ناوەندی هەواڵ

 

باکووری کوردستان و تورکیا شاهیدی هەڵکشانی مەترسیدارە لە ژمارەی کوشتنەکانی ژنان، ئەمەش بووەتە هۆی دووبارە داوای پاراستنی یاسایی توندتر دوای ڕێژەی ترسناک شکێنی ژمارەی پێوانەیی کە ڕەنگدانەوەی قەیرانێکی قووڵی مرۆیی و کۆمەڵایەتییە کە هەڕەشە لە پاریزراوی ژنان دەکات.

 

یەکێتی کۆمەڵەکانی ژنانی تورکیا ڕاپۆرتی خۆی بۆ مانگی تشرینی یەکەم بڵاوکردەوە و تێیدا کوشتنی ٢١ ژن و گیان لەدەستدانی گوماناوی ١٢ ژنی دیکەی بەڵگەدار کردووە، دەمانچە چەکی سەرەکی بووە کە لە نزیکەی ١٥ لەو تاوانانەدا بەکارهاتووە، لەکاتێکدا کوشتنەکانی دیکە لەلایەن ئەندامانی خێزان و هاوبەشی ژیان و هاوژینەکانی پێشووەوە ئەنجامدراون.

 

سەندیکاکە جەختی لەوە کردەوە کە ژن کوشتن بەهۆی کێشەی پێکهاتەیی دروست دەبێت، ئەو ڕاستییەی کە زۆرجار ژنان لەناو ماڵەکانیاندا دەکوژرێن، ئەوەمان بۆ دەردەخات کە چۆن پێکهاتەی خێزانی نایەکسان و کۆنتڕۆڵنەکراو گۆڕاوە بۆ ژینگەیەکی مەترسیدار بۆیان، بە ئامانجگرتنی ئەو ژنانەی کە بە جیابوونەوەدا تێدەپەڕن یان دەیانەوێت جیاببنەوە، ئەوە نیشان دەدات کە مافی ژیانی ژن بەهۆی بڕیارە کەسییەکانییەوە مەترسی لەسەرە، کوشتنی ژنان سەرەڕای هەبوونی فەرمانی پاراستن جارێکی دیکە بێکاریگەری میکانیزمەکانی ئێستای خۆپاراستن دەسەلمێنێت.

 

سەندیکاکە ئاماژەی بەوەشکردووە، ئامارەکانی مانگی تشرینی یەکەم جارێکی دیکە ئاشکرای دەکەن کە نایەکسانی و کولتووری بێ سزا و پراکتیزە ناکاریگەرەکان کە لەلایەن سیستمی پیاوسالارییەوە سووتەمەنییان پێدەدرێت، ڕاستەوخۆ هەڕەشە لە مافی ژیانی ژنان دەکەن.

 

ئاماژەی بەوەشکردووە، ژن کوشتن پرسێکی تاکەکەسی نییە، بەڵکو پرسێکی پێکهاتەییە، جەخت لەوە دەکاتەوە کە بۆ گەرەنتیکردنی مافی ژیان، پێویستە میکانیزمەکانی پاراستن و خۆپاراستن بەشێوەیەکی کاریگەر جێبەجێ بکرێت.