لاڤە کوردە

 

ناوەندی هەواڵ-بونیادنانی ئاشتەوایی و یەکڕیزی لە نێوان لایەنە سیاسییەکانی هەرێمی کوردستاندا پرسێکی ئاڵۆزە کە پەیوەستە بە بارودۆخی گشتیی سیاسی، سیستمی حزبی و پێگەی ژنان لە نێو کایەی بڕیارداندا، پاشخانی ئەم بابەتە و ئەو هۆکارانەی کە کاریگەرییان لەسەر ڕۆڵی ژنانی سیاسی هەیە لە چەند خاڵێکدا کورت دەکرێنەوە، کە سەرەکیترینیان ئەوەیە سیستەمی سیاسی لە هەرێمی کوردستان تا ڕادەیەکی زۆر لەسەر بنەمای خێڵەکی، بنەماڵەیی و کولتووری باوکسالاری دێرین کار دەکات، لەم جۆرە پێکهاتانەدا، پرسی نێوەندگیریی قورس، چارەسەرکردنی ململانێی چەکداری، و ڕێککەوتنی ستراتیژی بە "کاريگەری و جێگەی پیاوان" دەبیندرێت، ئەمەش وا دەکات کەمتر متمانە بە ژنان بدرێت بۆ بەڕێوەبردنی دۆسیە گرنگەکانی ئاشتەوایی.

 

دابشبوونی حزب بوونی بەرەیەکی یەکگرتووی ژنانی پەکخستووە

لە زۆربەی پارتە سیاسییەکانی هەرێمی کوردستاندا، بڕیارە ستراتیژییەکان، بەتایبەت ئەو بابەتانەی پەیوەستن بە هاوپەیمانێتی، ناکۆکی یان ئاشتەوایی نێوان حزبەکان، لە لایەن سەرکردایەتییە باڵاکانەوە کە زۆربەی کات پیاوانن دەدرێن. ژنانی ناو حزبەکان زۆرجار پابەندن بە هێڵی گشتی و فەرمی حزبەکەیان و ناتوانن بە شێوەیەکی سەربەخۆ لە دەرەوەی بڕیاری سیاسی سەرکردایەتییەکەیان هەنگاو بنێن، هەروەها ململانێ و جەمسەرگیرییە بەهێزەکانی نێوان پارتە سیاسییە سەرەکییەکان ڕەنگدانەوەی ڕاستەوخۆی هەیە لەسەر تەواوی کادیر و ئەندامانی حزبەکان، بە ژنانیشەوە، ئەم دابەشبوونە ڕێگرە لە دروستبوونی بەرەیەکی یەکگرتووی ژنان کە بتوانێت وەک نێوەندگیرێک بۆ چاکسازی یان ئاشتەوایی کار بکەن، لە لایەکی دیکەوە نەبوونی پلاتفۆرم یان ڕێکخراوێکی نیشتمانی کاریگەر و سەربەخۆ نییە کە تەواوی ژنانی لایەنە سیاسییە جیاوازەکان لەژێر یەک چەتردا کۆبکاتەوە بۆ کارکردن لەسەر پرسی ئاشتەوایی نیشتمانی، بە شێوەیەک کە بەرژەوەندییە نیشتمانییەکان بخەنە پێش بەرژەوەندییە حزبییەکانەوە.

 

سەرەڕای ئەم ئاستەنگانە، لە ڕابردوودا چەندین هەوڵی تاکەکەسی یان کۆبوونەوەی هاوبەش لە نێوان پەرلەمانتارانی ژن لە فراکسیۆنە جیاوازەکاندا هەبووە بۆ نزیککردنەوەی دیدگاکان، بەڵام کاریگەریی توندی سیستمی حزبی هەمیشە وەک ڕێگرێکی سەرەکی لەبەردەم گۆڕینی ئەم هەوڵانە بۆ پڕۆژەیەکی ڕاستەقینەی ئاشتەوایی ماوەتەوە.

 

ژنانی لایەنە سیاسییەکانی هەرێمی کوردستان دەتوانن ڕۆڵێکی گرنگ و کاریگەر بگێڕن لە نزیککردنەوەی نێوان یەنەکە و پەدەکە و لایەنەکانی تر لەڕێگەی گرتنەبەری چەند ستراتیژێکی نیشتمانی و کۆمەڵایەتی دوور لە ململانێی حزبی تەسک.

 

بۆ بەدیهێنانی ئەم ئامانجە، دەکرێت کار لەسەر ئەم تەوەرە سەرەکییانە بکرێت:

-دروستکردنی بەرەیەکی نیشتمانیی هاوبەش (لۆبی ژنان) ئەمیش بە دامەزراندنی تۆڕێک یان هاوپەیمانێتییەکی بەهێز لە نێوان ژنانی سەرکردە و پەرلەمانتاری هەموو لایەنەکان (پارتی، یەکێتی، گۆڕان، کۆمەڵ، یەکگرتوو، نەوەی نوێ و هەڵوێست ئەوانی تر)، هەروەها کۆبوونەوە لەسەر بنەمای "بەرژەوەندی گشتی و مافەکانی مرۆڤ" نەک کارنامەی سیاسی حزبەکان.

- بەکارهێنانی دیپلۆماسیی نەرم لە ڕێگەی ڕێکخستنی کۆبوونەوەی نافەرمی و دۆستانە لە نێوان ژنانی سەرکردەی لایەنە جیاوازەکان بۆ شکاندنی سەهۆڵی نێوان سەرکردایەتی لایەنەکان و کارکردن بۆ کەمکردنەوەی گرژییە میدیاییەکان و گۆڕینی زمانی وتاری سیاسی بۆ زمانێکی ئاشتیخوازانە و نیشتمانی.

 

- فشارخستنە سەر ناوەندەکانی بڕیار بەجۆرێک فراکسیۆنە جیاوازەکانی ژنان لە پەرلەمان دەتوانن پێکەوە کار لەسەر پڕۆژەیاسا نیشتمانییەکان بکەن و ببنە نموونەیەک بۆ پیاوانی ناو پەرلەمان، هەروەها ژنانی سەرکردە دەتوانن لەناو مەکتەبی سیاسی و سەرکردایەتی حزبەکانی خۆیاندا، وەک دەنگی عەقڵ و هێورکەرەوە کار بکەن بۆ ڕێگریکردن لە بڕیارە توندڕەوەکان.

 

-کارکردن لەسەر خاڵە هاوبەشەکان وەک کارکردن لەسەر کێشە کۆمەڵایەتییەکان، ئابووری، و پرسی ژنان کە کێشەی هاوبەشی هەموو کۆمەڵگەن، دەکرێت ببێتە پردێک بۆ هاوکاری سیاسی، هۆشیارکردنەوەی سەرکردایەتییەکان لەوەی کە یەکڕیزی تاکە ڕێگەیە بۆ پاراستنی قەوارەی هەرێمی کوردستان، هەروەها ڕێکخستنی کەمپینی هاوبەش لەگەڵ ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی و چالاکوانان بۆ دروستکردنی فشاری جەماوەری لەسەر لایەنە سیاسییەکان بەمەبەستی ڕێککەوتن.

کلیلەکە لەوەدایە کە ژنانی لایەنەکان ناسنامەی نیشتمانی و مرۆیی خۆیان پێش ناسنامەی حزبی بخەن و پێگەی خۆیان لە ناوەندەکانی بڕیاردا بەکاربهێنن بۆ سەپاندنی چەمکی دیالۆگ و پێکەوەژیان.