لە مێژووی هاوچەرخی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، کەم سەرکردە هەن هێندەی عەبدوڵا ئۆجالان ناویان لەگەڵ چەمکی "ئاشتی" و "چارەسەری سیاسی" گرێ درابێت. هەرچەندە ئەو وەک دامەزرێنەری بزوتنەوەیەکی چەکداری دەناسرێت، بەڵام گۆڕانکارییە فیکرییەکانی لە دوو دەیەی ڕابردوودا، ئۆجالانیان لە "سەرکردەیەکی شەڕ"ەوە گۆڕیوە بۆ "ئەندازیارێکی ئاشتی".

 

١. فەلسەفەی ئاشتی لای ئۆجەلان ئاشتی لای ئۆجالان تەنها بێدەنگکردنی چەکەکان نییە، بەڵکو پرۆسەیەکی قووڵی کۆمەڵایەتی و سیاسییە. ئەو پێیوایە ئاشتییەکی بەردەوام بەبێ دیموکراسی و ئازادی ژن مەحاڵە. لە ڕوانگەی ئەوەوە، ئاشتی واژۆکردنی ڕێککەوتننامەیەکی سەرکاغەز نییە لە نێوان دوو هێزدا، بەڵکو بونیادنانی "نەتەوەیەکی دیموکراتە" کە تێیدا هەموو پێکهاتە ئایینی و نەتەوەییەکان بەبێ دەوڵەت-نەتەوەیەکی توندڕەو پێکەوە بژین.

 

٢. قۆناغەکانی گەڕان بەدوای ئاشتیدا ئۆجالان لە ساڵانی نەوەدەکانی سەدەی ڕابردووەوە تێگەیشت کە پرسی کورد تەنها بە ڕێگەی سەربازی کۆتایی نایەت.

 

چەندین وێستگەی گرنگ هەن کە سەلمێنەری ئەم ڕاستییەن:

• ئاگربەستەکانی نەوەدەکان: دەستپێشخەرییەکانی ساڵی ١٩٩٣ و ١٩٩٥ نیشانەی ئارەزووی ئەو بوون بۆ گواستنەوەی خەبات بۆ مەیدانی سیاسی.

• پارادایمی نوێ "زیندانی ئیمرالی": لە زینداندا ئۆجالان مۆدێلی "کۆنفیدراڵیزمی دیموکراتی" داڕشت، کە جەخت لەسەر چارەسەری ناوخۆیی و دوورکەوتنەوە لە سنوورە دەستکردەکان دەکاتەوە.

• پڕۆسەی ئاشتی ٢٠١٣-٢٠١٥: پەیامە مێژووییەکەی لە نەورۆزی ئامەد، کە تێیدا ڕایگەیاند "سەردەمی تێکۆشانی چەکداری کۆتایی هات و سەردەمی سیاسەت دەستی پێکرد"، لووتکەی هەوڵەکانی بوو بۆ ئاشتی.

 

٣. ئۆجالان وەک کلیلی چارەسەر بۆچی ئۆجالان و ئاشتی لێک دانەبڕاون؟ چونکە ئەو تەنها کەسە کە خاوەنی شەرعیەتێکی جەماوەریی ئەوەندە بەهێز بێت کە بتوانێت بڕیاری مێژوویی لەسەر پرسی شەڕ و ئاشتی بدات. بێبەشکردنی ئەو لە پەیوەندی و گۆشەگیرکردنی، نەک هەر زیان بە کورد دەگەیەنێت، بەڵکو پرۆسەی دیموکراسی لە تەواوی ناوچەکە پەکدەخات.

 

٤. ئاشتییەکی بە شکۆ ئۆجالان جەخت لە "ئاشتییەکی بە شکۆ" دەکاتەوە؛ ئاشتییەک کە تێیدا ناسنامەی گەلی کورد وەک گەلێکی ڕەسەن بناسرێت.

 

ئەو دەڵێت: "ئێمە بۆ شەڕ ئامادەین، بەڵام بۆ ئاشتی زیاتر ئامادەین." ئەمە نیشانەی ئەوەیە کە ئاشتی لای ئەو نەک لە لاوازییەوە، بەڵکو لە تێگەیشتنێکی قووڵ بۆ مێژوو و داهاتووی مرۆڤایەتی سەرچاوە دەگرێت. ئەنجام بەبێ گەڕانەوە بۆ پێشنیار و نەخشەڕێگاکانی ئۆجەلان، ئاشتی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست وەک خەونێکی دوور دەمێنێتەوە. ئەو و ئاشتی بوونەتە دوو ڕووی یەک دراو؛ هەر هەنگاوێک بەرەو ئازادی ئۆجەلان، هەنگاوێکی کردەییە بەرەو سەقامگیری و کۆتاییهێنان بە خوێنڕشتن.