"سوپای قژی درێژ"... چیرۆکێک لە بەرخۆدانی ژنان لە جەنگی ڤێتنام
لە سەردەمی جەنگی ڤێتنامدا بەشداری ژنان تەنها لە هێڵەکانی دواوە سنووردار نەبوو، هەروەها ڕۆڵێکی ڕاستەوخۆیان لە بەرخۆدانەکەدا هەبوو، هێزی شۆڕشگێڕ و خۆپاراستن کە نزیکەی یەک ملیۆن ژنی لەخۆگرتبوو، ڕۆڵێکی چارەنووسسازیان لە چارەنووسی وڵاتەکەدا هەبوو.
ناوەندی هەواڵ
مێژووی سەدەمی ڤێتنام بەو ڕۆڵە بەهێزەی ژنان لە کاتی شەڕ و گۆڕانکاری کۆمەڵایەتیدا گێڕاوە، لە قاڵب دەدرێت، دوابەدوای خەبات دژی داگیرکاری فەرەنسی، ژنان بوونە بەشدارێکی دیار لە بەرخۆدانی چەکداری لە کاتی شەڕی ئەمریکادا، هەروەها لە پاراستنی یەکگرتوویی کۆمەڵایەتی و خۆڕاگریدا، لەگەڵ دامەزراندنی دەسەڵاتی کۆمۆنیستی لە ڤێتنامی باکوور، سیاسەتەکان بۆ زیادکردنی بەشداری ژنان لە هێزی کاردا جێبەجێ کران، لەگەڵ یاسا بۆ بەرەنگاربوونەوەی منداڵ و هاوسەرگیری زۆرەملێ هاتە ئاراوە، بەڵام خەباتی ژنان تەنها لە مافە کۆمەڵایەتییەکان سنووردار نەبوو، لە هەلومەرجی سەختی شەڕدا، هەزاران ژن چەکیان هەڵگرت و پەیوەندییان بە یەکەکانی بەرگریکردن لە خۆیانەوە کرد و بوونە بەشێک لە شەڕی شۆڕشگێڕان.
بە تێپەڕبوونی کات ئەم ژنانە بە "سوپای قژ درێژ" ناسران، نزیکەی یەک ملیۆن ژن بە شێوازی جیاواز لەم هێزەدا بەشدارییان کردووە، کە بووە یەکێک لە توخمە گرنگەکانی بەرخۆدان لە ڤێتنامی باشوور، لە کاتی شەڕکردن لە ژێر بۆردووماندا، ژنان لە هەمان کاتدا کاریان دەکرد بۆ ئەوەی ڕێگاکانی گواستنەوە بە کراوەیی بمێننەوە، ئەرکە لۆژستیکیەکانیان ئەنجام دەدا و بەشدارییان لە بەرگریکردن لە ناوچە نیشتەجێبووەکاندا دەکرد.
ژنانی ڕێڕەوی هۆ چی مینا
ڕێڕەوی هۆ چی مینا کە لە باکوورەوە تا باشووری ڤێتنام درێژدەبێتەوە و بەشێکی بەرچاو بە لائۆسدا تێدەپەڕێت، بەشێکی گرنگی بزووتنەوەی بەرخۆدان بوو لە ڤێتنام باشوور، یەکەکانی ژنان بە تایبەتی ژنانی گەنج کە بە درێژایی جەنگ ئامانجی زۆری بۆردوومان بوون، هەوڵی بەرچاویان دا بۆ ئەوەی ڕێگاکە بە شێوەیەکی بەکارهێنراو بمێنێتەوە.
چاککردنەوەی ڕێگاوبانەکان، پڕکردنەوەی ئەو کانیانەی کە بەهۆی بۆمبەوە دروستبوون و کردنەوەی ڕێگاکانی گواستنەوە زۆرجار ئەرکێک بوون کە لەکاتێکدا هێرشەکان بەردەوام بوون ئەنجام دەدرا.
ژنان بەشدارییان لە ئاوەدانکردنەوەدا کرد
ڕۆڵی ژن بە شەڕ کۆتایی نەهات، ئەوان بەردەوام بوون لە بەشداریکردنیان لە قۆناغی ئاوەدانکردنەوەدا، لە چەندین بواردا کاریان کرد، لە بەرهەمهێنان و کشتوکاڵەوە تا پاککردنەوەی مین و ڕێکخستنەوەی ژیانی ڕۆژانە.، هەروەها ناوچەی دەوروبەری ڕێڕەوی هۆ چی مینا لە ڤێتنام و لائۆس هێشتا شوێنەواری جەنگی هەڵگرتووە، ئەمەش داهێنەریی و خۆڕاگری ژنان نیشان دەدات، ئەو کەیسی موشەکانەی کە لە کاتی جەنگدا بەکارهێنران، دووبارە بەکارهێنرانەوە بۆ دروستکردنی خانوو و شوێنی هەڵگرتن، لەکاتێکدا پارچەی فڕۆکەکان گۆڕدرا بۆ بەلەمی ماسیگرتن.
بەکارهێنانی کڵاوی سەربازی وەکو گۆزەی گوڵ بوو بە ئاماژەیەک بۆ ئەوەی کە چۆن لە قۆناغی دوای جەنگدا ئامرازەکانی جەنگ بۆ ژیان و ئاشتی بەکارهێنرانەوە، هەروەها گروپەکان کە لە ژنان پێکهاتبوون بەشدارییان لە لابردنی مینەکاندا کرد، دژی ئەو میراسە کوشندەیەی کە شەڕ بەجێی هێشتبوو.