ئەسما محەمەد

 

قامیشلۆ- ژنان دوای دەیان ساڵ خەبات و گەشەسەندنی هزری و سیاسی، لە پەراوێزی ژیانی گشتیەوە بەرەو ناوەندەکەی، سودمەند بوون لەو پێکهاتە ڕێکخستن کە کۆنگرەی ستار دایمەزراندووە و دیدگای هزری ڕێبەری گەلی کورد عەبدوڵا ئۆجالان.

 

ئەم بەهێزکردنە کایەی سیاسی و کارگێڕی و سەربازی و کۆمەڵایەتی دەگرێتەوە و دووپاتی دەکاتەوە، کە هیچ دەستورێک یان پڕۆژەیەکی نیشتمانی داهاتوو بەبێ بەشداری کاریگەرانەی ژنان بوونی نییە، بەو پێیەی پایەیەکی بنەڕەتی دەسەڵاتی دادپەروەرانە و دیموکراتیکیانەیە، پێویستن بۆ پاراستنی فرەنەتەوەیی و مافی هەموو هاوڵاتیان.

 

”کاریگەری لەسەر ڕێڕەوی گۆڕانکاری”

گوڵستان کلو، ئەندامی لیژنەی کۆردیناسیۆنی کۆنگرەی ستار ڕایگەیاند، کە هەر لە سەرەتای شۆڕشی ڕۆژئاوای کوردستانەوە ژنان گرینگترین و کاریگەرترین هێزی گۆڕانکاری سیاسی و کۆمەڵایەتی باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا پێکدەهێنن، هەروەها ئامادەبوونیان نە بەڕێکەوت بووە و نە سنووردار بووە، بەڵکو لوتکەی خەباتێکی درێژخایەن بووە کە زیاتر لە پێنج دەیە لە سەرانسەری کوردستاندا گرتۆتەوە، ژنانی کورد لە پێشەنگایەتی و ڕێکخستن بوون، بەشدارییان لە پێکهێنانی هۆشیارییەکی پێکەوەی نوێدا کردووە کە پەیوەندی نێوان کۆمەڵگە و دەسەڵات و لە نێوان ئازادی و بەرپرسیارێتیدا پێناسە کردۆتەوە.

 

سەبارەت بە دامەزراندنی کۆنگرەی ستار لە ساڵی ٢٠٠٥، وتی: ساتێکی سەرەکی بوو لە تەڤگەری ژناندا، گۆڕا بۆ چوارچێوەیەکی هەمەلایەنە بۆ بەهێزکردنی هزری و سیاسی ژنان و بونیادنانی تۆڕەکانی پشتیوانی کۆمەڵگە کە توانای بەشداریکردنیان لە ژیانی گشتیدا بەهێزتر کرد، ئەم پێکهاتە ڕێکخراوەییە وایکرد کە ژنان سوود لە ساتەوەختی شۆڕشگێڕانە وەربگرن، بە متمانە و ئیرادەیەکەوە چووە مەیدانەکان و داوای مافەکانیان دەکرد و لێهاتوویی خۆیان لە بوارەکانی سیاسەت و بەڕێوبەرایەتی و بەرگریدا دووپاتکردەوە.

 

ئەم گۆڕانکارییە لەو دیدگایە هزری ڕێبەری گەلی کورد عەبدوڵا ئۆجالان خستیەڕوو، کە ئازادی ژنانی خستە ناو دڵی پڕۆژەی ڕزگاریخوازی کۆمەڵایەتییەوە، جیای نەکردەوە، هەروەها ڕزگاری کۆمەڵگە لە ڕزگاری ژنەوە دەست پێدەکات و هەر پێکهاتەیەکی پاوانخوازانە کە ژن بەدەر بکات، تەنها ستەمکاری بە شێوەی جیاوز بەرهەم دەهێنێت، فەلسەفەی کۆنفیدرالیزمی دیموکراتیک و هاوسەرۆکایەتی بەشداریی تێدا کردووە، گواستنەوەی ژنان لە پەراوێزی بڕیاردانەوە بۆ ناوەندەکەی، لە پێگەی پێشوازی نەرێنی بۆ پێگەی بەشداریکردنی چالاک و کاریگەری.

 

"بوونی ژنان کولتووری گفتوگۆ و هاوسەنگی و بەرپرسیارێتی هاوبەش بەهێز دەکات”

هەزاران ژن لە دامەزراوە مەدەنی و سەربازییەکاندا پۆستی پێشەنگایەتی داگیر دەکەن و بەشداری لە داڕشتنی سیاسەتی گشتی لەسەر بنەمای هاوبەشی یەکسان دەکەن، گوڵستان کلو وتی: ئەم دیمەنە ڕەنگدانەوەی گۆڕانکارییەکی پێکهاتەییە لە سروشتی دەسەڵات و میکانیزمەکانی بەڕێوەبردندا، ئەم ئامادەبوونە لەسەر بنەمای سیستەمێکی گشتگیری خول و بڕوانامە لەناو ئەکادیمیا تایبەتمەندەکاندا دامەزراوە کە تیشک دەخاتە سەر بونیادنانی سیفەتەکانی پێشەنگایەتی و قووڵکردنەوەی هۆشیاری سیاسی و یاسایی، کە نەوەیەکی نوێی ژنانی گەنجی خوێندەوار لە زانکۆکانی ڕۆژئاوای کوردستان بەرهەمهێناوە، توانای ئەوەیان هەیە پڕۆژەکە بە دیدێکی هاوچەرخ و بەرپرسیارانە بەرەو پێشەوە ببەن.

 

ئاماژەی بەوەشکرد، ئەزموونی ڕۆژئاوای کوردستان سنوورە جوگرافییەکانی تێپەڕاندووە و بووەتە "بابەتێکی بەرژەوەندی بەربڵاو لەناو سووریادا"، بەتایبەتی بە لەبەرچاوگرتنی پەرەسەندنی داواکارییەکان بۆ ناناوەندی و گەڕان بەدوای جێگرەرەوە بۆ سیستەمی ناوەندی کە بۆ دەیان ساڵە دەسەڵاتی قۆرخ کردووە و ژنانی پەراوێزخستووە، هەروەها ئەزموون سەلماندی کە دوورخستنەوەی ژنان لە پۆستەکانی بڕیاردان دەبێتە هۆی ناهاوسەنگی قووڵ، چونکە بیرکردنەوەی پیاوسالاری ململانێ دروست دەکات و سووتەمەنی لۆژیکی باڵادەستی دەدات، لەکاتێکدا بوونی ژنان کولتووری گفتوگۆ و هاوسەنگی و بەرپرسیارێتی هاوبەش دادەمەزرێنێت.

 

جەختی لەوە کردەوە، کە ژنان لە هەموو باکگراوندێکی کورد و عەرەب و سریانی ڕووبەڕووی سیستەمی کۆمەڵایەتی و کولتووری بوونەتەوە کە ڕۆڵی خۆیان پەراوێز خستووە و تواناکانیان کەم کردووەتەوە، ئەوان بە شۆڕشێکی قووڵی هزری و ڕێکخراوەیی ڕووبەڕووی ئەو ئاڵەنگاریانە بوونەتەوە، لەو ماوەیەدا هەزاران شەهیدیان کردە قوربانی و بناغەی سەردەمێکی نوێی هۆشیاری کۆمەڵایەتییان دانا.

 

ئاماژەی بەوەشکرد، ژنانی کورد بەهۆی بەرخۆدان و ئیرادە و توانای گۆڕینی ئازار بۆ هێزی داهێنەرانە بوونەتە "سمبولێکی جیهانی ژنانی ئازاد"، هەروەها خستنەڕووی مافەکانی ژنان و بنەمای هاوسەرۆکایەتی لە هەر دەستورێکی داهاتووی سووریادا، داوایەکی خێڵی نییە، بەڵکو پێویستییەکی نیشتمانییە بۆ مسۆگەرکردنی سیستمێکی دیموکراتیکی فرەنەتەوەیی.

 

ڕوونیشیکردەوە، کە ژنان هاوبەشی لاوەکی نین لە بونیادنانی کۆمەڵگەدا، بەڵکو ناوەکی ڕاستەقینەی ئەو کۆمەڵگەیەن، هەروەها سەقامگیری و داهاتووی سووریا بە شێوەیەکی دانەبڕاو پەیوەستە بە ڕادەی بەهێزکردنی ژنان و بەشداریکردنی تەواویان لە بڕیاردان، ژنان بەردەوامن لە قووڵبوونەوە و پەرەپێدانی ئەزموونەکانیان، بۆ یەکخستنی دەنگی خۆیان لەگەڵ ژنان لە سووریا و لە سەرانسەری جیهان، بە مەبەستی داڕشتنی داهاتوویەک کە شکۆی مرۆڤایەتی تێدا پارێزراو بێت و مافەکان لەسەر بنەمای یەکسانی و دادپەروەری دەستەبەر بکرێت.

 

جەختی لەوە کردەوە، کە ڕێگای سووریایەکی سەردەمی و دیموکراتیک بە ناچاری بە بەهێزکردنی ژنان و چەسپاندنی بوونی خۆیان لە هەموو لایەنەکانی ژیاندا تێدەپەڕێت، بۆ ئەوەی میللەت بە ڕۆحێکی نوێوە بونیاد بنرێتەوە، بە پێشەنگایەتی ژنان وەک بریکاری گۆڕانکاری و پارێزەری بەهاکانی ئازادی.

 

”ئامرازە سەرەکییەکان بۆ مسۆگەرکردنی مافەکانی ژنان”

شەمیرام دەنحو، هاوسەرۆکی پارتی یەکێتی سووریا لە سووریا وتی: ژنانی سووریا هێزێکی سەرەکی و پایەیەکی بنەڕەتی لە بەرگریکردن لە مافەکان و پاراستنی ناسنامەی نەتەوەیی بوون و هەرواش دەمێننەوە، بوونی ئەوان لە بوارەکانی سیاسەت و بەڕێوبەرایەتی و کۆمەڵگەدا هۆکارێکی سەرەکییە بۆ دامەزراندنی دیموکراتیکی هەمەلایەنە و گشتگیر و دەستەبەرکردنی هاوبەشی ڕاستەقینە لە نێوان هەموو پێکهاتەکانی کۆمەڵگەی سووریا.

 

ڕوونیشیکردەوە، بەشداری ژنان لە هەموو پێکهاتەکانەوە، کورد، عەرەب و سریانیەکان، مسۆگەری پاراستنی فرە کولتووری، کۆمەڵایەتی و سیاسی دەکات، هەروەها مافی هەموو تاکەکان بە یەکسانی دەپارێزێت، بەمەش سووریایەکی فرەنەتەوەی بەهێزتر دەبێت لەسەر بنەمای دادپەروەری و یەکسانی، چەسپاندنی بەهاکانی هاوبەشی و پێکەوەژیانی ئاشتیانە لەنێو پێکهاتە جیاوازەکانی گەلی سووریادا.

 

تیشکی خستە سەر ئەو ئاستەنگ و فشارە کۆبووانەی کۆمەڵایەتی و ئەمنییانەی کە ژنانی سووریا لە چەندین ساڵدا ڕووبەڕوویان بووەتەوە و وتی: بە ئیرادە و کۆڵنەدان هەموو ئاستەنگ و ئاڵەنگاریەکانیان تێپەڕاندووە. بە ڕێکخستنی خۆیان و بەرزکردنەوەی ئاستی هۆشیارییان و بەرەوپێشبردنی کردەوەی بەکۆمەڵ و پاراستنی ئامادەیی چالاکانەیان لە بوارە جیاوازەکانی ژیاندا، هەروەها ئامادەبوونی ژنان چیتر تەنها سیمبولی نییە، بەڵکو بووەتە کاریگەرییەکی بەرجەستە و ڕاستەقینە، ڕاستەوخۆ پەیوەستە بە دەسەڵاتی ڕاستەقینە و پێکهاتەی ڕێکخراوەیی و توانای بڕیاردانی دروستەوە، نەک تەنها نوێنەرایەتییەکی سیمبولی یان فەرمی.

 

ڕوونیکردەوە، کە ناناوەندی دیموکراتیک و خۆبەڕێوەبەری و نوێنەرایەتی ناوخۆیی دادپەروەرانە ئامرازی سەرەکی پێکدەهێنن بۆ مسۆگەرکردنی مافەکانی ژنان و پێکهاتە ڕەسەنەکان، بەهێزکردنیان بۆ بەرگریکردن لە مافەکانیان، بەشداری چالاکانە لە داڕشتنی بڕیارە چارەنووسسازەکان، جێبەجێکردنی سیاسەتی کۆمەڵگە کە دادپەروەری بەدەستدەهێنن، فرەچەشنی کولتووری و کۆمەڵایەتی دەپارێزن، دڵنیابن لە بەردەوامی پێکەوەژیان، سنووردارکردنی هەر جۆرە تایبەتیەم یان پەراوێزخستن.

 

ئاماژەی بەوەشکرد، فشاری کۆمەڵگە و بەشداری چالاکانەی گەل هێڵی یەکەمی بەرگری بۆ مافەکانی ژنان و هەموو پێکهاتەکان پێکدەهێنن، هەروەها نوێنەرایەتی ڕاستەقینە و بەشداری کاریگەرانەی ژنان لە دانوستان و بڕیاردان مسۆگەری بنەڕەتییە بۆ سەقامگیری سووریا و گەیشتن بە دادپەروەری و بەرەوپێشبردنی یەکسانی و پاراستنی مافەکانی هەموو پێکهاتەکان لە چوارچێوەی دیدگایەکی ڕوون بۆ داهاتووی دەوڵەت.

 

وتیشی: پەیامی من بۆ هەموو ژنێکی سووری، لە هەموو باکگراوندەکانەوە، ئەوەیە کە هاوبەشێکی بناغەی و چالاک بن لە بڕیاردان، دەنگ و مافەکانتان بپارێزن، پێکەوە کاربکەن بۆ بونیادنانی سووریایەکی دادپەروەر و فرەنەتەوەیی، ڕۆڵی ئەمڕۆتان داهاتووی کۆمەڵگەکەتان دیاری دەکات، کاتێک ژنان ڕۆڵێکی بنەڕەتی و بەڕاستی کاریگەریان هەبێت، سووریا دەبێتە دەوڵەتێکی فرەنەتەوەیی و دادپەروەر و گشتگیر کە ڕێز لە هەموو دانیشتووانی دەگرێت، دەرفەتی یەکسان بۆ هەمووان دەڕەخسێنێت، پێکەوەژیان بەرەوپێش دەبات، سەقامگیری کۆمەڵایەتی و دادپەروەری کۆمەڵایەتی و پاراستنی مافەکانی هەموو هاوڵاتیان مسۆگەر دەکات.

 

لە کۆتایی قسەکانیدا، شەمیرەم دەنحو وتی: بەهێزکردنی ڕۆڵی ژنان و بەهێزکردنیان بژاردەیەکی سیاسی نییە کە بتوانرێت پێچەوانە بکرێتەوە، بەڵکو پێویستییەکی ستراتیژی نەتەوەییە بۆ دەستەبەرکردنی بونیادنانی سووریایەکی فرەنەتەوەی کە ناسنامەی کولتووری هەموو سوورییەکان بپارێزێت و سەقامگیری کۆمەڵایەتی و سیاسی بەدەستبهێنێت، ئەمەش ڕەنگدانەوەی دیدێکی ڕوونە بۆ داهاتووی سووریایەکی بەهێز و سەقامگیر و هەمەچەشن کە بەهاکانی هاوبەشی و هاوڵاتیبوونی ڕاستەقینە دەپارێزێت.