Navenda Nûçeyan – Ji bajarê Sohreward ê li Wîlayeta Hodabende ya parêzgeha Zanjanê li gor raporên hatine eşkere kirin kevneşopiyeke civakî ya hişk nîşan didin ku tê de keç ji ber zexta malbat û civakê beriya 15 saliya xwe neçarî zewacê dibin. Li gorî raporan, ev kevneşopî ne tenê keçan ji zarokatiya wan mehrûm dike, lê di heman demê de kesên ku li ber xwe didin jî rastî dûrketina ji civakê û xetera zewaca pêşerojê tên.

Normek civakî ya kûr

Li gorî niştecihên herêmî, keçên li Sohrewardê neçar in ku berî 15 saliya xwe bizewicin. Malbat û jîngeha civakî avahiyek afirandine ku, ger di wê temenê de ne zewicin tên damxekirin û heta hetanê ji zewacê durdixin.

Ev rewş dibe sedem ku gelek keç bi zexta rasterast an nerasterast re rûbirû bimînin ku berî ku zarokatiya wan biqede bizewicin. Ev zext hem ji malbatê û hem jî ji civaka herêmî tê û di hin rewşan de, ew dibe normek civakî ya kûr.

Çîroka du xwişkan

Zehra û Leyla, du xwişk, tenê du ji wan kesan in ku bi salan di bin siya vê kevneşopiyê de dijîn. Ew dibêjin ku 25 sal in ew bi çavnebarî, îma û darizandinên civakê re dijîn. Derfetên wan ên zewacê bi tundî hatine sînordarkirin.

Leyla rave dike ku piştî 15 saliya xwe, hejmara daxwazkarên keçan bi girîngî kêm dibe; yên ku tên an kesên ku ji hêla civakî ve nayên pejirandin an jî şert û mercên wan hene ku ji hêla malbatên wan ve ne guncaw têne dîtin. Ew her weha behsa reftara şermîner a hin mêran û pêşniyarên wan ên xerab ji jinên tenê re dike. Diyar dike ku ev yek zextek psîkolojîk a giran li ser jinên li herêmê diafirîne.

Ji aliyekî din ve, Zehra balê dikişîne ser cudahîyên di reftara civakî de di merasîm û çalakiyan de, ew tekez dike ku jinên tenê ji gelek çalakiyên civakî, hetta ji hêmanên asayî yên jiyana rojane (wek xemilandin û cilên guncaw ji bo çalakiyan), bêpar in û ber bi qiraxên civakê ve têne avêtin.

Darizandinên civakî

Di vegotineke din de, Nergis û xwişka wê Meryem rave dikin ku berpirsiyariya lênêrîna dayika wan a nexweş rê li ber Nergis girtiye ku di wextê xwe de nezewice. Ew dibêjin ku ew neçar ma ku li malê bimîne ji ber tenduristiya dayika xwe û nebûna piştgiriya têr ji birayên xwe. Ev yek hişt ku ew ji sînorê temenê ku ji bo zewacê "normal" tê hesibandin derbas bibe.

Nergis destnîşan dike ku vebijarkên zewacê bi demê re guherîne û piraniya daxwazkaran êdî şertên guncaw bicîh naynin; ew her weha rexne li nerîn û darizandinên civakî yên li hember jinên tenê digire, û dibêje ku ev rewş rasterast ji bo wan dibe sedema sûcdarkirin û tenêtiyê.

Tecrîda civakî û zexta psîkolojîk

Li gorî van gotinan, rewşa li Sohrewardê ne tenê kevneşopiyeke malbatî bû, lê veguherîbû avahiyeke civakî ku zewaca zû kir normeke mecbûrî û yên ku ne li gorî wê bûn ji civakê dûr xist. Ev rewş bû sedem ku keçên ku di temenê biçûk de red dikirin bizewicin, di salên paşîn de di warê hilbijartina hevjîn û pejirandina civakî de bi sînorkirinên cidî re rû bi rû bimînin. Li gorî niştecihên herêmê, ev sînorkirin hêdî hêdî veguherî çerxek tecrîda civakî û zexta psîkolojîk.