مەميهان هیلبين زەيدان

وان-لە هەموو ناوچەیەکی ململانێدا ژنان تووشی چەندین جۆری توندوتیژی دەبنەوە، دیارترینیان هێرشی سیستماتیکییە، ئاسەواری شەڕ تەنانەت دوای کۆتاییهاتنیشی لە ژیانیاندا چەسپاوە، هەر بۆیەش ژنان بەردەوام داوای ئاشتی دەکەن و شەڕ ڕەتدەکەنەوە.

لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست ڕۆژانە شەڕەکان پەرەدەسەنن و دانیشتووان ناچارن ماڵەکانیان بەجێبهێڵن، بەدرێژایی ڕێگاکانی کۆچکردن، ڕووبەڕووی ئاستەنگی سەخت دەبنەوە و دەبێت هەوڵێکی گەورە بدەن بۆ مانەوە لەو وڵاتانەی کە پێی دەگەن.

”هاوڵاتیانی مەدەنی لە ناوەڕاستی تەقەدا”

ئاڵوگۆڕی هێرشەکانی نێوان ئەمریکا و ئیسرائیل لە لایەک و ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران لە لایەکی دیکە، تا ١٢هەمین ڕۆژی خۆی بەردەوامە، مانگی سووری ئێران ڕایگەیاند: کە دوو وڵاتەکە تا ئێستا زیاتر لە شەش هەزار دامەزراوەی مەدەنییان کردووەتە ئامانج، نوێنەری هەمیشەیی ئێران لە نەتەوە یەکگرتووەکان دووپاتی کردەوە، کە شەڕەکە بووەتە هۆی گیانلەدەستدانی ١٣٣٢ کەسی مەدەنی کە ٣٠٠ کەسیان منداڵ بوون.

لە لێدوانەکانیدا دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ڕایگەیاند، بڕیاری کۆتاییهێنان بە شەڕەکە بە هەماهەنگی لەگەڵ بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیل دەدرێت و داوای خۆبەدەستەوەدانی بێ مەرجی ئێران دەکات، بەڵام پزشکیان سەرۆک کۆماری ئێران ئەم داواکارییەی ڕەتکردەوە و ئامادەیی وڵاتەکەی بۆ هەڵگیرسانی شەڕێکی درێژخایەن ڕاگەیاند.

لە کاتێکدا، شەڕی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست داوای ژیانی زیاتری مەدەنییەکان دەکات و سووتەمەنی زیاتری ئاوارەبوون دەدات، ژنان بەردەوامن لە بەرزکردنەوەی دەنگی خۆیان و ڕایدەگەیەنن "ئێمە شەڕمان ناوێت".

"ئەوانەی لە شەڕدا نەکوژراون، لەوانەیە لە گەشتەکەدا ژیانیان لەدەست بدەن"

ئۆزنور ئەڤین ئەندامی ئەنجومەنی شارەوانی وان ڕیا ئارموش (ئیپکیولۆ) وتی: ژنان شەڕ بە هەموو شێوەکانیەوە ڕەتدەکەنەوە، ململانێ بەردەوامەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران و وڵاتانی دیکە سێبەرێکی سەخت دەخاتە سەر ژنان و منداڵان، بۆردوومانکردنی خوێندنگەیەک لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران بووە هۆی گیانلەدەستدانی ژمارەیەکی زۆر لە منداڵانی کچ، لە کاتی شەڕەکاندا خەڵک ناچار دەبن ماڵەکانیان بەجێبهێڵن، ژنانیش لە ڕێگاکانی کۆچدا ڕووبەڕووی مەترسی مردن دەبنەوە، ئەمە جگە لەوەی لەو وڵاتانەی کە پەنایان بۆ دەبەن تووشی هەراسانکردن و دەستدرێژیکردن دەبنەوە.

 

ئاماژەی بە نەبوونی سیاسەتی گونجاو بۆ پاراستنی ژنانی کۆچبەر کرد، جەختی لەسەر پێویستی وڵاتان کردەوە، کە ڕێوشوێنی کاریگەرتر بگرنەبەر بۆ دڵنیابوون لە پارێزراویانیان، لەگەڵ هەر شەڕێکی نوێدا ئاوارەیی نوێ دەست پێدەکات، ژن و منداڵانیش لە هێڵی پێشەوەن، ئەوانەی لە شەڕەکەدا نەکوژراون، لەوانەیە لە ڕێگای کۆچکردن یان لە دەربەدەریدا گیانیان لەدەست بدەن، شەڕ سەرەتا ژن و منداڵان دەکاتە ئامانج، لە کاتێکدا ئەوانەی ئاگری تێبەردەدەن، دوور لە ناوەندی ئازارەکان دەمێننەوە.

 

"پێویستە شەڕەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست کۆتایی پێبێت"

رابیا باشاک کۆتش، هاوسەرۆکی شارەوانی ئارتمیت ڕایگەیاند، بەهۆی شەڕەکانەوە ژنان ناچارن ماڵ و زەویەکانیان بەجێبهێڵن، هەروەها گەیشتن بە ئاشتی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا پێویستییەکی دڵنیاییە بۆ هەموو گەلان.

 

هیوای خۆی دەربڕی کە شەڕەکان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست ڕابگرن و ژنان بتوانن بە کەرامەت و یەکسانی و ئازادی لە زێدی خۆیاندا بژین، هەروەها لە هەموو بارودۆخێکدا بەردەوام دەبین لە وەستان لەگەڵ ژنان.

 

"ژنان ئاشتیخواز و ناوبژیوانن"

عەریفە ئەرسلان، هاوسەرۆکی کۆمەڵەی گەشەپێدانی زمان و ڕۆشنبیری کوردی، ڕوونیکردەوە، هەموو شەڕێک تەنها درێژکراوەی ئەو شەڕەیە کە پێش خۆی ڕوویدا و ژنان ئەو گرووپەن کە زۆرترین کاریگەریی ململانێکانیان لەسەرە.

ئاماژەی بەوەشکردووە، کاتێک شەڕ سەرهەڵدەدات، ژنان یەکەم کەسن کە کاریگەرییان لەسەر دەبێت، بەڵام لە هەمان کاتدا ڕۆڵێکی سەرەکی دەگێڕن لە ئاشتیسازیدا، شەڕ لەسەر جەستەی ژنان و مافەکانیان و منداڵەکانیان دەکرێت.

 

"با دەنگمان بەرز بکەینەوە بۆ ئاشتی"

عەریفە ئەرسلان ڕوونیشیکردەوە، بانگەوازی "ئاشتی و کۆمەڵگەیەکی دیموکراتیک" کە لەلایەن ڕێبەر عەبدوڵا ئۆجەلانەوە لە ٢٧ی شوباتی ٢٠٢٥ دەستیپێکرد، بانگەوازێک بوو بۆ هەموو گەلانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بۆ بونیادنانی ئاشتی ڕاستەقینە و ژیانێکی دیموکراتیک، ئەم بانگەوازە تەنها بۆ گەلی کورد نییە، بەڵکو بۆ هەموو ناوچەکەیە، ئەگەر بنەماکانی جێبەجێ بکرێن، سەقامگیری و ئارامی دەتوانێ لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا زاڵ بێت.

 

ئاماژەی بەوەشکرد، پێویستە گەلی کورد پابەندی ئەم بانگەوازە بێت و کار بۆ بڵاوکردنەوەی بکات، شەڕ نەک تەنها ژیان لەناو دەبات بەڵکو کاریگەری لەسەر هەموو لایەنەکانی ژیانیش هەیە، هەروەها ئاواتەخوازین بۆ ئاشتی و ئازادی و ئارامی بۆ گەلانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، داوای یەکخستنی ویژدانی مرۆڤیش لە دەوری ئەو بەهایانە دەکەین، با دەنگمان بۆ ئاشتی و ئازادی بەرزبکەینەوە.

 

"ئاشتی پێویستییەکی دڵنیایە بۆ ژنان و منداڵان"

ئەدیبە بابور، ئەندامی ئەنجومەنی شارەوانی شاخ  وتی: شەڕەکان بە عەقڵی پیاوسالاری و بە هێزە داگیرکەرەکان بەڕێوەدەچن و ڕەتکردنەوەی کاتگۆریی خۆی بۆ ئەم "شەڕی پیسە" و پێویستی کۆتاییهێنان پێی دووپاتکردەوە.

 

ئاماژەی بەوەشکرد، ژن و منداڵان شایستەی ژیانێکی ئازاد و شکۆمەندن، دەستپێکردنی هەر پرۆسەیەکی ئاشتی نوێنەرایەتی هەنگاوێکی سەرەکییە بۆ ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و جیهان.

 

جەختیشی لەوە کردەوە، کە گەیشتن بە ئاشتییەکی هەمیشەیی پێویستی بەوەیە هەمووان هەڵوێستی پاڵپشتیان هەبێت بەرامبەر بە ئاشتی، چونکە ئاشتی سەرەتاییترین و بەپەلەترین پێویستییە بۆ ژنان و منداڵان.