ناوەندی هەواڵ

 

سەرەڕای ئاگربەست، هێرشەکانی ئیسرائیل بەردەوامن و کاردانەوەکانی شەڕەکەش خراپتر دەبن، بە زیادبوونی زیانبەرکەوتووان و ئاوارەبوونی بەرفراوان، ژێرخانی گرنگ، لەوانەش ڕێگاوبان و نەخۆشخانە و شوێنە کولتوورییەکان، زیانێکی زۆریان بەرکەوتووە.

 

ڕێکخەری مرۆیی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ لوبنان ٢٩ی ئایار نیگەرانی خۆی دەربڕی سەبارەت بە پەرەسەندنی دوژمنایەتییەکان و کاریگەرییەکانی فەرمانی ئاوارەبوون لەسەر کۆمەڵگەکانی سەرتاسەری لوبنان، لەوانە سور، نەبتیە و ناوچەکانی دیکەی باشووری ڕووباری زەهرانی.

 

ئاماژەی بەوەشکرد، هاوڵاتیانی مەدەنی لە سەرانسەری وڵاتدا لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا، ڕووبەڕووی هەڵکشانی ترسناک بوونەتەوە لە توندوتیژی و ئاوارەبوون و زیانبەرکەوتوان، جەختی لەوە کردەوە، کە مەودای بەرفراوان و نەبوونی ڕوونی لە دەوری فەرمانەکانی ئاوارەبوون، ترس و دڵەڕاوکێ و ئازارێکی ناڕێژەیی دروست دەکات، ئەمەش خێزانەکان ناچار دەکات هەڵبژاردەی بێهیوا بکەن لە گەڕان بەدوای پارێزراویدا.

 

ڕاپۆرتە مەیدانییەکان ڕووداوە شۆککەرەکانیان بەڵگە کردووە، لەنێویاندا زیانگەیاندن بە هاوڵاتیانی مەدەنی لە کاتی هێرشە ئاسمانییەکان لەکاتێکدا هەوڵیان دەدا لەو ناوچانە کۆچبکەن کە فەرمانی چۆڵکردنیان لەسەرە، هەروەها بەردەوامی شەڕ و پێکدادانەکان ڕێگری لە هەوڵەکانی ڕزگارکردن دەکەن بۆ گەیشتن و هاوکاریکردنی بریندارەکان، لەوانە ئەوانەی لە ژێر داروپەردوودا گیریان خواردووە دوای هێرشە ئاسمانییەکانی ئیسرائیل.

 

ڕێکخەری نەتەوە یەکگرتووەکان ڕایگەیاند، کە تەنها لە ٢٩ی ئایاردا لانیکەم ٣١ کەس کە ژن و منداڵیان تێدایە کوژراون، ٤٠ کەسی دیکەش بریندار بوون، کە ئەمەش بریتی بوو لە کوژرانی ١٤ کەس لە یەک هێرشی ئاسمانیدا کە شارۆچکەی ”برج شمالی” لە نزیک سور کردە ئامانج، لە هەمان هەفتەدا، لە ئەنجامی بەردەوامی هەڵکشانی ئەو وڵاتە، ١٥ منداڵ گیانیان لەدەستداوە و ٦٢ی دیکەش برینداربوون.

 

مەترسییەکی ڕاستەقینە بۆ سەر میراس

یونسکۆ نیگەرانی قوڵی خۆی دەربڕی سەبارەت بە زیانە پشتڕاستکراوەکانی قەڵای شەمع، هەروەها ڕاپۆرتەکانی هێرشەکان لە دەوروبەری قەڵای بوفورت، هەردوو شوێنەکە بە شێوەیەکی کاتی لە لیستی پاراستنی بەرزکراوەدا تۆمارکراون بەپێی ڕێککەوتننامەی پاراستنی موڵک و ماڵی کولتووری لە ساڵی ١٩٥٤ لە ئەگەری شەڕی چەکداریدا.

 

هەروەها نیگەرانی خۆی دەربڕی سەبارەت بە دۆخی پاراستنی شاری سور، کە شوێنێکی میراسی جیهانییە و لە ژێر پاراستنی بەرزدایە، بە لەبەرچاوگرتنی پێکهاتە مەترسیدارەکانی ئەم دواییە کە دەتوانێت شوێنەکە بخاتە بەر زیانی زیاتر یان تاڵانکردنی ئەگەری.

 

یونسکۆ هێرشی نایاسایی بۆ سەر موڵک و ماڵی کولتووری شەرمەزراکرد وتی: ئەم شوێنانە لە بەرزترین ئاستی پاراستنی یاسایی لە بەرامبەر هێرش و بەکارهێنانیان بۆ مەبەستی سەربازی بەهرەمەندن، هەروەها هۆشداریدا لەوەی کە زیانگەیاندن بەم دامەزراوانە کۆمەڵگەکان لە دەستڕاگەیشتن بە کولتوور و کەشی هاوبەش بێبەش دەکات کە پێویستن بۆ بوژانەوە و یەکگرتوویی کۆمەڵایەتی.

 

ڕێکخراوەکە ڕایگەیاندووە، کە بەردەوام دەبێت لە کارکردن لەگەڵ دەسەڵاتدارانی لوبنان بۆ هەڵسەنگاندنی زیانەکانی بەر دامەزراوە ڕۆشنبیرییەکان و بەهێزکردنی ڕێوشوێنی بەپەلەی پاراستن لە چوارچێوەی ئەرکەکانیدا.

 

زیانبەرکەوتووی نوێ

لەسەر زەوی، هێرشە ئاسمانییەکانی ئیسرائیل بۆ سەر سێ ناوچە لە ناوچەی سور لە باشووری لوبنان ٢٩ی ئایار بووە هۆی کوژرانی ١١ کەس کە یەکێکیان پزیشکی فریاکەوتن و هاوڵاتییەکی سوورییە و هەشت کەسی دیکەش برینداربوون کە یەکێکە لە پزیشکانی فریاکەوتن، بەپێی ئامارەکانی وەزارەتی تەندروستی لوبنان.

 

جەختی لەوە کردەوە، کە ئەم هێرشە ئاسمانیانە پێشێلکارییەکی ئاشکرای یاسای مرۆیی نێودەوڵەتی پێکدەهێنن، کە مسۆگەری پاراستنی کارمەندانی پزیشکی دەکات، سەرەڕای ڕێککەوتنی ڕاگەیاندراوی ئاگربەست لەگەڵ ئیسرائیل.

 

لە ئامارێکی نوێدا، وەزارەتەکە ڕایگەیاندووە، کە ژمارەی زیانبەرکەوتووانی هێرشە ئاسمانییە بەردەوامەکانی ئیسرائیل بۆ سەر لوبنان لە ٢ی ئادارەوە بۆ ٣٣٥٥ کوژراو و ١٠٠٩٥بریندار بەرزبووەتەوە.