زنان آواره در صور؛ روایت تابآوری در دل جنگ و آوارگی
زنان شهر صور، آوارگی را به نیرویی تازه تبدیل کردهاند و کشاورزی و آشپزی را به عملی روزمره برای ایستادگی بدل ساختهاند؛ جایی که اراده جمعی در قالب ابتکاری جلوه میکند که با وجود جنگ، زندگی را ممکن نگه میدارد و داستانی از کرامتی شکستناپذیر مینویسد.
فادیا جمعه
لبنان — زیر سایه بمباران و تهدیدها در شهر صور، بحران انسانی هر روز پررنگتر میشود. حدود ۴۰ هزار نفر در داخل شهر پناه گرفتهاند و در مقابل، تقریباً همین تعداد در اردوگاههای فلسطینی ساکناند؛ وضعیتی که فشار شدید بر امکانات محلی را نشان میدهد، آن هم در شرایطی که درخواستهایی برای تخلیه شهر مطرح شده است.
علاوه بر خانهها و فضاهای عمومی که به پناهگاههای موقت تبدیل شدهاند این آوارگان در ۱۵ مرکز اسکان پراکندهاند.
برای سومین سال پیاپی، پروژه «بذور صور» بهعنوان روزنهای از زندگی در دل بحران ادامه دارد؛ جایی که زمین به پناهگاه و کار به شکلی از مقاومت تبدیل شده است. در اتحادیه شهرداریهای صور، زنان آواره از روستاهای خط مقدم، زیر آتش بمباران، داستانی متفاوت میسازند. آنها پروژهای را که برای تقویت تابآوری خود آغاز کرده بودند، ادامه داده و آن را به پشتوانهای برای بخش بزرگی از شهر تبدیل کردهاند.
اینجا، آنها فقط منتظر کمک نمیمانند؛ با دستان خود سبزی میکارند، محصول برداشت میکنند و حتی آب شکوفه تقطیر میکنند؛ یادگاری از روستاهایی که ناچار به ترکشان شدهاند. در آشپزخانههای ساده هم هر روز برای حدود ۴۰۰۰ آواره غذا میپزند و خستگی را به بخشش تبدیل میکنند.
این فقط یک ابتکار نیست؛ داستانی است از استقامت و اراده زنان در دل جنگ. زنانی که خانههایشان را از دست دادهاند، اما توان کار و زندگی را نه. آنها میان کشاورزی، آشپزی و کار جمعی، معنای تازهای از مقاومت میسازند: ادامه دادن زندگی با وجود همه سختیها و تبدیل رنج به نیرویی که دیگران را سیر میکند و امید را زنده نگه میدارد.
در همین راستا، ما به شهر صور رفتیم و با زینب مهدی، منیفه عیدبی و فرح حجازی دیدار کردیم؛ زنانی که از تجربه روزمره خود در مقابله با آوارگی و جنگ گفتند. روایتهای آنها، در کنار دیگران، روح همبستگی و کار جمعی را بهخوبی نشان میدهد؛ اینکه زنان چگونه کنار هم میایستند و از یکدیگر و دیگران حمایت میکنند. پیامی روشن که میگوید مقاومت در صور یک تلاش فردی نیست، بلکه داستانی جمعی است که هر روز نوشته میشود.
«برمیگردیم و روستاهایمان را دوباره میسازیم»
زینب مهدی، از اهالی ناقوره که به صور پناه آورده، میگوید آنها نزدیک به سه سال است آوارگی سختی را تجربه میکنند. با این حال، شهر را ترک نکردهاند و در کنار پروژه «بذور صور» که با همکاری اتحادیه شهرداریهای صور راهاندازی شده، ماندهاند.
او میگوید: «ما هنوز زمین را کشت میکنیم و از آن برای کمک به آوارگان در مراکز اسکان استفاده میکنیم. حتی یک روز هم کار را متوقف نکردهایم؛ میکاریم، برداشت میکنیم و بذرها را نگه میداریم تا مستقل بمانیم و بتوانیم ادامه دهیم.»
و افزود: «در این سرزمین میمانیم؛ یا در آن زندگی میکنیم یا با عزت در آن میمیریم. حتماً به روستاهایمان برمیگردیم تا دوباره آنها را بسازیم و آباد کنیم.»
منیفه عیدبی، آوارهای از «الحوش» و مسئول اداره آشپزخانه، هم از ادامه کار با وجود همه سختیها میگوید. به گفته او، این آشپزخانه همچنان از آوارگان روستاهای خط مقدم حمایت میکند؛ بهطوری که روزانه حدود ۳۵۰۰ وعده غذا آماده میشود و گاهی این تعداد به ۴۰۰۰ وعده هم میرسد که با حمایت اتحادیه شهرداریهای صور و شورای جنوب در ۱۶ مرکز اسکان در شهر توزیع میشود.
فرح حجازی، که از بیت لیف به صور آمده، میگوید این اولین بار نیست که آوارگی را تجربه میکند. او قبلاً هم چنین شرایطی را پشت سر گذاشته و حالا دوباره به این پروژه پیوسته تا در آشپزخانه به دیگر آوارگان کمک کند. به گفته او، این کار به او قوت قلب میدهد و احساس مفید بودن را در سختترین شرایط به او برمیگرداند.
این زنان، میان مزرعه و آشپزخانه، هر روز داستانی تازه از ایستادگی مینویسند؛ جایی که کارهای ساده به خط مقدم دفاع از کرامت و زندگی تبدیل میشود.