ئیخلاس حەمرونی

 

تونس – لە کەشوهەوای ئابووری سستدا، کە بە پلەی یەکەم بە بەرزبوونەوەی بەردەوامی نرخەکان تایبەتمەندە، تێچووی ژیان بەردەوامە لە بەرزبوونەوە بۆ خێزانەکان، لەگەڵ دابەزینی ڕوونی هێزی کڕین و زیادبوونی سەختی لە دابینکردنی پێداویستییە سەرەتاییەکان.

 

ئەم دۆخە لە شێوازەکانی بەکاربردن لەناو ماڵەکانی تونسدا ڕەنگدانەوەی هەبووە، کە ئێستا خێزانەکان ناچارن بەردەوام پێداویستیەکانی ڕۆژانەیان ڕێکبخەنەوە لە هەوڵێکدا بۆ خۆگونجاندن لەگەڵ ڕاستیەکی ئابووری کە تادێت ئاڵۆزتر دەبێت.

ژنان لەم چوارچێوەیەدا، وەک ئەو گروپە دەردەکەون کە زۆرترین کاریگەری ئەم گۆڕانکاریانەیان لەسەرە، چونکە زۆرجار بەرپرسیارن لە بەڕێوەبردنی بودجەی خێزان و تەرخانکردنی خەرجییەکان و یەکەمایەتیدان لە نێوان پێداویستییەکان و شتەکانی خۆشگوزەرانیدا.

 

”ژیانێکی دوودڵی پڕ لە حیسابات”

مەلەک سەیدی، هاوڵاتی وتی: تێچووی ژیان لەڕادەبەدەر سەخت بووە، نرخی کاڵا سەرەتاییەکان و پێداویستییەکانی دیکەی ڕۆژانە بە شێوەیەکی بەرچاو بەرزبووەتەوە، ئەمەش خێزانەکانی ناچارکردووە تەواو سەرنجیان لەسەر پێداویستییە سەرەکییەکان بێت، هەروەها هەڵاوسان کاریگەری لەسەر هەموو شتێک هەبووە بەبێ جیاوازی، ژیانی ڕۆژانەی ماندوو دەکات و پڕ بووە لە حیساباتی ورد بۆ هەر کڕینێک.

 

وتی: لە زۆر حاڵەتدا ژنان بە تەواوی پێداویستییە تایبەتیەکانیان دەکەنە قوربانی بۆ منداڵەکانیان، بودجەی خێزانیش سەرەتا بەرەو خۆراک و تەندروستی و پەروەردە ئاراستە دەکرێت، دایکان منداڵەکانیان لە پێشینەیانە، تەنانەت لەسەر حیسابی ئاسوودەیی و پێداویستییەکانییان.

 

ئاماژە بەوە دەکات، کە زیادبوونی فشارە داراییەکان وایکردووە زۆرێک لە ژنان بەدوای سەرچاوەی داهاتی زیاتردا بگەڕێن یان بەشداری زیاتر لە خەرجییەکانی ماڵدا بکەن، بەڕێوەبردنی بودجە چیتر تەنها بەرپرسیارێتی یەک کەس نییە لەناو خێزانەکەدا، بەڵکو بووەتە بارگرانییەکی هاوبەش، هەرچەندە لە بارودۆخی ئێستادا زۆر ماندووکردنە.

 

”خەرجییەکانی خوێندن قورسایی زۆری لەسەر خێزانەکانە”

مادیە مولاهی، هاوڵاتی وتی: نرخەکان بەشێوەیەکی بەرچاو لە سەرانسەری کاڵا جیاوازەکاندا بەرزبوونەتەوە، تەنانەت پێداویستییە سەرەتاییەکانیش بوونەتە بارێکی سەخت لەسەر خێزانەکان، بەتایبەتی ئەوانەی داهاتیان سنووردار و مامناوەندە.

 

وتی: خەرجییەکانی پەیوەست بە خوێندنیش فشارەکانیان زیاتر کردووە، چونکە ژیانی قوتابخانەی منداڵان پێویستی بە خەرجیی بەردەوام هەیە، لەوانە پێداویستییەکانی قوتابخانە، پەرتووک، گواستنەوە و پێداویستییەکانی دیکە کە بوونەتە بارگرانییەکی سەخت لەسەر خێزانەکە.

 

ئاماژە بەوەش دەکات، ژنان زۆر بە وردی ئەو خەرجییانە بەڕێوەدەبەن بە یەکەمایەتیدان بە پێداویستییەکان، وتی: لە ناو خێزاندا ئێستا پێویستی دەدرێت بە پەروەردە و تەندروستی منداڵان، بەو پێیەی ئەمانە بە بناغەیەکی دڵنیا دادەنرێت، لە کاتێکدا زۆرێک لە شتە گرانبەهاکان کە پێشتر بەشێک بوون لە ژیانی ئاسایی ڕۆژانە، دەستبەردار دەبن لێی.

هەروەها نادیە مولاهی داوای کۆنتڕۆڵکردنی زیاتری نرخەکان دەکات، ڕێکخستنی بازاڕ بە پێویستییەکی بەپەلە دەزانێت لەبەر ڕۆشنایی بەرزبوونەوەی بەردەوامی نرخەکان، بۆ ئەوەی ژیانی ڕۆژانە نەبێتە بارگرانییەکی بەردەوام لەسەر هاوڵاتیان.

 

”ژنان بەرپرسیارێتییەکی گەورەیان لە ئەستۆدایە”

نەجوا میساوی، هاوڵاتی پێی وایە تونس قەیرانێکی ئابووری ڕاستەقینە و حاشا هەڵنەگر بەخۆیەوە دەبینێت، هاوڵاتیان ڕاستەوخۆ تووشی ئەم حاڵەتە دەبن کاتێک ناتوانن پێداویستییە سەرەتاییەکانی خێزانەکانیان دابین بکەن، هەروەها بەرزبوونەوەی نرخەکان ئێستا کاریگەری لەسەر هەموو ماددە خۆراکیەکان هەیە بەبێ جیاوازی، زۆرجاریش بەبێ پاساو.

 

دووپاتی کردەوە، خێزانە داهات مامناوەندەکان زۆرترین کاریگەرییان لەسەرە، خۆیان دەبیننەوە لە نێوان فشارەکانی ژیان و بەرزبوونەوەی تێچوونەکان لە لایەک و وەستان یان کەمبوونەوەی داهاتەکان لە لایەکی دیکەوە، هەروەها ئاماژە بە بۆشایییەکی ڕوون دەکات لە نێوان ئەو نرخانەی کە لەلایەن دەسەڵاتە فەرمییەکانەوە ڕاگەیەندراون و ئەوانەی لە بازاڕەکاندا بەکاردەهێنرێن، ئەمەش پرسیارەکان سەبارەت بە پابەندبوون بە نرخە یاساییەکان دەوروژێنێت، داوای زیادکردنی چاودێری مەیدانی دەکات بۆ دڵنیابوون لەوەی کە بازرگانەکان پابەندن بە نرخە ڕاگەیەندراوەکانەوە، نەک تەنها ڕایانبگەیەنن.

 

”فشاری ژیان کاریگەری لەسەر سەقامگیری دەروونی و کۆمەڵایەتی هەیە”

ویسال تلیلی، هاوڵاتی وتی: تێچووی ژیان بووەتە شتێکی بێ وێنە، نرخی سەوزە و گۆشت و کاڵا سەرەتاییەکان بە شێوەیەکی بەرچاو بەرزبووەتەوە، ئەمەش وایکردووە هاوڵاتیان نەتوانن لەگەڵ ئەم زیادکردنە یەک لە دوای یەکانەدا بەردەوام بن، هەروەها ژن بەرپرسیارێتییەکی سەخت لەناو ماڵدا لە ئەستۆ دەگرن و ئەم ڕۆڵە ئاڵۆزتر بووە بەهۆی بەرزبوونەوەی نرخەکان و دابەزینی توانای کڕین.

 

ئاماژە بەوە دەکات، کە گرانی تێچووی ژیان چیتر تەنها کاریگەری لەسەر توانای کڕین نییە، بەڵکو درێژبووەتەوە بۆ ئەوەی سەقامگیری دەروونی و کۆمەڵایەتی لەناو خێزانەکەدا بگرێتەوە، چونکە فشاری ژیان بووەتە بەشێک لە ژیانی ڕۆژانە بۆ زۆرێک لە خێزانەکان.

 

هەموو ئەم ژنانە هاوڕان لەسەر ئەوەی ئەم ڕاستیە دوودڵییە لەلایەن زۆرێک لە خێزانە تونسییەکانەوە ئەزموون دەکرێت، کە بەرزبوونەوەی نرخەکان و دابەزینی توانای کڕین بوونەتە هۆکاری سەرەکی بۆ دووبارە داڕشتنەوەی شێوازەکانی ژیانی ڕۆژانە.