FADÎA CUMA

Lubnan – Her ku êrîşên asmanî û aloziya leşkerî di hefteya borî de zêde bûn, bi 10 hezaran penaberên Sûriyeyê ku li başûrê Lubnanê bûn, ketin pêvajoyek nû ya dijwar. Sûriyeyî neçar man ku ji gund û bajarokên ku bi salan e lê dijiyan birevin, tenê tiştên biçûk ên ku dikarîbûn rizgar bikin hilgirin û terka jiyanek ku bi zorê aram bûbû bidin. Di şevekê de, gelek ji wan careke din bêwar man, bi heman gefên hedefgirtin û kuştinê re rû bi rû man, wek niştecihên başûrê Lubnanê.

Erebeyên li kêleka riyan bûn stargehên jinan

Li bajarên başûr bi taybetî li Sîda û derdora wê, dîmenên nas ên ji şeran ji nû ve derketin holê. Lê vê carê bi hovîtiyeke mezintir: otomobîlên ku li kêlekên rêyan an jî li nêzîkî rêya peravê parkkirî ne, bûn stargehên demkî ji bo tevahiya malbatan. Yên din li ser rêyan û li parkên giştî radizan, an jî di bin konên plastîk de digeriyan ku ji sermaya zivistanê an jî germahiya rojê parastineke hindik pêşkêş dikirin.

Di heman demê de hewl didin zarokan aş bikin

Gelek ji van jinên Sûriyeyî nekarîne cîhekî din bibînin û derfetên wan ên darayî tune ne ku xaniyek kirê bikin, heta ji bo çend rojan jî. Lê aliyê herî lawaz ê vê trajediyê, di jiyana jinên Sûriyeyî de eşkere ye. Ji bo wan, koçberî ne tenê windakirina mal an karên wan e; ew rûbirûbûna jiyana rojane ya dijwar a li cihên ne ewle an ne guncaw e. Gelek jin şevê di otomobîlên qerebalix de bi zarokên xwe re, di cîhek teng de ku bi zorê têra rûniştinê dike, derbas dikin. Di heman demê de hewl didin ku zarokên xwe di nav tirsa topbaranê û fikara nenas de teselî bikin.

Pêdiviyên rojane yên herî hêsan jî, dibin zehmetiyên mezin

Li ser rêyan, hin dayîk li nêzî çenteyên biçûk an betaniyên sivik rûdinin, hewl didin ku ji bo zarokên xwe "quncikekî malê" yê demkî biafirînin. Ji ber nebûna xizmetên bingehîn, heta pêdiviyên rojane yên herî hêsan jî, dibin zehmetiyên mezin: ji dabînkirina av û xwarinê bigire heya parastina nepeniya jinan, an jî dîtina cihekî bi ewle ji bo razanê.

Dayîk di şertên dijwar de zarokan xwedî dikin

Êşa jinan girantir dibe dema ku yek ji wan ducanî ye an jî bi tena serê xwe berpirsiyara zarokên xwe ye. Ev rastiyek hevpar e di nav malbatên Sûriyeyî de ku debara xwe ya jiyanê winda kirine an jî endamên wan di salên şer de ji hev veqetiyane. Li vir, dayîk ne tenê bi koçberiyê re rû bi rû dimîne, di heman demê de di şert û mercên pir dijwar de barê parastin û lênêrînê jî hildigire.
Ji ber sedemên siyasî û mezhebî ditirsin vegerin Sûriyeyê
Suad El-Falêh behsa êşa koçberiyê bi du zarokên nexweş re kir. Suad got ku çawa ew piştî ku derfetên vegerê kêm bûne, li perava Corniche bi dawî bûne, da ku ew li Dêrazorê ji ber şerên berê û tolhildana malbatî neyên kuştin. Suad ne bi tenê ye, ji ber ku bi dehan jin li heman cihî kom bûne, piraniya wan ji ber sedemên siyasî û mezhebî ditirsin ku vegerin Sûriyeyê. Di heman demê de tenê çend kesan nebûna mal, stargeh an kar a li welatê xwe anîn ziman.
 

Nezelaliya li welatê xwe ji şerê li welatek din çêtir dîtin

Di heman demê de, hin Sûriyeyiyan rêyek cûda hilbijartin: vegera Sûriyeyê tevî xetereyan. Di rojên destpêkê yên aloziyê de, bi 10 hezaran kes ji sînorê Sûriyeyê derbas bûn, gotin li şûna ku li welatekî ku di şerekî din de ye bimînin, bi nezelaliya li wir re rû bi rû bimînin çêtir e. Gelek ji wan vegeriyan herêmên xwe an jî malên xizmên xwe, her çend ew herêm jî ji şert û mercên aborî û ewlehiyê yên dijwar dikşînin.
Hin ji wan li cem xizm an nasên xwe stargehek demkî dîtin
Ew kesên ku li Lubnanê man, li çend bajaran belav bûn. Bi taybetî li Sîda, Beyrût û Geliyê Bekaa. Hin ji wan li cem xizm an nasên xwe stargehek demkî dîtin, lê gelekên din xwe dispêrin însiyatîfên civakî û rêxistinên herêmî yên ku xwarin an alîkariya bingehîn peyda dikin. Ji ber ku stargehên fermî nikarin her kesî bicîh bikin, kolan û otomobîl ji bo hejmareke girîng a malbatan, wek çareya dawîn dimînin.

Di navbera du koçberiyan de jin pêşengiya astengiyan dikin

Ji ber vê îro Sûriyeyî bi tiştekî ku tenê wekî "ducarî koçberî" dikare were binavkirin re rû bi rû dimînin. Bi salan berê, ew ji ber şerê li welatê xwe reviyan, lê dîsa jî ji şerekî din ê li welatê mêvandar reviyane. Di navbera van her du koçberiyan de, jinên Sûriyeyî li pêş êşê radiwestin, barê tirsê ji bo zarokên xwe hildigirin û di heman demê de hewl didin ku rûmeta hindik a ku ji wan re maye biparêzin, çi li ser rêyekê be çi jî di hundirê otomobîlekê de, li benda sibehek kêmtir dijwar bin.