Stenbol – Buroya Hiqûqê ya Asrinê, derbarê çareseriya demokratîk a pirsgirêka Kurd, manîpulasyonên li dijî Rêberê Gelê Kurd Abdullah Ocalan û rejîma Îmraliyê de daxuyaniyeke nivîskî weşand.

Serdema girîng û hewldanên çareseriyê

Di destpêka daxuyaniyê de hat bibîrxistin ku Kurd di serdemeke girîng re derbas dibin û wiha hat domandin: “Serdemek ku tê de hewl tê dayîn ku îhtîmala çareserkirina pirsgirêka Kurd ku paşxaneya wê ya dîrokî û siyasî nêzî du sedsalan e, li ser bingehek siyasî û yasayî were afirandin û ji hevkêşeya pevçûn û tundiyê bê derxistin. Ev demek e ku gelek derdor li dijî Birêz Abdullah Ocalan ku aktorê sereke yê vê pêvajoyê û derfeta derketî ye û hemû hewldanên xwe li ser veguherandina vê derfetê bo çareseriyek aştiyane û demokratîk a mayînde disekine, retorîkaya manîpulasyon û provokatîf belav dikin. Em dizanin ku ev feraseta ku hewl dide giraniya dîrokî û siyasî ya pirsgirêka Kurd veşêre û pêvajoya berdewam ji çarçoveya wê ya bingehîn veqetîne bi kêmkirina wê bo rojevên xwe yên sansasyonelîst ên erzan, sînorên exlaqî nas nake.”

‘Armanca têkbirina aştiyê û bandora şer li ser xizanan’

Di dewama daxuyaniyê de, hat destnîşankirin ku ev daxuyanî îfadeya helwestekê ye ku armanc dike lêgerîna civakê ya ji bo aştî û demokrasiyê têk bibe. Buroya Hiqûqê ya Asrinê, diyar kir ku ev yek her wiha “îfadeya nerihetiya bi bidawîbûna pevçûn û tundiyê re ye” û wiha pê de çû: “Yên ku ji bidawîbûna pevçûnê herî zêde aciz dibin, ne ew in ku di demên berê de bedela wê ya mirovî, aborî û civakî dane. Dema ku retorîkaya bombeyî li ser 'xaniyên bê gêç' çêdikin, ew ji 'herêmên xwe yên rihetiyê' direvin. Ew rastiya ku ew kesên ku tawîzê nadin hêvî dikin ku mirovên ku di wan malan de dijîn dîsa bedelê bidin, xuyangkirina herî eşkere ya qezenckirina xwînê ye. Ev jîngeha ku nijadperestî û gotinên nefretê hildiberîne, texmîn dike ku civaka Tirkiyeyê bi çend dirûşme, agahdariyên çewt û daxuyaniyên provokatîf dikare bi hêsanî bê manîpulekirin. Ev ew tişt e ku ew kesên ku bi kêmnirxandina bîr û şiyana aqilmendiya civakê cesaret dikin ku siyasetê hilberînin, ji bo vê civakê layiq dibînin.”

Felsefeya 'Jin Jiyan Azadî' û nîqaşên li ser Îmraliyê

Her wiha Buroya Hiqûqê ya Asrinê, balkişand ser felsefeya “Jin Jiyan Azadî” û destnîşan kir ku li herêmeke wekî Rojhilata Navîn, pêwîst e ku mirov ji kesên ku li ser Birêz Abdullah Ocalan diaxivin, ku bi felsefeya 'Jin Jiyan Azadî' azadiya jinan wekî hêmanek bingehîn a azadiya civakî dibîne û di vî warî de têkoşînek ava kiriye, hêvî bike ku herî kêm xwedî astek diyarkirî ya zanîn û aqil be. Buroya Hiqûqê ya Asrinê, wiha domand: “Lê belê, eşkere ye ku ev ast ji ferasetek nijadperest û dijminê jinan ku derî bi derî diçe pirsa penaberan dike û ksenofobiyê gur dike, nayê hêvîkirin.”

Buroya Hiqûqê ya Asrinê dîsa bal kişand ser mijareke girîng a din, ew jî cihê rûniştinê yê li Îmraliyê ye û wiha anî ziman: “Qadeke din a manîpulasyonê nîqaşa li ser 'niştecîbûnê' li Îmraliyê ye. Ev avahî ku li gorî hewcedariyên ji pêvajoyên pevçûn û çareseriyê derdikevin hatiye afirandin û heta li paş mînakên wekhev ên li cîhanê ye, ji bo pêşveçûna xebata siyasî û hiqûqî ya pêvajoyê pêwîst e. Veguherandina vê avahiyê, ji çarçovê derxistin û veguherandina wê bo amûrekî provokasyonê, berdewamiya heman nêzîkatiyê ye.”

Redkirina binpêkirina mafên kesane

Buroya Hiqûqê ya Asrinê, di heman demê de ev hewil bi tundî red kir û helwesta xwe wiha anî ziman: “Bê guman, înkarkirina nasnameya Kurd a sed salî, têgihîştina 50 salî ya ji hêla dewletê ve û rejîma Îmraliyê ya 27 salî, ji van koman re luksê bêwijdaniyê daye. Hêzên siyasî yên ku hewl didin pirsgirêka Kurd bi rêya rejîmeke înkar û tundiyê çareser bikin, heta roja îro rêbaza êrîşkirina têkoşîna gelê Kurd a ji bo mafên mirovan bi rêya Birêz Abdullah Ocalan û belavkirina gotinên nefretê bi rêya wî pejirandine. Bi awayekî giştî tê pejirandin ku Birêz Abdullah Ocalan di nav civaka Kurd de, ku li ser erdnîgariyek fireh belav bûye, kesayetiya herî bi bandor, pêbawer û piştgirîkirî ye. Ji ber vê yekê, eşkere ye ku hedefa rast a kampanyaya têgihîştina neyînî ya li dijî Abdullah Ocalan tê meşandin, gelê Kurd e. Em hewldanên wiha red dikin ku mafên kesane yên Birêz Abdullah Ocalan binpê dikin, bi rêya wî gelê Kurd aciz dikin, êrîşî rûmeta wan dikin û perspektîfek nijadperest û kolonyal nîşan didin.”

Pêwîstiya afirandina derfetan ji bo aştiyê

Buroya Hiqûqê ya Asrinê, her wiha tekezî li ser armanca sereke ya vê provokasyonê kir û wiha pênase kir: “Em ji armancên provokasyonê yên ku ji hêla kesên ku bêyî ku girêdayîbûna wan çi be, bi zimanekî ku ji faşîzm, antîsosyalîzm û zayendperestiya baviksalar re qirêj bûye, têne şopandin haydar in. Û tam ji ber vê sedemê, nîqaşa li ser rewşa Birêz Abdullah Ocalan, girîng û hêja ye. Divê derfet ji bo Birêz Abdullah Ocalan, ku şiyana wî ya xweîfadekirin û parastina xwe bi tevahî hatiye înkarkirin, bê afirandin da ku rêya aştiyê nîşan bide. Daxwaza statûyê hewcedariya afirandina derfetê ye ku her tiştê ku civak hewce dike ku bizanibe rasterast, ji destê yekem û bi zelalî ji hêla kesê ku rasterast têkildar e ve bê eşkerekirin. Statû di heman demê de tê vê wateyê ku ev derdorên gendel destên xwe ji jiyan, aştî û nirxên exlaqî yên civakê vekişînin; ku ew nekarin lêgerîna vî welatî ya demokrasî û aştiyê provoke bikin.”

Biryardariya parastina mafên hemû bindestan

Di dawiya daxuyaniya Buroya Hiqûqê ya Asrinê, wiha hat gotin: “Çawa ku retorîka nijadperest û nefretê ya li dijî Kurdan di pêvajoyên dadwerî de bi piranî hatiye paşguhkirin, retorîka wekhev a li dijî Birêz Abdullah Ocalan heta niha li derveyî çarçoveya dadweriyê hatiye hiştin, rê li ber wêrektiya wê di warên siyasî û giştî de vedike. Ji bo ku Tirkiye ji pratîkên qanûnî yên kêfî û otorîter rizgar bibe, divê ew pêşî bi rabirdûya xwe ya qanûnî re rûbirû bimîne. Bê guman, nîqaşkirina Pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk, destûrdayîna ku hemû alî nêrîn û helwestên xwe diyar bikin û nîşandana helwestên avaker û rexnegir di warê giştî de diyardeyên pêwîst in. Lê belê, divê her kesê ku beşdar dibe, çi ji bo pêvajoyê be çi jî li dijî wê be, bifikire ku ev yek divê li ser bingehekî herî kêm exlaqî û mirovî pêk be. Em dixwazin bê zanîn ku em ê di çarçoveya qanûnê de li dijî daxuyaniyên berevajî bersiv û înîsiyatîfên pêwîst bidomînin. Têgihîştinên sedsalê têne şikandin. Xebata ber bi komara demokratîk û civaka demokratîk ve soza îhtîmala welatekî dide ku hemû cûdahî dikarin bi azadî û wekhevî bijîn. Serdestiya çeteyan tê hejandin û ew dengvedana ku em îro dibînin tam ji vê yekê derdikeve. Em dixwazin bê zanîn ku em ê di bin her şert û mercî de mafên Birêz Abdullah Ocala ku careke din hewl tê dayîn ku 'neparastin' bê kirin, her wiha mafên Kurdan û mafên hemû bindestan biparêzin.”