TEMENNΠEL-SEREWÎ

Bexda — Di civakên ku jin bi astengiyên civakî û çandî re rûbirû dimînin de, rêya serkeftinê tenê bi perwerde û kar ve ne sînordar e. Ew di wê gavê de dest pê dike ku jin biryar bide ku baweriya xwe bi xwe û mafê xwe yê xewnê bîne.

Ezmûna Dunya Nor El-dîn çîrokeke serkeftinê ya asayî nîne. Ew rêwîtiyek e ku ji darizandinên civakî û zextên kevneşopiyê bigre heya zehmetiyên aborî û şert û mercên dijwar ên ku Iraqê jiya, bi gelek astengiyan re rûbirû maye. Rêya wê ne hêsan bû, lê wê hilbijart ku bi biryardarî, perwerde û xebata dijwar astengiyan derbas bike. Wê nîşan da ku xewnên jinê ne bi ramanên yên din, bi vîna wê û şiyana wê ya afirandina derfetan tên destnîşankirin.

Koçberiya berbi gund ve jiyana wê guherand

Dunya Nor El-Dîn a 28 salî ya Iraqî ezmûna xwe ya şexsî veguherand projeyek çandî ku ew jê re dibêje "Cîhana Pirtûkên Min". Ev proje berhema salan a hewildan û baweriyek e ku zanîn dikare jiyana mirovan biguherîne. Ew di jîngehên bi temamî cuda de mezin bûn, her yek bandorek kûr li ser kesayetî û nêrîna wan a li ser jiyanê kir. Di zarokatiya xwe ya zû de heta 5 saliya xwe, ew li bajêr dijiyan, li wir ew di jîngehekê de mezin bûn ku wan teşwîq dikir û dibû sedema xeyalkirinê. Lê belê, koçkirina wê ya piştre ji bo hawîrdorek gundewarî ya bi kevneşopî û adetên cuda, gelek aliyên jiyana wê guherand. Li wir, ew rastî nêrînek muhafezekartir a li hember keçan hat. Wê gotinên wekî “Cihê keçikê mal e” an “hin vebijark ji bo wê ne guncaw in” bihîst.

Perwerde wekî çeka têkoşînê li hember sînorên civakî

Dema ku Dunya Nor El-dîn hîs kir ku civak sînoran li xewnên wê datîne, wê di perwerdeyê de cîhek dît ku xwe îfade bike. Ew dibêje: “Dema ku min hîs kir ku hin xewnên min tenê ji ber ku ez keç im tên redkirin, min perwerde kir rêya nîşandana xwe. Min bawer dikir ku zanîn tiştek e ku kes nikare ji min bistîne.”

Tevî dijwariyên xwe, vê serdemê karakterê wê xurt kir. Dîsîplîn, berpirsyarî û biryardarî fêrî wê kir. Van salan destpêka rêwîtiyek dirêj nîşan dan ku tê de wê perwerde û kar wekî amûr hilbijart da ku serxwebûna xwe misoger bike û pêşeroja xwe ava bike.

Xwendina di serdemên herî dijwar de

Dunya da zanîn ku di yek ji serdemên herî dijwar ên Iraqê de gihîştiye dibistana navîn û wiha domand: “Welat di bin siya terorîzmê de bû û hebûna DAIŞ’ê bandor li her aliyê jiyana rojane kir. Tirs êdî ne tenê li ser encamên ezmûnan bû; ew bûbû beşek ji jiyanê bi xwe. Tewar derketina ji malê jî fikaran çêdikir. Pêşeroj ne diyar xuya dikir û gelek xewn hatin paşxistin. Lê dîsa jî, min nehişt ku tirs xewnên min têk bibe.”

Piştgiriya dayîkê baweriya wê lê vegerand

“Ez bi te re me... Çi dibe bila bibe, tu dê bighîjî xewna xwe.” Dibe ku ev gotin ji bo yên din hêsan xuya bikin lê ji bo wê, ew çavkaniyek bêdawî ya hêzê bûn. Dunya got ku “Her gava ku rê dijwar xuya dikir, diya min baweriya min vedigerand. Dema ku yên din xewnên min biçûk dixistin, wê ji min re bi bîr dixist ku nirxa mirov ne bi yên din, lê bi baweriya wan bi xwe tê pîvandin.”

Xewna Dunya bi rêyekê ve sînordar nebû. Bi salan, xewnek wê ya taybet hebû: xwedîkirina pirtûkxaneyekê ku dê bibe cihek ji bo pirtûkan, zanînê û ragihandinê. Piştî serkeftina xwe ya di dibistana navîn de, dest bi xwendina zanîngehê kir, li wir îngilîzî xwend. Vê qadê asoyên nû ji bo wê vekirin û hewesa wê ya ji bo xwendin û fêrbûnê xurt kir. Wê xwe di pêşerojê de wekî kesek ku zanînê bi yên din re di nav refikên pirtûkan de parve dike, xeyal dikir. Her çend ev xewn di destpêkê de dûr xuya dikir jî, wê dev jê berneda. Bi demê re, fikra di defterek biçûk de veguherî projeyek rastîn a bi navê "Cîhana Pirtûkên Min".

Ji deftereke biçûk heta projeya ‘Cîhana Pirtûkên Min’

Di salên zanîngehê de, ji ber zehmetiyên darayî, neçar ma ku bixebite. Bi dayîna dersên taybet, wê hem lêçûnên xwe dabîn kir û hem jî baweriya xwe bi xwe anî. Dunya got “Min dema xwe di navbera dersên zanîngehê û dersên taybet de derbas kir. Ne hêsan bû, lê wê berpirsyarî û serxwebûn fêrî min kir.”

Pirsek ku wê gelek caran ji xwendekaran dibihîst bandorek kûr li ser wê kir: “Ger em ê di dawiyê de li malê bimînin, feydeya xwendinê çi ye?”

Bi zanîna giraniya vê pirsê, wê rave kir ku perwerde ne tenê wergirtina dîplomeyekê ye; ew amûrek ji bo kesayetî, biryardan û hilbijartina azad bû jî. Piştî mezûnbûnê, wê li şirketekê dest bi kar kir. Lê belê, dijwariya herî mezin ne kar bi xwe bû, helwesta civakî ya li hember jinên karker bû. Digel vê yekê, wê nehişt ku ev biryar wê sînordar bikin. Wê bal kişand ser kar û destkeftiyên xwe û wiha got: “Piştî îstifayê, min ji xwe pirsî 'Niha çi dibe?' Planeke min a zelal tunebû, lê xewnek min hebû ku bi salan bû: avakirina pirtûkxaneya xwe.”

Û bi vî awayî, "Cîhana Pirtûkên Min" hate damezrandin. Ew ne tenê projeyek bû; ew encama salên xebata dijwar û xewnan jî bû. Dunya hestên xwe yên derbarê pirtûkxaneyê de bi gotinên “Ez pirtûkxaneyê tenê wekî karekî nabînim; ew mîna zarokê min ê biçûk e. Ez pê re mezin bûm” anî ziman. Bi demê re, wê baştir fêm kir ku serkeftina jinan ne tenê destkeftiyek takekesî ye, di heman demê de deriyên ji bo jinên din jî vedike. Her serkeftin rê li ber jinên din vedike.

Ew tekez dike ku hêzdarkirina jinan ne tenê bi qanûnan, di heman demê de di hundir jinê de jî dest pê dike: baweriya bi xwe, wergirtina perwerdehiyê, xebata dijwar û dayîna biryarên xwe ye.

Peyama Dunya Nor El-Dîn ji bo hemû jinan

Dunya Nor El-Dîn gotinên xwe bi peyamek wiha bi dawî dike: “Peyama min ev e: Pêşî, baweriya xwe bi xwe bînin. Nehêlin yên din sînorên xewnên we destnîşan bikin. Rêya xwe hilbijêrin û bi tundî pê ve girêdayî bimînin. Her çend rêya ku we ji bo xwe hilbijartiye dijwar be jî, ew ji ya ku yên din ji bo we hilbijartine hêjatir e.”

Ev ne tenê çîrokeke jiyanê ye; ew delîla hêza îradeyê ye. Ev çîroka jineke Iraqî ye nîşan dide ku xewn nayên dayîn; ew bi perwerde, xebata dijwar û biryardariyê tên bidestxistin. Ew bangeke bihêz e ku tîne bîra me ku jin ne mecbûr in mafê xwe yê xewnê îspat bikin; ev maf jixwe yê wan e.