میرفت عبدالقادر
سودان — ابتکار «نه به سرکوب زنان در سودان» با مشارکت گسترده سازمان‌ها و گروه‌های زنانه، کمپین «عدالت زنانه» را آغاز کرده است. برگزارکنندگان می‌گویند چالش اصلی این است که بتوانند حرف‌ها و شعارها را با واقعیت تلخی که زنان امروز با آن زندگی می‌کنند، پیوند دهند.

این کمپین با شعار «بدن زنان میدان جنگ نیست و حقوقشان قابل معامله نیست» به راه افتاده تا توجه‌ها را به وضعیت زنان در مناطق درگیر جلب کند، موارد نقض حقوق را ثبت و مستندسازی کند، سکوت تحمیلی بر قربانیان را بشکند و آگاهی درباره حقوق مدنی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی زنان را افزایش دهد.

در این حرکت، گروه‌ها و نهادهای مختلفی از جمله تجمع مطالباتی (تام)، گروه‌های زنانه سیاسی و مدنی (منسم)، گروه دفاع از حقوق و آزادی‌ها، جبهه دموکراتیک وکلای سودانی، «روزنامه‌نگاران برای حقوق بشر» (جهر)، ائتلاف مدافعان، انجمن زنان هنرمند سودانی، ابتکار «زنان برای توقف جنگ»، انجمن زنان نوبه برای آموزش و توسعه (نویدا) و «بلوک کنداکات ام درمان» حضور دارند.

این گروه‌ها می‌گویند کمپین از همان ابتدا توجه رسانه‌ای زیادی جلب کرده و امیدوارند به اهدافش برسد. به گفته آن‌ها: «صلح واقعی بدون عدالت برای زنان ممکن نیست، و عدالت هم بدون پاسخگویی معنا ندارد.»

از نگاه این کمپین، آنچه بر زنان می‌گذرد فقط پیامد جانبی جنگ نیست، بلکه نتیجه نبود عدالت و سکوت جامعه است. بنابراین، رسیدگی به حقوق آنان موضوعی فوری است، نه کاری که بتوان آن را به آینده موکول کرد.

 

ائتلافی از زنان پیشگام این حرکت

 

 

سعدیه عیسی اسماعیل، دبیرکل انجمن «اسرتنا» برای افراد دارای معلولیت، می‌گوید فعالان حقوق زنان توجه ویژه‌ای به این کمپین دارند.

او توضیح داد که برنامه‌ریزی این کمپین از یک ماه پیش آغاز شده و گروه‌های مختلفی در ثبت و مستندسازی موارد نقض حقوق مشارکت داشته‌اند. هدف این حرکت، حمایت رسانه‌ای و حقوقی از مسائل مربوط به عدالت زنانه و همچنین بازگرداندن مطالبات زنان به مسیر انقلاب با شعار «آزادی، صلح و عدالت» است.

به گفته او، این کمپین شش ماه ادامه دارد و در دو مرحله سه‌ماهه اجرا می‌شود تا به تقویت عدالت، آزادی و برابری در جامعه سودان کمک کند. این تلاش بر پایه باور عمیق به حقوق بشر و ضرورت برابری بدون تبعیض شکل گرفته است؛ اصولی که برای ساختن جامعه‌ای عادلانه و پایدار ضروری‌اند.

او همچنین تأکید کرد که زنان دارای معلولیت هم بخشی از این کمپین هستند. به گفته او، این گروه در شرایط فعلی با مشکلات بسیار جدی روبه‌رو هستند؛ بسیاری از آن‌ها آواره یا پناهنده‌اند یا در مناطق جنگی بدون هیچ حمایتی زندگی می‌کنند. آن‌ها با کمبود شدید خدمات درمانی، سرپناه، آموزش و غذا دست‌وپنجه نرم می‌کنند و در شرایط بسیار دشوار انسانی به سر می‌برند.

 

رویکردی جامع برای ریشه‌کن کردن تبعیض

سعدیه عیسی اسماعیل می‌گوید این کمپین تلاش می‌کند با نگاهی جامع به شرایط مختلف جنگ، به ریشه مشکلاتی بپردازد که زنان به‌ویژه افراد دارای معلولیت، با آن مواجه‌اند. به باور او، «عدالت زنانه» یعنی از بین بردن همه شکل‌های تبعیض و تضمین دسترسی کامل زنان به حقوقشان، با در نظر گرفتن نیازهای خاص گروه‌هایی مانند زنان دارای معلولیت و سالمندان.

او بر لزوم فراهم کردن امکاناتی مانند خط بریل، زبان اشاره و سایر ابزارهای دسترسی تأکید کرد تا اصول برابری و فرصت‌های برابر به‌درستی اجرا شوند.

این کمپین همچنین خواستار اصلاح قوانین و حضور مؤثر زنان در میزهای مذاکره به‌عنوان تصمیم‌گیرنده است تا بتوانند نقش واقعی‌تری در جامعه داشته باشند و از نظر اقتصادی توانمند شوند. همچنین بر اجرای عملی تصمیم سال ۲۰۲۵ درباره مشارکت زنان در صلح و امنیت تأکید شده است.

او در پایان بر اهمیت به‌رسمیت شناختن نقش زنان در شرایط جنگی از جمله زنان مبارز و فعالان محلی تأکید کرد و گفت مشارکت واقعی زنان، به‌ویژه در حوزه حفاظت، یکی از اصول اصلی این کمپین است.

 

نگاه رسانه‌ای به کمپین

 

 

انعام النور، روزنامه‌نگار حوزه مسائل زنان، می‌گوید نمی‌توان از «عدالت زنانه» صحبت کرد بدون اینکه به واقعیت زندگی زنان امروز توجه داشت. به گفته او، جای زنان فقط در بیانیه‌ها و نشست‌ها نیست، بلکه در اردوگاه‌ها، پناهگاه‌های تنگ و شهرهایی است که هنوز زیر بمباران‌اند.

او تأکید کرد که زنان در این بحران در حاشیه نبوده‌اند، بلکه در مرکز آن قرار داشته‌اند. بسیاری از آن‌ها همه‌چیز خود را از دست داده‌اند، اما همچنان هر روز برای تهیه آب و غذا تلاش می‌کنند و مسئولیت تأمین خانواده را در شرایطی بسیار سخت بر دوش دارند.

به گفته او، برخی زنان نه به این دلیل که نخواستند، بلکه چون راهی برای فرار نداشتند، در مناطق جنگی باقی مانده‌اند؛ زیر بمباران زندگی می‌کنند، با صدای گلوله غذا می‌پزند و با ترس مرگ می‌خوابند، اما زندگی همچنان ادامه دارد.

انعام النور می‌گوید هدف اصلی این کمپین این است که مسائل زنان از حاشیه به مرکز توجه بیاید. او هشدار می‌دهد که نباید زبان قوی و شعارها جای عمل را بگیرد، در حالی که زندگی زنان تغییری نمی‌کند.

او در پایان تأکید کرد که عدالت زنانه فقط با شعار به دست نمی‌آید؛ بلکه از به‌رسمیت شناختن واقعیت زندگی زنان در اردوگاه‌ها، شرایط پناهندگی و زیر بمباران آغاز می‌شود. اگر این واقعیت نادیده گرفته شود، هر حرفی درباره عدالت از زندگی واقعی زنان فاصله خواهد داشت.