ناوچەی ڕۆژئاوای کوردستان، کە تێیدا نموونەی ڕێکخراوەیی و دامەزراوەیی سەریان هەڵداوە کە بوونەتە هۆی بەهێزکردنی بوونی ژنان، جا چ لە ڕێگەی بەشداریکردنی یەکسان لە دامەزراوەکاندا بێت یان لە ڕێگەی گروپەکانی چالاکوانانی ژنانەوە کە داکۆکییان لە مافەکانیان کردووە و پارێزگارییان لێکردووە، ئەم دەستکەوتانە نوێنەرایەتی بناغەیەکی نەگەڕاوە دەکەن، ژنانی سووریا گەڕانەوە بۆ ڕابردوو یان سەرهەڵدانەوەی سیاسەتی تایبەت قبوڵ ناکەن.

 

شیرا ئۆسێ داوای لە حکومەتی کاتی سووریا کرد پێداچوونەوە بە سیاسەتەکانی خۆیدا بکات بەرامبەر بە ژنان و ڕێگە بدات هێزەکانی ژنان بە شێوەیەکی کاریگەر بەشداری لە داڕشتنی قۆناغی داهاتوودا بکەن، هەروەها بونیادنانی سووریایەکی دیموکراتیک و فرەیی پێویستی بە داننان بە ڕۆڵی ژنان هەیە وەک هاوبەشی تەواو لە بونیادنانی کۆمەڵگە و دەوڵەتدا نەک وەک توخمێکی پەراوێزی یان سیمبولی، لە کۆتای قسەکانیدا وتی: ژنانی سووریا کە زیانبەرکەوتووی بێئەندازەیان داوە، بەردەوامن لە خەباتی خۆیان بۆ دامەزراندنی دەوڵەتێکی دیموکراتیک لەسەر بنەمای فرەیی و دادپەروەری و پاراستنی مافی هەموو پێکهاتەکانی.