ELÎF AKGUL

Stenbol – Tê payîn ku pêşnûmeqanûnek çarçoveyî ku ji 8-10 xalan pêk tê, ku dê bingeha yasayî ya vegerê di çarçoveya çareseriya pirsgirêka Kurd û pêvajoya demokratîkbûnê de amade bike, berî ku Parlamento di nîvê Tîrmehê de bikeve betlaneya havînê, bê rojeva Parlamentoyê. Tê payîn ku pêşnûmeqanûn li ser çawaniya birêvebirina lêpirsîn û dozên heyî yên kesên ku çekên xwe deynin, dikarin kîjan mekanîzmayên yasayî bikar bînin û guhertinên ku di qanûnên têkildar de bên kirin, bisekine. Tê payîn ku hikûmet plan dike berî ku Parlamento bikeve betlaneyê, binesaziya yasayî temam bike.

‘Divê girtiyên nexweş bên berdan’

Parêzera mafên mirovan Eren Keskîn pêşnûmeya qanûnê ji bo ajansa me nirxand. Eren Keskîn bi bîr xist ku Serokê Koma AKP'ê Abdullah Guler hefteya borî gotibû: “Hîn pêşnûmeyek me, tiştek ku em dikarin jê re bêjin pêşniyara qanûnî tune ye” bîrxist û gotinên xwe wiha domand: “Ger pêşnûme tune be, wê demê divê pêşî pêdiviyên pêwîst werin bicihanîn; divê biryarên Dadgeha Mafên Mirovan a Ewropayê (DMME) û Dadgeha Destûrî (AYM) bên bicîhanîn; divê girtiyên nexweş bên berdan.”

‘Komara Tirkiyeyê bi berdewamî îmzeya xwe binpê dike’

Eren Keskîn diyar kir ku nîqaşên rêziknameyî yên ku di qada giştî de têne nîşandan li ser bingeha metnek konkret nînin û banga pabendbûna bi peymanên navneteweyî re dubare kir. Eren Keskîn wiha got: “Kes bi rastî nizane dê çi qanûn bên derxistin. Ji ber vê yekê, tiştek nivîskî li cem me tune. Lê ez dixwazim vê bêjim: Komara Tirkiyeyê gelek peyman îmze kirine. Mînak, Peymana Mafên Mirovan a Ewropayê xwedî bendên ku azadiya îfade û rêxistinbûnê garantî dikin e. Lê Komara Tirkiyeyê bi berdewamî îmzeya xwe binpê dike. Wekî din, wekî alîgirê vê peymanê, ew mecbûr e ku biryarên Dadgeha Mafên Mirovan a Ewropayê bicîh bîne. Ew her wiha mecbûr e ku biryarên Dadgeha Destûrî bicîh bîne. Em bi dewletek re rû bi rû ne ku vana jî bicîh nayne, li dijî qanûna nivîskî tevdigere.”

'Tu astengî li pêşiya berdana girtiyên nexweş tune'

Eren Keskin destnîşan kir ku pêkanîna biryarên dadgehê yên heyî berî rêziknameyek nû ya qanûnî mecbûrî ye û tekez kir ku divê dewlet pêşî di derbarê girtiyên nexweş û mehkûman de gavan bavêje da ku baweriyê ava bike. Eren Keskîn wiha domand: “Berî her tiştî, ji bo ku pêbawer be, divê van tiştan bike: Divê her kesê ku niha di girtîgehê de ye û biryarên Dadgeha Mafên Mirovan a Ewropayê û Dadgeha Destûrî hene, bên berdan. Osman Kavala, Selahattîn Demîrtaş, Fîgen Yuksekdag û Can Atalay niha bi awayekî neqanûnî di girtîgehê de ne. Bo nimûne, ji bo berdana girtiyên nexweş ne hewceyî qanûnekê ye. Girtiyek nexweş mehkûm be, dikare bi rapora tiba edlî û biryara dadwerê îdamê bên berdan. Ger girtiyek nexweş girtî be, dadgeha wan dikare li gorî raporekê biryarê li ser berdana wan bide. Bi sedan girtiyên nexweş ên wiha hene. Li gorî Komîsyona Girtîgehan a IHD’ê, zêdetirî hezar û 500 girtiyên nexweş hene. Rewşa hejmareke mezin ji wan giran e. Ew hîn nehatine berdan; her çend di rêya wan de ti astengiyek tune be jî.”

‘Niha, girtiyên siyasî bi niheqî tên girtin’

Eren Keskîn diyar kir ku di çarçoveya pêvajoyê de ji bo kesên ku di dozên PKK’ê de an jî yên li derveyî welêt têne darizandin, dikare rêxistinek taybetî were çêkirin û afirandina atmosferek baweriyê tenê bi bicihanîna erkên qanûnî yên heyî mimkun e: Eren Keskîn wiha got: “Niha ew qala qanûnek taybet dikin. Bê guman, qanûnek taybet jî dikare bê derxistin. Ew dikare qanûnek be ku kesên ku di dozên PKK’ê de têne darizandin, yên li derveyî welêt, an jî yên li herêmên pevçûnê dikarin jê sûd bigirin; lê belê, divê nirxandin û rêxistinên qanûnî werin çêkirin ku hem girtiyên nexweş û hem jî hemû girtiyên siyasî bigre nav xwe. Niha, girtiyên siyasî bi niheqî tên girtin. Ji ber vê yekê, ez bawer dikim ku, berî her tiştî, heta berî her qanûnek taybet jî, divê biryarên Dadgeha Mafên Mirovan a Ewropayê û Dadgeha Destûrî bên bicîhanîn û girtiyên nexweş divê tavilê bên berdan. Tenê wê demê bawerî dê bê avakirin. Ji ber ku niha, tiştek me tune ku em pê bawer bin. Tenê soz hene ku armanc ew e ku em pêvajoyê rawestînin.”

'Mafê hêviyê pêdivîyek qanûnî ye û bi rêkûpêk nayê ravekirin’

Eren Keskîn got ku divê nîqaşên di qada giştî de yên li ser "mafê hêviyê" û statuya Abdullah Ocalan jî di çarçoveya pêdiviyên yasayî de bên çareserkirin. Eren Keskîn bi bîr xist ku hikûmetê hîn pêşnûmeyek berbiçav pêşkêş nekiriye û diyar kir ku ji bo ku nîqaş bi awayekî saxlem bidomin, divê pêşî pêşniyarek fermî bi raya giştî re bc parvekirin û wiha pê de çû: “Bo mînak, mafê hêviyê wekî ku ji hêla dewletê ve hatiye dayîn tê nîqaşkirin. Na, ew jî pêdiviyek e. Tirkiye di vê mijarê de hatiye mehkûmkirin. Ji ber vê yekê, di Dadgeha Mafên Mirovan a Ewropayê de, hem di doza Ocalan de û hem jî di gelek dozên din de, ger hûn kesek ji 25 salan zêdetir di girtîgehê de bihêlin, ev tê vê wateyê ku mafê hêviyê tune ye. Girtina kesek a ji 25 salan zêdetir di girtîgehê de, domandina girtina wan di rewşek bêhêvî de, ji hêla Dadgeha Mafên Mirovan a Ewropayê ve wekî îşkence tê hesibandin. Divê hûn rêziknameyan çêkin, lê ew wekî ku ew piştgiriyek be nîqaş dikin. Ne wisa ye. Ew pêdiviyek qanûnî ye û bi rêkûpêk nayê ravekirin. Di derbarê statuyê de, ew jixwe hatiye sazkirin. Ew jixwe van danûstandinan bi Abdullah Ocalan re dikin. Ji bo wê ew qanûn derxin, dernexin ji xwe statuyek wisa heye. Lê ger rêzikname bên çêkirin û ger peymanên navneteweyî bi rastî werin pabendkirin, wê hingê ev mijar dikarin bi awayekî pir azadtir werin nîqaşkirin.

‘Ger pêşnûmeya we hîn amade nebe, erkên xwe bicîh bînin’

Eren Keskîn ji bo vê yekê anî ziman her wekî di valahiyek de baxivin û ji bo vê yekê bi vî awayî dawî li gotinên xwe anî: “Ji ber ku hûn hewceyî pêşniyarek in da ku hûn bikaribin pêşniyarên xwe yên dijber û nêrînên dijber pêşkêş bikin. Lê pêşniyar tune ne. Çend roj berê, Serokê Koma AKPê Abdullah Guler got, tiştek me tune ku em jê re bibêjin pêşnûme qanûn. Ger pêşnûmeya we hîn amade nebe, wê gavê erkên xwe bicîh bînin. Li gorî biryarên DMME û Dadgeha Destûrî tevbigerin. Girtiyên nexweş berdin û pêşnûmeyê amade bikin.”