Mirina bi guman a Sogand Sayadî û pêvajoya gef girtina bav û midûrê dibistanê

Xwendekara 16 salî ya ji Kirmaşanê ji berpirsên dibistanê xwestibû wê radestî bavê wê nekin. Tevî encamên pisporê dadwerî li ser sedema mirinê, der barê şert û mercên bûyerê û berpirsyariya saziyên pêwendîdar de nakokî didomin.

Navenda Nûçeyan – Mirina bi guman a xwendekara ji Gîlanê Sogand Sayadî ya 16 salî ku li Gîlanê dijiya roja 15’ê Mijdara 2026’an, weke bûyerek di çarçoveya tundiya li dijî jin û zarokan li Îranê de deng veda. Li gorî gahiyan keça ciwan rayedarên dibistanê hişyar kiribû, gotibû ku ger vegere malê, jiyana wê dê di xeterê de be. Îdiayên rastî tundiya fîzîkî hatiye û mirina wê di demek kurt de ku piştî bi bavê xwe re ji dibistanê derket, di nava rêxistinên mafên mirovan, sendîkayên mamosteyan û bikarhênerên medyaya dijîtal de bû sedema pêleke mezin a nerazîbûnê.

Li gorî nûçeyên hatine weşandin, Sogand Sayadî bi eslê xwe ji gundê Alîreza Vandî yê navçeya Gîlanê  ye, li taxa Kianşehr a Kirmaşanê dijiya. Rêxistinên mafên mirovan ragihandin ku keça ciwan di rojên beriya mirina xwe de bi bavê xwe re pirsgirêk dijiya û rayedarên dibistanê ji jiyana wê ya taybet haydar bûn. Her wiha der barê hûrguliyên rewşê û taybetmendiyên tiştên ku li dibistanê qewimîn de îdiayên cuda hene.

Daxuyaniya rêveberiya perwerdeyê û nezelaliyên der barê berpirsyariya dibistanê de

Piştî nûçeyên der barê rola berpirsên dibistanê de, Rêveberiya Giştî ya Perwerdeyê ya Eyaleta Kirmaşanê der barê kêliyên dawî yên jiyana Sogand Sayadî li dibistanê de daxuyaniyên cuda dan.

Li gorî agahiyên ku rêveberiyê dane, roja 14’ê Mijdara 2026’an, di saet 8:30’ê sibehê de, bavê Sogand Sayadî hatiye dibistanê û dosyaya dibistanê ya keça xwe xwestiye û diyar kiriye ku ew dixwaze wê bibe navçeya Gîlanê. Rêveberiya Perwerdeyê ragihandiye ku bav pirsgirêkên têkildarî kar û malbatê wekî sedemên vê daxwazê nîşan daye. Piştî temamkirina prosedurên îdarî, dosyaya dibistanê li derdora saet 9:00’ê sibehê radestî wî hatiye kirin.

Li gorî vê, Sogand Sayadî û bavê wê di saet 09:05’an de ji dibistanê derketine. Bûyera kujer paşê, li derveyî qada dibistanê qewimî. Rêveberiya Perwerdeyê her wiha diyar kir ku sedema bûyerê niha ji aliyê rayedarên pêwendîdar ve tê lêkolînkirin.

Girtina bav û midûrê dibistanê

Dozgerê Giştî û Şoreşê yê eyaleta Kirmaşanê Hemîdreza Kerîmî roja 17’ê Mijdarê ragihand ku bavê xwendekarek bi navê Sogand Sayadî û rêveberê dibistanê hatine girtin.

Li gorî dozger, piştî mirina xwendekar lêpirsîneke edlî hatiye destpêkirin. Li gorî delîl û belgeyên berdest, bav bi tohmeta êrîş û kuştina demkî hatiye binçavkirin. Midûrê dibistanê bi tohmeta îhmal û bikaranîna îstîsmarê der barê bûyerê de hatiye girtin.

Kerîmî tekez kir ku lêpirsîn berdewam dikin, ji bo ku aliyên cuda yên bûyerê ronî bikin û çend îhtîmalên ku di nav de kuştin û xwekuştin hene, tên lêkolînkirin.

Her wiha diyar kir ku heta lêpirsîn biqedin û encamên lêkolînên pisporan neyên weşandin, ne mimkun e li ser sedema rast a mirinê şîrove bên kirin.

Girtina van her du kesan nayê wê wateyê ku îdia hatine îsbatkirin. Berpirsiyariya wan a sûc dê bi encamên lêpirsînan û pêvajoya dadwerî ya paşê bê destnîşankirin.

Saziya Tiba Edlî çi piştrast kir?

Di daxuyaniya fermî ya dawî de der barê rewşa fîzîkî ya Sogand Sayadî de, Rêveberê Giştî yê Saziya Tiba Edlî ya eyaleta Kirmaşanê ragihand ku di lêkolînên li ser bedena xwendekar de gelek birîn hatine dîtin, ling, ser û diranê wê şikestî bûne.

Li gorî rayedaran, muayeneya dadwerî sedema mirinê wekî gelek birînên ji ber ketina ji bilindahiyê destnîşan kir. Rayedaran tekez kir ku destnîşankirina sedema mirinê ya bijîşkî ne wekî destnîşankirina ka bûyer çawa çêbûye yan jî tam çi bûye sedema birînan e.

Bi gotineke din, gotina ku mirin ji ber birînên ji ber ketina ji bilindahiyê çêbûye, bi serê xwe zelal nake ka ketin çawa çêbûye. Gelo Sogand Sayadî hatiye avêtin, bi xwe ketiye, yan faktorên din jî rol lîstine. Bersivên van pirsan bi lêkolîna cihê sûc, daxuyaniyên şahidan, belgeyên berdest û lêpirsînên dadwerî yên berdewam ve girêdayî ne.

Di encamê de, her çendî rapora dadwerî hinek aliyên sedema fîzîkî ya mirinê diteyîsîne, ew ne tenê diyar dike ka bûyer kuştin e yan xwekuştin e û ne jî eşkere dike ka kesên din jî di bûyerê de hene yan na.

Xizmetên awarte yên civakî

Xaleke din a nîqaşên di vê dozê de nebûn agahdariyek tomarbûyî ya Sogand Sayadî ku beriya mirina xwe ji rêxistinên piştgiriyê alîkarî yan destwerdanê xwestiye, heye.

Rêveberê Giştî yê Desteya Xizmetê ya Dewleta Kirmaşanê, Mecîd Derwîşî, ji KhabarOnline re got ku beriya bûyer di medyayê de bê ragihandin, Xizmetên Awarte yên Civakî tu agahdarî negirtibûn ku Sogand Sayadî rastî tundiyê hatiye. Weke din, tu bangek ji bo daxwaza mudaxeleya parastinê li ser navê wê bi riya xetên alîkariyê yên 123’ an 1480 nehatiye tomarkirin.

Dema ku ji Dervîşî hat pirsîn gelo rêveberiya dibistanê ji bo piştgiriyê yan jî ji bo pêşîgirtina li bûyerek tundiyê bi Xizmetên Lezgîn ên Civakî re têkilî daniye, ev bersiv da: “Na, kesê bi me re têkilî dananiye.”

Ji derveyî vê berdevkê saziya Rêvebiriya Rewşa Awarte ya Neteweyî, Mojtaba Leşkergarî  ji KhabarOnline re got ku di roja bûyerê de ji bo veguhestina cenazeyê Sogand Sayadî tu bang li servîsên lezgîn nehatiye kirin. Xuya ye ku Sogand Sayadî bi wesayîdeke taybet birine tesîseke bijîşkî.

Ev daxuyanî eşkere dikin ku bi kêmanî li gorî tomarên Desteya Xizmetên Civakî, beriya mirina Sogand Sayadî tu agahdarî nehatiye dayîn.

Berteka Perwerdekaran: Divê dibistan nebin amûrên kontrolkirina jiyana taybet a xwendekaran

Konseya Koordînasyona Sendîkayên Mamosteyên Îranê di 16’ê Mijdarê de daxuyaniyek bi sernavê ‘Sogand Sayadî: Ji dibistanê ber bi qesabxaneya tundî û mirinê ve’ weşand. Di daxuyaniyê de, Konseyê helwesta berpirsên dibistanan rexne kir û ji Wezareta Perwerdeyê xwest hesab bipirse.

Konseyê îdia kir ku rayedarên dibistanê tevî ji tirsa wê haydar bûn û hişyariya wê ya eşkere ku ew dikare ji hêla bavê xwe ve bê kuştin bi malbata Sogand Sayadî re têkilî danîne, bi vî rengî ew ne parastine û xistine xetereyê.

Konseya Koordînasyonê destnîşan kir ku dibistan wek saziyek ku divê ji bo pêşketin û mezinbûna hestiyarî ya xwendekaran qadek bi ewle peyda bike, destwerdanên jiyana taybet a xwendekaran rexne kir. Konseyê banga dawî li nêzîkatiyên ewlekarî û zêde dîsîplînê yên derbarê mijarên şexsî yên xwendekaran bê anîn kir.

Her wiha sendîkayê ji bo destnîşankirina şêwirmendên pispor li ser pirsgirêkên ciwanan, avakirina rêxistinên xwendekaran ên serbixwe û xurtkirina pergalên piştgiriyê parast. Her wiha ji Wezareta Perwerdeyê, Rêveberiya Perwerdeyê ya Parêzgeha Kirmaşanê û karmendên rêveberiya dibistanan xwest ku hesab bipirsin.

Kampanyaya ji bo cezakirina bavê Sogand Sayadî

Piştî nerazîbûna raya giştî, li ser malpera ‘Karzar’ kampanyayek bi navê ‘Daxwaza Cezayek Dawî û Astengker ji bo Bavê Sogand Sayadî’ hate destpêkirin.

Li gorî agahiyên li ser malpera kampanyayê, xwediyê destpêkirina kampanyayê di 17’ê Mijdara 2026’an de wek Mihemed Elî Tayebî destnîşan kir. 

Di metnê de balê dikşîne ser fikarên Sogand Sayadî yên li dibistanê û hişyariyên wê ji kesên li dora wê re û tirsa wê ya vegera malê û her wiha bang li raya giştî dike ku destekê bidin kampanyayê da ku piştrast bikin doz tê şopandin û bavê wê berpirsiyar tê dîtin.

Kampanyaya mijara gotinê, di demek ku pêvajoya dadwerî berdewam dikir û hê jî der barê îdiayan de biryareke dawî nehatibû dayîn derket holê.

Daneyên der barê kuştinên bi navê ‘namûsê’ û pêdiviya lêkolîna koka tundiyê

Doza Sogand Sayadî careke din bal kişand ser mijara tundiya navmalê û kuştinên bi navê ‘namûsê’ li Îranê. Kampanyaya ‘Kuştinên namûsê rawestînin’ ragihand ku di navbera dawiya Îlonê û destpêka Mijdara 2026’an de zêdetirî 50 kuştinên bi vî rengî belge kiriye.

Ev hejmar xwe dispêre daneyên ku ji hêla kampanyayê bi xwe ve hatine berhevkirin û weşandin. Ji ber vê, divê ew wek daneyên fermî an texmînek berfireh a hejmara rast a kuştinên ‘namûsê’ li welat neyê hesibandin. Nebûna mekanîzmayek zelal û sîstematîk ji bo tomarkirin û parvekirina daneyan li ser tundiya kujer a li dijî jin û zarokên keç, nirxandina rast a rêjeya vê diyardeyê dijwar dike.