دەنگبێژی دایکان؛ لە فۆلکلۆری داستانییەوە تا سروودی بەرخۆدان هەموو شتێک لەخۆدەگرێت
دەنگبێژییە ئەفسانەییەکانی ژنانی کورد بۆ هاوبەشکردنی چیرۆکە قووڵە کەسی و کۆمەڵایەتییەکانی ژنان سەریانهەڵدا، تا ئێستاش ئەم میراسە بە دەنگی ژنان پارێزراوەو دایکانی مەخموور نموونەیەکی زیندووی دەنگبێژیین.
قەندیل
دەنگبێژی ژنانی کورد، ئامرازێکی کولتووری بەهێزەو ڕەگ و ڕیشەی قووڵی لە نەریتی زارەکیدا داکوتاوە. بە چیرۆکگێڕانی نەتەوەیی و سۆزداری جیا دەکرێتەوە. ئەم هونەرە دەنگییە لە ڕووی مێژووییەوە وەک بڕبڕەی پشتی پاراستنی میراسی کوردی خزمەت دەکات.
دەنگبێژی زاراوە سەرەکییە کوردییەکان دەگرێتەوە، زۆرینەیان کرمانجی، سۆرانی، و زازاکی (کرمانجکی)- لەگەڵ گۆڕانی شێواز و ئامێرەکانی کەمێک لە سەرانسەری ناوچە جیاوازەکانی کوردستان.
گەلی کورد لە ڕێگای گۆرانی وتنەوە ئازار و چەوساندنەوە و هەژاری و شەڕ و خۆشەویستی و حەسرەتی خۆی بۆ زێدی خۆی دەردەبڕیوە، کامپی پەنابەرانی شەهید ڕۆستەم جودی مەخموور یەکێکە لەو شوێنانەی کە مرۆڤەکان چیرۆکی ئەو ستەم و توندوتیژی و ئازار و کۆچی پەنابەرانە دەگێڕنەوە کە ئەزموونیان کردووە لە ڕێگەی گۆرانی وتنەوە.
دایکانی مەخموور لە سەردانێکیاندا بۆ بناری قەندیل کە لە سەرەتای مانگی ئایاری ئەمساڵدا بوو، بە دەنگە ئەفسوناوییەکەیان چەند بەرهەمێکیان پیشکەش کردین.