ناوەندی هەواڵ

 

نەتەوە یەکگرتووەکان، لە چوارچێوەی مانگی هۆشیاری لەبارەی شێرپەنجەی مەمک، سەرنجی خستە سەر بڵاوبوونەوەی ئەم نەخۆشییە لە سەرانسەری جیهان و داوای بەهێزکردنی ڕێکارەکانی پێشگیری کرد. بەپێی ئەو داتایانەی نەتەوە یەکگرتووەکان بڵاوی کردوونەتەوە، هەر خولەکێک چوار ژن تووشی شێرپەنجەی مەمک دەبن و لە سەرانسەری جیهان ژنێک بەهۆی ئەم نەخۆشییەوە دەمرێت.

 

نەتەوە یەکگرتووەکان جەختی کردەوە کە دوورکەوتنەوە لە بەرهەمەکانی تووتن، سنووردارکردن یان وازهێنان لە خواردنەوەی کحوڵی و بەشداری لە چالاکییە جەستەییە بەردەوامەکان، بۆ کەمکردنەوەی مەترسیی تووشبوون بە شێرپەنجەی مەمک پێویستن. هەروەها ئاماژەی بەوە کرد کە دۆزینەوەی زوو و دەستڕاگەیشتن بە چارەسەری گونجاو، ڕۆڵێکی گرنگ لە کەمکردنەوەی مردن بەهۆی ئەم نەخۆشییەوە دەگێڕن.

 

شێرپەنجەی مەمک زیاترین ژنان تووش دەکات

بەپێی دوا هەڵسەنگاندنەکانی ڕێکخراوی تەندروستیی جیهانی، لە ساڵی ٢٠٢٤دا لە سەرانسەری جیهان نزیکەی ٢.٤ ملیۆن ژن تووشی شێرپەنجەی مەمک بوون و نزیکەی ٦٩٤ هەزار ژنیش بەهۆی ئەم نەخۆشییەوە گیانیان لەدەست داوە. لە هەمان ساڵدا، لە ١٦٤ وڵات لە کۆی ١٨٦ وڵاتی جیهان کە توێژینەوەیان لەبارەی شێرپەنجەی مەمک ئەنجام دراوە، ئەم نەخۆشییە زیاتر لە ژناندا تۆمار کراوە.

 

نایەکسانی لە هۆشیاری، دۆزینەوە و دەستڕاگەیشتن بە چارەسەری

نایەکسانی لە هۆشیاری، دۆزینەوە و دەستڕاگەیشتن بە چارەسەری، کاریگەری لەسەر ئەنجامەکانی شێرپەنجەی مەمک لە وڵاتە جیاوازەکاندا دادەنێت. لە ئەفغانستان، سنووردارکردنی دەستڕاگەیشتنی ژنان بە چاودێریی تەندروستی و نەبوونی زانیاریی پێویست لەبارەی شێرپەنجەی مەمک، لەو هۆکارانەن کە دۆزینەوەی نەخۆشی و دەستپێکردنی چارەسەری لە کاتی گونجاودا قورس دەکەن.

 

شێرپەنجەی مەمک، ئەگەر بە زوویی دەستنیشان بکرێت و چارەسەری گونجاوی بۆ بکرێت، دەتوانرێت چارەسەر بکرێت. بۆیە، هۆشیارکردنەوەی کۆمەڵگا، دابینکردنی دەرفەتی پشکنین و دۆزینەوەی زوو بۆ ژنان، هەروەها دابینکردنی دەستڕاگەیشتنی یەکسان بە خزمەتگوزارییە تەندروستییەکان، بۆ کەمکردنەوەی ڕێژەی مردن بەهۆی ئەم نەخۆشییەوە گرنگن.