ناوەندی هەواڵ

 

چالاکوان مهرنگ بەلوچ  هەوڵەکانی خۆی تەرخان کرد بۆ بەرگریکردن لە زیانبەرکەوتووانی پێشێلکاری مافی مرۆڤ و پشتیوانی لە خێزانی بێسەروشوێن بەزۆرەکان، ئەو ژنە بە بەشداریکردنی لە هەڵمەتە مەدەنییەکان و داواکارییەکانی دادپەروەریدا ناسرا، ئەمەش وایکرد کە ببێتە یەکێک لە دەنگە دیارەکانی مافی مرۆڤ لە ناوچەکەدا.

 

دادگای تایبەت لە پارێزگای بەلوچستانی پاکستان، لە دۆسیەیەکی پەیوەست بە کوشتنی ئەندامێکی هێزە ئەمنییەکان، مهرنگ بەلوچ، چالاکوانی مافی مرۆڤ و سێ چالاکوانی دیکەی بەلوچ سزای زیندانی هەتاهەتاییان بەسەردا سەپێندرا، دادگاییکردنەکە کە لەناو زیندانێکی شاری کویتا بەڕێوەچووە، نیگەرانییەکانی لەبارەی بەکارهێنانی دامەزراوە ئەمنییەکان و دادوەرییەکان بۆ سەرکوتکردنی کۆمەڵگەی مەدەنی و ناڕەزایەتییەکانی گەلان لە ناوچەکەدا پەرەسەندووە.

 

بە پێی ڕاپۆرتە بڵاوکراوەکان، پزیشک مهرنگ بەلوچ و سێ هاوڵاتی دیکە لە دۆسیەیەکی پەیوەندیدار بە گردبوونەوەی ”راجی مچی” لە گوادەر سزا دراون و سزای زیندانی هەتاهەتایییان بەسەردا سەپێنراوە، ئەمەش لە کاتێکدایە کە ڕەخنەی بەربڵاو لە مەرجەکانی دادگاییکردنەکە و سروشتی تۆمەتەکان گیراوە.

 

مهرنگ بەلوچ لەم ساڵانەی دواییدا بووە یەکێک لە دیارترین داکۆکیکارانی مافی مرۆڤ لە بەلوچستانی پاکستان، کارەکانی لەسەر بەدواداچوونی کەیسەکانی بێسەروشوێنکردنی زۆرەملێ، دەستگیرکردنی ئارەزوومەندانە و پێشێلکردنی مافەکانی مرۆڤ لە ناوچەکەدا بووە، ئەو پرسانەی کە ساڵانێکە زۆرێک لە خێزانەکانی بەلوچیان لە دۆخێکی نادڵنیایی و گەڕان و ناڕەزایەتیدا بەجێهێشتووە.

 

 

چوار چالاکوانی بەلوچ لە یەک حاڵەتدا

 

هاوکات لەگەڵ مهرنگ بەلوچ، بەلوچ قادر، سەرۆکی ڕێکخراوی خوێندکارانی بەلوچ، ئەبوبەکر کلانچی، ڕێبەری ئەو ڕێکخراوە و سەبغتوڵا شا عومەری، ئەندامی لیژنەی هاوپشتی بەلوچ، هەروەها بە زیندانی هەتاهەتایی سزادراون.

 

ئەو سزا توندانەی بەسەر ئەم چوار چالاکوانەدا سەپێندراون، بەتایبەتی بە لەبەرچاوگرتنی ڕۆڵی ئەوان لە ڕێکخستنی چالاکییەکانی خوێندکاران، مەدەنی و مافەکانی مرۆڤ، نیگەرانییەکانی زیاتر کردووە کە کەیسی یاسایی ئێستا لە یەک تۆمەتی تاوانکاری زیاتر درێژدەبێتەوە و ڕەنگە کاریگەریی فراوانتری هەبێت لەسەر کەشی چالاکییە مەدەنییەکان لە بەلوچستانی پاکستان.

 

چالاکوانانی بەلوچ ڕایانگەیاندو، کە پێکدادانی ئەمنی لەگەڵ گردبوونەوە و هەڵمەتەکانی داکۆکیکردن، بەتایبەتی ناڕەزایەتیی خێزانی زیانبەرکەوتووانی بێسەروشوێنکردنی زۆرەملێ، توانای ئەوانی زیاتر سنووردار کردووە بۆ دەنگدان بە داواکارییەکان و بەدواداچوونی ڕێکاری یاسایی.

 

ئەم کەیسە پەیوەندی بە کۆبوونەوەیەکەوە هەیە کە بە "راجی مچی" ناسراوە لە گودار، ئەم کۆبوونەوەیە کە لە چوارچێوەی ناڕەزایەتی بەلوچەکان و داواکارییە مەدەنییەکان بەڕێوەچوو، شەبیر بەلوچ، ئەندامی هێزەکانی سنوور لەلایەن داواکاری گشتی پاکستانەوە بەردباران کرا و کوژرا، دوابەدوای ئەو ڕووداوە دۆسیەیەک لە دژی چەند چالاکوانێکی بەلوچ تۆمار کرا و لە ئەنجامدا چوار کەسیان سزای هەتاهەتایییان بەسەردا سەپێندرا.

 

بەڵام وردەکارییەکان سەبارەت بەو بەڵگانەی کە پشتگیری لە تۆمەتەکان دەکەن، پرۆسەی پێداچوونەوە، مافی تۆمەتباران بۆ وەرگرتنی ڕاوێژکاری یاسایی سەربەخۆ و دەرفەتی بەرگریکردنیان لە خۆیان، تا ئێستا ئاشکرا نەکراون، ئەم نەبوونی ڕوونیە، نادڵنیایی هەبوو لە دەوری ڕێوشوێنە دادوەرییەکانی خراپتر کردووە.

 

دادگایەک لەناو زیندانێکدا

 

مهرنگ بەلوچ لەو کەسایەتیانەدایە کە لەم ساڵانەی دواییدا دەنگی خێزانی بێسەروشوێنەکانی شاری بەلوچستانی پاکستانی گەورەتر کردووە، لە ڕێگەی ڕێپێوان و گردبوونەوە و هەڵمەتی ناڕەزایەتییەوە داوای ڕوونکردنەوەی چارەنووسی ئەو کەسانەی کردووە کە دەستگیرکراون و بە زۆر بێسەروشوێنکراون و لێپرسینەوە لە دامەزراوە بەرپرسیارەکان بکەن.

 

ئێستا، سزادانی ئەو و سێ چالاکوانی دیکە بە زیندانی هەتاهەتایی ڕەنگە پەیامێکی ڕوون بۆ چالاکوانانی دیکەی کۆمەڵگەی مەدەنی و خوێندکاران و بنەماڵەکانی دیکەی بەدوای دادپەروەری لە بەلوچستان بنێرێت، کە بەدواداچوون بۆ ڕاستییەکان و ناڕەزایەتی دەربڕین بەرامبەر بە پێشێلکارییەکانی مافی مرۆڤ دەتوانرێت بە تۆمەتی تاوانکاری و دادگاییکردنی ئەمنی و سزای توند بەرەوڕووی ببنەوە.

 

دەرکردنی ئەو سزایانە لەکاتێکدایە، کە ڕێوشوێنەکان لەناو زیندانەکەدا بەڕێوەچوو و زانیارییەکی کەمیان لەبەردەستی ڕای گشتیدا بوو، جارێکی دیکە تیشکی خستۆتە سەر پێویستی ڕوونی دادوەری و دەستەبەرکردنی مافەکانی بەرگریکردن و کۆتاییهێنان بە سەرکوتکردنی ئەمنی بۆ داواکارییە مەدەنییەکانی بەلوچ.