ناوەندی هەواڵ

ئەندامانی بزووتنەوەی بزووتنەوەی ئازادیی ئەفغانستان کە لە کۆمەڵێک ژنی ئەفغان پێکهاتوون، لە ڕاگەیەندراوێکدا کە ڕۆژی ٢١ی تەمووز لە کاتژمێر ٠٢:٠٥ بڵاوکرایەوە، نیگەرانیی خۆیان بەرامبەر زیادبوونی دەستبەسەرکردن و دیپۆرتکردنەوەی پەنابەرانی ئەفغان لە پاکستان دەربڕی. بزووتنەوەکە هۆشداریی دا کە بەردەوامبوونی ئەم سیاسەتانە دەکرێت ژیانی هەزاران ژن، منداڵ، ڕۆژنامەنووس، پارێزەرانی مافی مرۆڤ و ئەو کەسانەی دیکە کە لە ڕژێمی تاڵیبان ڕادەکەن بباتە ناو مەترسییەکی گەورەوە.

 

ئەندامانی بزووتنەوەکە جەختیان کردەوە کە ئەو پەنابەرانەی لەبەر جەنگ، زۆرداری، هەڕەشە و پێشێلکاریی زۆری مافەکانی مرۆڤ لە ئەفغانستان ڕادەکەن و هەوڵ دەدەن ژیانی خۆیان ڕزگار بکەن، نابێت ڕەوانەی وڵاتێک بكرێنەوە کە ئازادی، ئاسایش و مافی ژیانیان تێیدا لەژێر هەڕەشەی جدییدایە.

 

مەترسی لەسەر ژیانی پەنابەران و پێشێلکردنی یاسا

لە ڕاگەیەندراوەکەدا ئاماژە بەوە کراوە کە دیپۆرتکردنەوەی زۆرەملێی پەنابەران، بەتایبەتی ژنان، چالاکوانانی کۆمەڵگەی مەدەنی، ڕۆژنامەنووسان و دژابەرانی تاڵیبان، بنەماکانی یاسای نێودەوڵەتی و ئەرکەکانی تایبەت بە پاراستنی پەنابەران پێشێل دەکات. ڕاگەیەندرا کە ئەم ڕەوشە دەکرێت کەسانی پەیوەندیدار ڕووبەڕووی مەترسیی دەستبەسەرکردن، ئەشکەنجەدان، هێرشی تۆڵەسێنەرانە و پێشێلکارییەکانی دیکەی مافی مرۆڤ بکاتەوە.

 

بانگەوازێک بۆ پاکستان و نەتەوە یەکگرتووەکان

ئەندامانی بزووتنەوەکە بانگەوازیان لە حکومەتی پاکستان کرد کە سیاسەتەکانی تایبەت بە دەستبەسەرکردن و دیپۆرتکردنەوەی پەنابەرانی ئەفغان ڕابگرێت، ڕێز لە کەرامەتی مرۆڤ بگرێت و ئەرکە نێودەوڵەتییەکان و هەروەها پاراستنی ماف و ئاسایشی پەنابەران بکاتە بنەما.

لە ڕاگەیەندراوەکەدا بانگەواز لە نەتەوە یەکگرتووەکان کرا، بەتایبەتی کۆمیسیاری باڵای پەنابەرانی نەتەوە یەکگرتووەکان (UNHCR)، کە دەبێت بە زیادکردنی پشتیوانیی یاسایی و مرۆیی، ڕێگری لە گەڕاندنەوەی زۆرەملێ بکات و پرۆسەی نیشتەجێکردنی ئەو کەسانەی لە مەترسیدان لە وڵاتانی ئارامدا خێراتر بکات.

 

شەپۆلی کۆچبەری و درێژبوونەوەی پرۆسەی نیشتەجێکردن

پاش گەڕانەوەی تاڵیبان بۆ دەسەڵات لە ئەفغانستان لە ئابی ٢٠٢١دا، سەدان هەزار ئەفغانی کە لە نێوانیاندا ژنان، ڕۆژنامەنووسان، پارێزەرانی مافی مرۆڤ، دادوەران، داواکارانی گشتی، ئەندامانی پێشووی هێزە ئەمنییەکان، چالاکوانانی کۆمەڵگەی مەدەنی و ئەوانی دیکە کە بەهۆی چالاکییەکانیانەوە لە مەترسیدا بوون، ناچار بوون وڵات بەجێبهێڵن.

ژمارەیەکی زۆر لەم کەسانە لە پاکستان داوای پەنابەرییان کردووە و زۆریان تا ئێستاش لە چاوەڕوانی هەڵسەنگاندنی داواکارییەکانیانن بۆ نیشتەجێکردنەوە و ڕەوانەکردنیان بۆ وڵاتانی سێیەم. بەڵام درێژبوونەوەی ئەم پرۆسانە، لەگەڵ سیاسەتەکانی پاکستان کە ڕۆژ بە ڕۆژ توندتر دەبن و زیادبوونی دەستبەسەرکردن و دیپۆرتکردنەوە، ڕەوشی هەزاران پەنابەری بەرەو قەیرانێکی جدیتر بردووە.