ناوەندی هەواڵ

 ئەو ڕاپۆرتانەی لە زانکۆ جیاوازەکانی سەرانسەری ئێرانەوە بەدەست گەیشتوون، ئاماژە بەوە دەکەن کە لە ئاداری ٢٠٢٥ەوە، فشارە دیسپلینی و ئەمنییەکان بۆ سەر خوێندکاران زیادیان کردووە. بەپێی ڕاپۆرتەکان، لە هەفتەکانی ڕابردوودا ئەم فشارانە چڕتر بوونەتەوە. ئەمەش ئەوە نیشان دەدات کە بەهۆی دۆخی ناجێگیری ئەمنییەوە لە سەرەتای جەنگەوە، فشارەکان ڕۆژ بە ڕۆژ سەختتر دەبن.

بەپێی زانیارییەکانی ڕۆژنامەی شەرقولئەوسەت، بە سەدان خوێندکاری زانکۆکانی تاران، شەریف، بەهەشتی و عەلامە تەباتەبایی (یاخود ئەلمۆئارتان) سزای دیسپلینی قورسیان بەسەردا سەپێنراوە؛ خوێندنی هەندێکیان ڕاگیراوە، ڕێگری لە چوونە ناوەوەی هەندێکیان بۆ ناو سیستمی زانکۆ کراوە و هەندێکیشیان بە تەواوی لە زانکۆ دەرکراون.

 

بەهۆی چالاکییە سیاسی و کۆمەڵایەتییەکانەوە

خوێندکاران دەڵێن ئەم سزایانە بەهۆی دابەزینی ئاستی ئەکادیمییەوە نین، بەڵکو بەهۆی چالاکییە سەندیکاییەکان، بەشداریکردن لە خۆپێشاندانی ئاشتییانە و بڵاوکراوەی ڕەخنەگرانەوەیە لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا.

لانی کەم ٥ تا ٧ خوێندکار لە زانکۆی تەکنەلۆژیی شەریف لە تاران دەرکراون و خوێندنی زیاتر لە ٢٠ خوێندکاریش بۆ ماوەی یەک تا سێ وەرز ڕاگیراوە.

سەرچاوەکانی سەر بە خوێندکاران دژی ئەو بانگەشانە دەوەستنەوە کە دەڵێن بڕیارەکان تەنها لەسەر بنەمای ئەکادیمی دراون، و جەخت لەوە دەکەنەوە کە ژمارەیەکی زۆری ئەو کەسانەی سزادراون، خوێندکاری سەرکەوتوون.

دەوترێت هەندێک لە ڕێکارە دیسپلینییەکان تەنها لەسەر بنەمای پۆستەکانی تێلیگرام، بیروڕای ڕەخنەگرانە، یان نامەکانی ناو گرووپە خوێندکارییەکان گیراونەتەبەر؛ تەنانەت کارێکی سادەی وەک گۆڕینی وێنەی پرۆفایلیش وەک "بەڵگە" ئەژمار کراوە.

 

ڕێگری لە بەکارهێنانی سیستمی زانکۆ

نزیکەی ٢٥ خوێندکاری زانکۆی شەهید بەهەشتی، بێ هیچ دانیشتنێکی فەرمی یان بڕیارێکی لۆژیکی، ڕێگرییان لێکراوە بچنە ناو سیستمی زانیاریی خوێندکارانەوە. ئەمەش بووەتە هۆی ئەوەی خوێندکاران نەتوانن وانەکان هەڵبژێرن، بەدواداچوون بۆ نمرەکانیان بکەن و بەشداری لە وانە ئۆنلاینەکاندا بکەن.

ئەو ڕاستییەی کە نوێنەرانی خوێندکاران لە نێو سزادراوەکاندادان، ئەو گومانانە بەهێزتر دەکات کە فشارێکی ئاراستەکراو لەسەر ئەو خوێندکارانە هەیە کە بەشداری لە چالاکییە سەندیکاییەکاندا دەکەن.

 

لێکۆڵینەوەی دیسپلینی دژی ١٠٠ تا ٢٠٠ خوێندکار

ڕاگەیەندراوە کە لە زانکۆی تاران، لێکۆڵینەوەی دیسپلینی دژی نزیکەی ١٠٠ بۆ ٢٠٠ خوێندکار دەستیپێکردووە و پرۆسەی بانگهێشتکردن و لێکۆڵینەوەکان بەردەوامن. خوێندکاران دەڵێن زۆربەی ئاگادارکردنەوەکان لە ڕێگەی تەلەفۆنەوە بووە و بێ پەیڕەککردنی ڕێکارە فەرمییەکان ئەنجام دراون.

لە زانکۆی عەلامە (Al-Mo-Arts) ڕاگەیەندراوە کە زیاتر لە ١٠٠ خوێندکار ڕووبەڕووی هەمان پرۆسە بوونەتەوە و هەندێک خوێندکاریش نامەی هەڕەشەیان پێگەیشتووە کە قەدەغەی هاتنە ناو کەمپی زانکۆ و دەرکردنیان لێدەکرێت.

 

لێکۆڵینەوەی ئەمنی نەک سزای دیسپلینی

ئەو خوێندکارانەی لەلایەن لێژنەکانی دیسپلینەوە بانگهێشت کراون، دەڵێن ئەم پرۆسەیە لە ڕێکارێکی یاساییەوە گۆڕدراوە بۆ لێکۆڵینەوەی ئەمنی. ڕاپۆرتەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە پرسیاریان لێدەکرێت سەبارەت بە بیروڕای سیاسی، چالاکییەکانیان لە میدیای دیجیتاڵی و هەڵوێستە کەسییەکانیان.

دۆسیەکان زۆرجار تۆمەتی گشتی لەخۆدەگرن کە هیچ بەڵگەیەکی کۆنکرێتییان لەسەر نییە، وەک کارکردن دژی بەها نیشتمانی و ئاینییەکان، تێکدانی سستمی گشتی و هاندانی نائارامی.

 

سنووردارکردنی مافی بەرگریکردن لەخۆ

سەرەڕای ئەو ڕێسا دیسپلینیانەی کە لە ئەیلوولی ٢٠٢٤دا چوونە بواری جێبەجێکردنەوە، پێشێلکاریی جدی لە جێبەجێکردنیاندا ڕادەگەیەنرێت. خوێندکاران دەڵێن مافی بەرگریکردن لە خۆیان سنووردار کراوە، پرەنسیپی بێلایەنی پێشێل کراوە و زانیارییە کەسییەکانیان وەک بەڵگە لە دژیان بەکارهێنراوە.

 

ئامانجەکە چاوترسێنکردنی ڕەخنەگران و بێدەنگکردنی ناوەندی ئەکادیمییە

داکۆکیکارانی مافی مرۆڤ دەڵێن زیادبوونی سزاکانی دیسپلین نیشانەی گۆڕانی کەشوهەوای زانکۆکانی ئێرانە بەرەو ئەمنیکردن. بە بڕوای شارەزایان، ئەم دۆخە ئازادیی ڕادەربڕین و مافی گردبوونەوەی ئاشتییانە بە توندی سنووردار دەکات.

لەلایەکی دیکەوە، خوێندکاران دەڵێن ئەم ڕێکارە نوێیانەی زانکۆکان کەشێکی سەرکوتکاری دروست دەکەن، کە ئامانج لێی کپکردنی دەنگی ڕەخنەگران و بێدەنگکردنی ژینگەی ئەکادیمییە.