HANAN HARET

Mexrîb – Ezmûnên jinên Mexrîbî eşkere dikin ku stereotîp dikarin şiyana wan veşêrin, ji bo seqetî an jî xuyabûna wan a kesane hebûna wan kêm bikin. Di şûna ku wan wekî jinên ku dikarin ramanên xwe bînin ziman û beşdarî civakê bibin, nas bikin.

Ezmûna Wafaa Ech-Chatain ku di hilbijartinên herî dawî yên yasadanînê yên Mexrîbê de wek namzetek ji bo Partiya Sosyalîst a Yekbûyî li herêma Salé bû, hin ji van dijwariyan ronî dike. Li gorî vegotina wê, ew bi taybetî ji ber seqetiya xwe, girêdana xwe ya siyasî û rastiya ku hîcab li xwe dike, hatiye hedefgirtin. Ev doz pirsên din di derbarê stereotîpên ku jinên astengdar pê re rû bi rû dimînin û asta ku ev têgihîştin, astengî li ser şiyana wan a xwe îfadekirin û nîşandana şiyanên xwe derdixe holê.

‘Bi ramanên pêşwext re rû bi rû dimînin’

Wafaa Ech-Chatain destnîşan kir ku jinên seqet rastî gelek awayên cuda yên dûrxistinê tên ku ji ber tevliheviyek faktorên civakî, aborî û çandî derdikevin. Ev ji zehmetiyên gihîştina qadên fîzîkî an karûbaran wêdetir diçe. Di heman demê de helwestek serdest û gumanbar jî vedihewîne ku kapasîteya wan a biryardanê an jî berpirsyariyê dipirse. Wafaa anî ziman ku ezmûna wê perspektîfek eşkere kiriye li ser seqetiyê ye ne li ser platforma hilbijartinê an jî jêhatîbûnên pîşeyî û akademîk. Ev yek jinan neçar dike berî ku derfeta wan hebe ku ramanên xwe îfade bikin an jî jêhatîbûna xwe nîşan bidin, bi ramanên pêşwext re rû bi rû bimînin.

Wê ragihand ku ev perspektîf ji cûdahiyên laşî an hestî wêdetir diçe, ji bo serokatiyê û beşdarbûna di karûbarên giştî dedibe pîvanek ji bo nirxandina kapasîteya jinê. Ew stereotîpek e ku kesek kêm dike seqetiya wan, di heman demê de jêhatîbûn, ezmûn û şiyanên wan ên rastîn paşguh dike.

Ew ji bo damezrandina kotayek ji bo kesên seqetan, ji bo zêdekirina temsîliyeta wan a siyasî - tedbîrek sererastker, veguhêzbar a mîna yên ku ji bo jin û ciwanan berê hene - destek dide. Ew bawer dike ku gaveke wiha dê alîkar be ji bo derbaskirina hinek astengiyên ku rê li ber kesên xwedî astengî digirin da ku bighîjin postên hilbijartî. Ev yek dê derfetên dadperwertir bide wan da ku beşdarî pêvajoya biryardanê bibin û hem ji bo pirsgirêkên xwe, hem jî ji bo pirsgirêkên berfirehtir ên civakî parêzvaniyê bikin.

Zordariya dîjîtal û şêwazên cûdakariyê yên hevgirêdayî

Seroka Rêxistina Mexrîbê ya ji bo Mafên Astengdarên Jin Samîra Baxtî, diyar kir ku rêxistina wan di dema hilbijartinên yasayî de şahidî li bûyerên tundiya dîjîtal kiriye. Samîra da zanîn ku bi taybetî jinên xwedî astengî bûne hedefa van kesan. Wê da zanîn ku namzedek neçar maye hesabên xwe yên medyaya civakî bigre û namzedeke din jî rastî şîroveyên wiha hatiye ku balê dikişînin ser astengiya wê, ne li ser taybetmendiyên wê yên pîşeyî û akademîk. Wê bal kişand ser wê yekê ku di hin rewşan de, armanckirin têkiliyek di navbera astengî, xuyabûna kesane û nêzîkatiya siyasî de dihewîne. Li gorî Samîra Baxtî, ev mînak nîşana têkiliyek berdewam in di navbera "astengî" û "bêşiyaniyê" de û di navbera cudahiyên fîzîkî an hestiyarî û "kêmasiya jêhatîbûnê" de. Nêrînên wiha, şiyan û jêhatîbûnên kesên xwedî astengî paşguh dikin û wan dikin bin bandora pêşdaraziyên derbarê tiştên ku ew dikarin bikin an bi dest bixin de.

Wê destnîşan kir ku pirsgirêk tenê bi şîroveyên sivik an êrîşkar sînorkirî nîne û wiha domand: “Ew bandorê li wêneyê jinên xwedî astengî dike ku ji ber van kiryaran derdikeve holê. Tê de ew tenê bi çavekî ku tenê li astengiya wan dinêre tên dîtin, li şûna ku nêrînên wan bên guhdarkirin û raman û jêhatîbûnên wan bên nirxandin.”

Ji etîketkirinê ber bi naskirina jêhatîbûnê ve

Samîra Baxtî anî ziman ku ji bo çareserkirina van pirsgirêkan, pêwîst e di awayê dîtina kesên xwedî astengî de guhertinek çêbibe. Samîra di vê mijarê de ev tişt gotin: “Pêdiviyên wan divê tenê bo pêşkêşkirina muayeneyên bijîşkî an xizmetên têkildarî astengiyê neyên kêmkirin. Berovajî vê, divê rêyên guncaw ên ragihandinê û derfetên gihîştinê bên dabînkirin û astengiyên ku rê li ber beşdariya wan a di civakê de û bilindkirina dengê wan digirin, bên rakirin.

Wê tekez kir ku divê jinên xwedî astengî wekî kesên xwedî mafên tam bên naskirin û wiha bidawî kir: “Ji bo ku nasnameya wan tenê bi astengiya wan ve sînorkirî nemîne û şiyanên wan li gorî jêhatîbûn, ezmûn û ramanên wan bên nirxandin, ne ku li gorî texmînên derbarê tiştên ku ew dikarin an nikarin bikin.”