ESMA MUHAMMED

Qamişlo- Di nav aloziyên ewlehiyê û krîzên mirovî yên tevlihev ên ku Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê dorpêç dikin de, Mala Jinan li Qamişloyê bi dildarî û biryardariyeke bêdawî rola xwe ya civakî û mafên mirovan pêk tîne. Rola Mala Jinan tenê bi dabînkirina piştgiriya rasterast ve ne sînordar e. Di heman demê de parastina jin û zarokan, hêzdarkirina wan a ji hêla yasayî û civakî ve û pêşvebirina çandeke hişmendiya mafên jinan di civakê de jî vedihewîne.

Ji bo domdariya pêşengiya jinan dixebite

Behiya Murad, rêveberek li Mala Jinan a li Qamişloyê ye. Behiya, diyar kir ku tevî rewşên awarte û tevlihev ên ku herêm nêzîkî mehekê ye pê re rû bi rû ye jî, rêxistinê qet dev ji piştgiriya ji bo jinan û civaka herêmî bernedaye. Behiya wiha got: “Mala Jinan, bi hevkariya rêxistinên din ên jinan, ji bo keç û jinên ku rastî tundî û gefan hatine bi parastineke berfireh xebitiye. Ji bilî pêşkêşkirina piştgiriya psîkolojîk, civakî û yasayî ya ji dayîk û zarokan re, di heman demê de berdewamiya mafên wan ên aborî û yasayî mîsoger kiriye, da ku jin di pêşengiya parastin û pêşketina civakê de bimînin.”

‘Tîm li hemû herêman tê belavkirin da ku piştrast bike ku piştgirî dighê hemû hewcedaran’

Behiya da zanîn ku Mala Jinan rewşa kesên ku ji nav welêt hatine koçberkirin ên ku gihîştine herêmê bi baldarî şopandiye û bi ewlehî û bi bandor piştgiriyeke berfireh ji wan re peyda kiriye. Behiya ragihand ku hewldanên Mala Jinan, peydakirina stargehê li navend, dibistan û mizgeftan û her wiha dabînkirina pêdiviyên bingehîn ên wekî doşek, betanî û kelûpelên malê, bi hevkariya rêxistinên mirovî yên herêmî vedihewîne. Behiya tekez kir ku tîm li seranserê hemû herêman tê belavkirin da ku piştrast bike ku piştgirî dighîje herkesê ku hewcedar e, bi şopandina her dozê ya ji nêz ve da ku garantî bike ku tu jin an keç rastî tundî an jî marjînalîzekirinê nayê.

Navend dozên piştgiriya zarokan dişopîne, şîreta qanûnî dide dayîkan

Behiya ragihand ku navend lênihêrîneke berfireh û piştgiriyeke berdewam ji hemû sûdmendan re peyda dike û wiha pê de çû: “Karê navendê ne tenê bi piştgiriya darayî ve sînordar e; ew parastina qanûnî û civakî jî dihewîne. Navend dozên piştgiriya zarokan dişopîne, şîreta qanûnî dide dayîkên ku dahata wan a sabît tuneye û bi ajansên ewlehiyê re hevkariyê dike da ku ewlehiya jin û keçan mîsoger bike. Mala Jinan bi rêya xetên germ ên herêmî û navneteweyî bi jinan re têkilî datîne da ku di rewşên awarte de şêwirmendiya tavilê û alîkariyan peyda bike, bi vî rengî parastineke domdar bi dest bixe û pêşî li her binpêkirina mafên jinan bigire.”

Rûniştinên hişyariyê yên bi hêz

Behiya Murad behsa rola girîng a rêxistinê ya hişyarkirinê kir û destnîşan kir ku Mala Jinan ji bo jinan li ser mafên wan ên qanûnî û civakî rûniştinên hişyariyê yên bi hêz li dar dixe. Behiya ev agahî dan: “Mala jinan, wan ji xizmet û çavkaniyên berdest agahdar dike, di nav de rêbazên gilîkirinê û parastina xwe û zarokên xwe jî hene. Ev înîsiyatîf beşek ji planeke berfireh in ji bo zêdekirina serxwebûna jinan û hêzdarkirina wan da ku rola xwe ya tevahî di civakê de, hem ji hêla aborî ve û hem jî ji hêla civakî ve, bilîzin û beşdariya wan a bi bandor di hemû waran de mîsoger bikin.”

‘Rola jinan di civakê de ne bijartinek e, pêdiviyek e’

Behiya diyar kir ku Mala Jinan bi rêxistinên din ên jinan ên wekî Kongreya Star û Desthilata Jinan re, bi hevkariyek nêzîk dixebite da ku destkeftiyên ku ji hêla Şoreşa Rojava ve hatine bidestxistin biparêze. Behiya Murad li ser beşdariya jinan a di postên serokatiyê û rêveberiyê de rawestiya û wiha got: “Li ser bingeha prensîba hevkarî û wekheviyê (50-50) berdewamî û parastina van destkeftiyan garantî dike û pabendbûna civakê bi girîngiya beşdariya jinan a di biryardayînê û avakirina civakek hevseng û berfireh de nîşan dide. Pirsgirêkên herî berbiçav ên ku jin li herêmê pê re rû bi rû dimînin bi ‘parastina ji tundiyê, zextên aborî û lêçûna jiyanê ya bilind’ ve girêdayî ne. Jin dilê lêdanê yê civakê û stûnek bingehîn di avakirina aboriya herêmî û parastina hevgirtina malbat û civakê de temsîl dikin. Rola jinan di civakê de ne bijartinek e, pêdiviyek e ji bo mîsogerkirina aramiyê û pêşketina civakê. Ew ji bo rola xwe ya girîng di hemû waran de heq dikin ku hemû piştgirî û nasnameyê bistînin.”

Mala Jinan dê di pêşengiya saziyên ku mafên jinan diparêzin de bimîne

Behiya Murad girîngiya hevkariya berdewam di navbera rêxistinên jinan û rayedarên sivîl û ewlehiyê de tekez kir da ku piştgiriyek berfireh ji bo jinan were mîsogerkirin, mafên wan werin parastin û ew bikaribin rolên xwe yên civakî û aborî bi azadî û rûmetek bêkêmasî bicîh bînin. Behiya nirxandinên xwe wiha bidawî kir: “Mala Jinan dê di pêşengiya saziyên ku mafên jinan diparêzin de bimîne û ji bo her jinek ku li Bakur û Rojhilatê Sûriyeyê parastin, piştgirî û wekheviyê digere, di heman demê de çavkaniyek sereke be ji bo prensîbên mirovî û nirxên şoreşgerî yên ku jinan kirine navenda guhertin û civakek pêşverû."