قەسری شەکر: لافاو تەنها ماڵ ویران ناکات

پەرتوکی ”قەسری شەکر” ”قەسر-ئە-قەند”ی بیتا قەلەندەر، چیڕۆکی ئازار و بەرخۆدانی خەڵکی بەلوچستانە کە تێیدا لافاو، هەژاری و نەریت هەڕەشە لە ژیانی خێزانەکان دەکەن.

ناوەندی هەواڵ

 

بەرهەمەکە بە ناوی ”قەسری شەکر” ”قەسر-ئە-قەند”ی بیتا قەلەندەر، چیڕۆکێکە لە بەلوچستانەوە، کە سروشت، هەژاری و نەریت، ژیانی مرۆڤەکان لە دۆخێکی قەیراناویی بەردەوامدا دەهێڵێتەوە.

 

چیڕۆکەکە بە بارانبارینی توند دەست پێدەکات کە دوا ساڵانی وشکەساڵی، ماڵ و ژیانی خەڵکی گوندی سیتال وێران دەکات، بەڵام لافاو لەم پەرتوکەدا تەنها کارەساتێکی سروشتی نییە، بەڵکو بیانوویەکە بۆ دەرخستنی ئەو برینانەی کە پێشتر لە ژیانی مرۆڤەکاندا هەبوون، لە ڕێگەی ژیانی قەلەندەر، هومایرا، خۆدابەخش، ناهید و عوسمانەوە، پەرتوکەکە باس لە کۆمەڵگەیەک دەکات کە تێیدا هەژاری، کۆچبەری، پەیوەندییە خێزانییەکان و نەریتە قوولەکان چارەنووسی مرۆڤەکان شێوەی پێ دەدەن.

 

کەسێک کە باری قورسی ژیان هەڵدگرێت

لێرەدا، ژنان تەنها کەسایەتیی دووەم نیین، بەڵکو لە ناوەندی چەندین قەیراندان و بەشێکی گەورەی باری ژیانی خێزان هەڵدەگرن.

 

یەکێک لە لایەنە بەهێزەکانی پەرتوکەکە ئەوەیە کە گرنگی بە وردەکارییە خۆماڵییەکان دەدات و هەوڵ دەدات لە ژیانی خەڵکی بەلوچستان نزیک بێتەوە، هەروەها زمان، باوەڕ، پەیوەندییە خێزانییەکان و پەیوەندیی مرۆڤەکان لەگەڵ سروشتدا، ناسنامەیەکی بێوێنە بە چیڕۆکەکە دەبەخشێت و بەلوچستان لە جوگرافیایەکی دوور و نەناسراوەوە دەگۆڕێت بۆ شوێنێکی مرۆڤایەتی و بەرچاو.

 

لەگەڵ ئەوەشدا، ”قەسری شەکر” ”قەسر-ئە-قەند” هەندێک جار لەو شوێنەی کە پێویستە بچێتە قوولایی کەسایەتییەکانەوە، گێڕانەوەکە بە زنجیرەیەک کارەسات قورس دەکات. لافاو، هەژاری، نەخۆشی، کۆچبەری و قەیرانی خێزانی یەک بە دوای یەکدا دێن و لە هەندێک بەشدا کات بەس نابێ بۆ ئەوەی کەسایەتییەکان هێواش هێواش هەناسە هەڵبکێشن و گەشە بکەن، ئەم بارودۆخە دەتوانێت هێزی هەستیاریی هەندێک ڕووداو کەم بکاتەوە.

 

ناونیشانی پەرتوکەکە دەتوانێت وەکو هاندانێک بۆ ژیان ببیندرێت

بەڵام بەهای پەرتوکەکە لەوەدایە کە ئازارەکە ناکاتە وێنەیەکی گشتی و دووری مرۆڤایەتی، هەروەها ”قەسری شەکر” ”قەسر-ئە-قەند” باس لە ژیانی ئەو کەسانە دەکات کە لە بەرامبەر بێبەشیدا بەردەوامن لە تێکۆشان، بۆ پاراستنی خێزان و ماڵ و هیواکانیان.

 

ڕەنگە ناونیشانی پەرتوکەکە وەکو هاندانێک بۆ ژیان ببیندرێت، لە سەرنجدا کۆشکێکی پتەو و ماوە دەردەکەوێت، بەڵام لافاو ئاشکرای دەکات کە چەندە لەو کۆشکە لەسەر هیوا و یادەوەری و بەرخۆدان بونیاد نەراوە.