ژنانی سوەیدا: گەمارۆدانی کۆبانێ کارەساتێکی مرۆییە و مەترسی لەسەر ژیانی خەڵکی مەدەنی هەیە
شاری کۆبانێ لەژێر گەمارۆیەکی خنکێنەردا دەناڵێنێت کە هاوکات لەگەڵ بارودۆخی ترسناکی مرۆیی، لەوانەش برسێتی و سەرمای سەخت، بووەتە هۆی مردنی منداڵان و کەمی خۆراک و کەلوپەلی گەرمکەرەوە و دەرمان، لەنێو بێدەنگی نێودەوڵەتیدا کە ئاماژەیە بۆ کارەساتێکی مرۆیی نزیک.
ڕۆشێل جونیور
سوەیدا-ژنانی سوەیدا هاوسۆزی تەواویان لەگەڵ دانیشتوانی شاری گەمارۆدراوی کۆبانێ و بەتایبەت ژنان و منداڵان دەربڕی و وتیان: ئەوەی ڕوودەدات پێشێلکردنی ئاشکرای مافە سەرەتاییەکانی مرۆڤ پێکدەهێنێت.
جیهادیەکانی هەتەشە گەمارۆیەکی خنکێنەریان بەسەر شاری کۆبانێ و گوندەکانی دەوروبەریدا سەپاندووە، ئەمەش ئازاری دانیشتوانەکەی زیاتر کردووە بەهۆی بڕینی پێداویستییە سەرەتاییەکانی وەک خۆراک، دەرمان، ئاو، کارەبا، سووتەمەنی، جگە لە ئاوارەبوونی دانیشتووان، ژنانی سوەیدا بە سوود وەرگرتن لە ئەزموونی خۆیان لە گەمارۆدان، داوای هەنگاوی بەپەلەیان کرد بۆ کۆتایی هێنان بە ئازارەکانی خەڵکی مەدەنی و ڕێگەدان بە چوونە ژوورەوەی بێ بەربەستی یارمەتییە مرۆییەکان، دیما مونزر وتی: بارودۆخی ئێستا و هێرشە بەردەوامەکانی ناوچەکە و فراوانبوونی بازنەی ململانێکان ئەرکێکی مرۆیی و ڕەوشتی دەسەپێنێت کە لەگەڵ خەڵکی کۆبانێ بەتایبەتی کورد بوەستن لە بەرامبەر ئەو گەمارۆیەی کە ماوەیەکە بەرگەی دەگرن.
ئاماژەی بەوەشکرد، نەبوونی یاسای ڕێگریکردن بۆ پاراستنی منداڵان و ژنان و بەتەمەنەکان، وایان لێدەکات ببنە زیانلێکەوتووی سەرەکی دەرئەنجامەکانی شەڕ، لەوانەش برسێتی و کەمیی دەرمان و شیری منداڵان.
دیما مونزر ئەو هەواڵانەی لە کۆبانێیەوە دێن بە ڕەنگدانەوەی دۆخێکی کارەساتبار و مرۆیی زانی و داوای لە ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان و وڵاتانی پەیوەندیدار کرد کە مافی منداڵان بۆ ژیانێکی پارێزراو و مافی ژیانی ژنان لە ناوچە دوور لە ململانێکان لە پێشینە دابنێن.
جەختی لەوە کردەوە، کە تەنانەت لەنێو شەڕەکانیشدا، ویژدانی مرۆڤ دەبێت ئامادەبێت، لەڕێگەی کەمکردنەوەی گەمارۆ و ڕێگەدان بە چوونە ژوورەوەی دەرمان و خۆراک و ئارد و پێداویستییە پزیشکییە سەرەتاییەکان، بەبێ هیچ جیاکارییەک یان لایەنگرییەکی سیاسی، بۆ ئەوەی کەمترین پێوەری بەها مرۆییەکان بپارێزرێت.
”ئەزموونی هاوشێوەی گەمارۆدان”
وەعد ئەبو زین دین، دووپاتی کردەوە، کە لە ئێستادا شاری کۆبانێ بەدەست گەمارۆیەکی خنکێنەرەوە دەناڵێنێت کە بووەتە هۆی پچڕانی پێداویستییەکانی خۆراک و ئاو و دەرمان و بەهۆیەوە ژمارەیەک منداڵ گیانیان لەدەستداوە، سوورییەکان بە قووڵی لەم کارەساتە تێدەگەن، چونکە بەرگەی ئەزموونی هاوشێوەی گەمارۆدانیان گرتووە، کە کاریگەرییەکانی تا ئەمڕۆش بەردەوامن.
ئاماژەی بەوەشکرد، لە ئێستادا بارودۆخی کۆبانێ بە لەبەرچاوگرتنی نەبوونی سەرەتاییترین پێداویستییەکانی ژیان هێندەی تر خراپترە، جەختی لەسەر پێویستی بەپەلەی گەیاندنی دەرمان و ئاو و خۆراک کردەوە، چونکە منداڵان و بەتەمەنەکان و نەخۆش هەن کە بەدەست نەخۆشییە درێژخایەنەکانەوە دەناڵێنن، پێویستیان بە چارەسەری بەردەوام هەیە کە لە ئێستادا بەردەست نین.
تاوانباری منداڵ و ژنانی لەم ئازارەدا خستە ژێر پرسیارەوە و وتی: ئەوان مەدەنیین و هیچ پەیوەندییەکیان بە ململانێ بەردەوامەکانەوە نییە، داوای چارەسەری بەپەلەی نێودەوڵەتی کرد بۆ دڵنیابوون لە کردنەوەی دەروازەکان و دابینکردنی پێداویستییە سەرەتاییەکان بۆ خەڵکی مەدەنی، هەروەها ئازارەکانی خەڵکی بێتاوان لە هیچ بارودۆخێکدا ناتوانرێت پاساو بێت.
”پاراستنی خەڵکی مەدەنی بەرپرسیارێتییەکی مرۆییە و ناتوانرێت دوابخرێت”
لینا ئەبو حەمدان، پارێزەر بانگەوازی بۆ هەموو مرۆڤە ئازادەکان و نەتەوە یەکگرتووەکان و ڕێکخراوە مرۆییە نێودەوڵەتییەکان کرد و وتی: ڕووداوەکانی کۆبانێ بەشێکن لە چوارچێوەیەکی بەرفراوانتر لە ئازارەکان کە گەلی سووریا لە ئەنجامی ستەمکاری و گەمارۆدان و برسێتی و نەخۆشی بەرگەی دەگرن.
ئاماژەی بەوەشکردووە، پێشێلکارییەکان کاریگەرییان لەسەر هەموو چین و توێژەکانی کۆمەڵگەی سووریا هەبووە، بە کەمینەکانیشەوە، لەڕێگەی کوشتن و گۆشەگیری و هەوڵی جینۆسایدەوە.
لینا ئەبو حەمدان هاوسۆزی تەواوەتی خۆی لەگەڵ گەلی کورد لە کۆبانێ دووپاتکردەوە و داوای کرد بەپەلەی گەمارۆکە هەڵبگیرێت و هاوکاری مرۆیی بگەیەنرێت، بەتایبەتی بە لەبەرچاوگرتنی بڵاوبوونەوەی نەخۆشی و نەبوونی دەرمان.
جەختی لەوە کردەوە، کە خەڵکی مەدەنی بێتاوانن لە کردەوەکانی دەسەڵاتداران و دۆخی ئێستایان کۆنترۆڵکردووە، کە هیچ پەیوەندییەک و گرێبەستێکی کۆمەڵایەتییان لەگەڵدا نییە، هەروەها پاراستنی خەڵکی مەدەنی بەرپرسیارێتییەکی مرۆییە و ناتوانرێت دوابخرێت.
ڕیما عەزەم هاوسۆزی قوڵی خۆی لەگەڵ خەڵکی کۆبانێ دەربڕی و وتی: شارەکە گەمارۆدراوە و هیچ کام لە پێداویستییە سەرەتاییەکانی ژیان ناچێتە ناویەوە، ئەم بارودۆخە ئازاربەخشانە بۆ سوورییەکان نامۆ نین، کە بە گەمارۆیەکی هاوشێوەدا تێپەڕیون، بەڵام ئەوەی کارەساتەکە گەورەتر دەکات، بەردەوامی بێدەنگی نێودەوڵەتییە سەبارەت بە ئازارەکانی خەڵکی مەدەنی.
هەروەها ئەو پێشێلکارییانەی دژی کەسانی بێتاوان شەرمەزار کرد و وتی: ژنان و منداڵان زۆرترین کاریگەری شەڕیان لەسەرە، جیهان شایەتحاڵی کەوتنی منداڵان و ژنانە وەک زیانلێکەوتوو بەبێ هیچ کارێکی ڕاستی بۆ پاراستنیان، وتی: ژنانی ناوچە جێناکۆکەکان بەبێ هیچ پشتیوانی و پارێزگارییەکی ڕاستەقینە تووشی پێشێلکارییەکی قورس دەبن بۆ مافەکانیان، پرسیاری ئەوەیشی کرد کە منداڵان و ژنان چییان کردووە تا شایەنی ئەوەن گیر بخۆن لە شەڕەکاندا کە هیچ بەشێکیان تێدا نییە.