ناوەندی هەواڵ

ململانێکان لە سودان کە لە ساڵی ٢٠٢٣ دەستیپێکردووە، قەیرانی مرۆیی توندتر کردووە، شەڕ لە نێوان سوپا و هێزەکانی پاڵپشتی خێرا بەسەر چەند دەوڵەتێکدا بڵاوبووەتەوە، خزمەتگوزارییە سەرەتاییەکان تێکچووە و پێشێلکارییەکانی دژی خەڵکی مەدەنی لەنێوان نەبوونی ڕێگەچارەی سیاسی بۆ کۆتاییهێنان بە ململانێکان پەرەی سەندووە.

 

نەتەوە یەکگرتووەکان، ٣ی تەمووز، هۆشدارییەکانی خۆی سەبارەت بە کارەساتێکی مرۆیی لە سودان نوێکردەوە، کۆمیساریای باڵای مافی مرۆڤی نەتەوە یەکگرتووەکان دووپاتیکردەوە، کە پێوەرەکانی ئەبیەز ڕوون و دووڕووییە، ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە کارەساتێکی نوێی مافی مرۆڤ لە سودان ڕوودەدات، ئەمجارەیان لە شاری ئەبیەز کە لە ڕووی ستراتیژییەوە گرنگە، داواشی لە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی کرد، هەنگاوی بەپەلە بگرنەبەر.

 

لەلایەکی دیکەوە، ئەرکی دۆزینەوەی ڕاستییەکان پشتڕاستی کردەوە، کە شێوازەکانی لەسێدارەدانی پوختە، ئەشکەنجەدان و توندوتیژی سێکسی لە سەرانسەری کۆردۆفان بەڵگەدار کردووە، هەروەها نابێت ئەو دڕندەییە بەربڵاوانەی کە ساڵی ڕابردوو لە زمزم و فاشر ڕوویانداوە دووبارە بکرێنەوە.

 

نەتەوە یەکگرتووەکان داوای کرد فشار بخرێتە سەر هێزەکانی پشتیوانی خێرا بۆ وەستاندنی بەئامانجکردنی خەڵکی مەدەنی، ئاماژەی بەوەشکرد، کە کەمیی ئاوی پاک لە ئەبیەز گەیشتووەتە ئاستێکی مەترسیدار، هەروەها ماوەی ١٨ مانگە خەڵکی مەدەنی لە ژێر بارودۆخێکی هاوشێوەی گەمارۆدان لە باکووری کۆردۆفان دەژین، لە کاتێکدا، هێرشەکانی فڕۆکەی بێفڕۆکەوان بەردەوامن.

 

لە چەند هەفتەی ڕابردوودا، هێزی ئاسمانی ئەمریکا هێرشە ئاسمانییەکانی بۆ سەر شاری ئەبیەز چڕتر کردووەتەوە و ژێرخانی مەدەنی و دامەزراوەکانی کارەبا و سووتەمەنی و ڕێگای خێرا کە بەرەو دەرەوەی شارەکە دەڕوات کردۆتە ئامانج، جێگیرکردنی هێزی سەربازی دیمەنەکانی پێش هێرشەکەی سەر فاشر لە باکووری دارفۆر لە تشرینی دووەمی  ٢٠٢٥ هێنایە بەرچاو.

 

شایانی باسە کە پێشتر خەمڵاندنەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان ئاشکرایان کردبوو، کە لە سێ ڕۆژی یەکەمی دوای ڕووخانی فاشر زیاتر لە شەش هەزار کەس کوژراون و وڵاتانی ڕۆژئاواش هۆشدارییان داوە لە ئەگەری ڕووخانی ئەبیەز مەترسی دڕندەیی هاوشێوە بێت.