ناوەندی هەواڵ

 

ناوەندی مافی منداڵانی سەندیکای پارێزەرانی ئامەد ڕاپۆرتێکی گشتگیری سەبارەت بە پێشێلکارییەکانی مافی منداڵان لە ماوەی شەش مانگی یەکەمی ساڵی ٢٠٢٦دا ئامادە کردووە.

 

ڕاپۆرتەکە ئاشکرای دەکات کە منداڵان ڕووبەڕووی سەختییەکی بەرچاو بوونەتەوە، بەتایبەتی سەبارەت بە مافی ژیانیان،بەگوێرەی ڕاپۆرتەکە، لەو ماوەیەدا ٣٤٤ منداڵ گیانیان لەدەستداوە، کە ٣٢٦ منداڵیان بەهۆی هۆکاری ڕێگریکردن بووە، ١٨ منداڵیش لە ئەنجامی بارودۆخی گوماناوی بووە.

 

هەروەها ڕاپۆرتەکە ئاماژە بەوە دەکات، کە ٢٢٤ منداڵ بوونەتە زیانبەرکەوتووی توندوتیژی سێکسی و جۆرەها توندوتیژی و زیانی جددی جەستەیی، بە گشتی ٥٦٨ منداڵ تووشی پێشێلکاریی گەورەی مافی مرۆڤ بوون، لەوانەش پێشێلکردنی مافی ژیانیان.

 

داوای ڕێوشوێنی توند دەکات دژی ئاسایشی قوتابخانەکان

لە ڕاپۆرتەکەدا، جەختی لەسەر پێویستی چاکسازیی پێکهاتەیی و یاسایی کردووەتەوە بۆ پاراستنی منداڵان، هەروەها پتەوکردنی ئاسایش لە دامەزراوە پەروەردەییەکان کراوەتەوە، پێشنیاری توندکردنەوەی خاڵە ئەمنییەکان و دانانی سکانەری تیشکی ئێکس بۆ ڕێگریکردن لە چوونە ژوورەوەی چەک لە قوتابخانەکاندا کردووە، لە ڕاپۆرتەکەدا داوای سزادانی توندتر کراوە بۆ ڕێگریکردن لە هەڵگرتنی چەکی تاکەکەسی.

 

جگە لەوەش، لە ڕاپۆرتەکەدا هاتووە، پێویستە دەستبەجێ پراکتیکەکانی ناوەندی ڕاهێنانی پیشەیی (MESEM) ڕابگیرێن، کە منداڵان بۆ کاری قورس و مەترسیدار ئامادە دەکەن، داوای پشکنینی بەردەوامی شوێنە پیشەسازی و بیناسازییەکانی کرد لەلایەن دەستەی چاودێری سەربەخۆوە، هەروەها بە وردی باسی لە ڕێوشوێنەکانی پاراستنی منداڵی کرێکارانی کشتوکاڵی وەرزی کردووە، جەخت لەسەر پێویستی تۆمارکردنی پرۆسەی کۆچی خێزان و نیشتەجێکردن کراوەتەوە.

 

 

سیستەمێکی ئاگادارکردنەوەی پێشوەختە بۆ فشاری دەروونی

تیشک خراوەتە سەر پێویستی بەهێزکردنی خزمەتگوزاری ڕاوێژکاری خوێندکاران لە قوتابخانەکان بۆ زوو دەستنیشانکردنی کێشە دەروونییەکان کە کاریگەرییان لەسەر منداڵان هەیە، باسی لەو هۆکارە ژینگەییانەی کرد کە مەترسی لەسەر پارێزراوی منداڵان دروست دەکەن، جەختی لەسەر پێویستی پاراستنی کەناڵەکانی ئاودێری و گۆم و بناری ڕووبارەکان کردەوە، لەگەڵ ئەو دەسەڵاتی کارە هایدرۆلیکییەکانی حکومەت و بەرێوەبەرایەتی گشتی ڕێگاوبان و شارەوانییەکان بەرپرسیارێتی هاوبەشیان هەیە لەم بابەتەدا. داوای لێکۆڵینەوەی ورد لە مردنی گوماناوی منداڵان کرد بۆ ئەوەی بزانرێت ئایا هۆکارەکانی وەک دەستدرێژی، توندوتیژی سیستماتیکی یان هەراسانکردنی ئەلیکترۆنی بەشدارن یان نا.

 

"سیستەمەکە ڕێگری لە مەترسییەکان ناکات، تەنها دوای ئەوەی ڕووداوێک ڕوویدا چالاک دەکرێت”

لە ڕاپۆرتەکەدا، کە ڕەخنە لە سیستەمی ئێستای تورکیا بۆ پاراستنی منداڵان دەگرێت بەوەی کە لە دوای ڕووداوەکان کاردانەوەی زیاترە لە ڕێگریکردن، وتی: زانیاریی ٥٦٨ پێشێلکاری مافەکانی منداڵان لە شەش مانگی یەکەمی ساڵی ٢٠٢٦دا دەریدەخات کە سیستەمی پاراستنی منداڵانی تورکیا کاردانەوەی دەبێت، تەنها دوای ڕوودانی ڕووداوێک ڕێوشوێنی یاسایی دەستپێدەکات، دڵنیابوون لە پاراستنی تەواوی مافەکانی منداڵان بۆ ژیان و تەندروستی و پارێزراوی پێویستی بە جێبەجێکردنی بەپەلەی سیاسەتێکی پاراستنی منداڵان کە منداڵانە و لەسەر بنەمای مافەکانە و پابەندکەر بێت لەلایەن دامەزراوەکانی دەوڵەت، دەسەڵاتی دادوەری، سیستەمی پەروەردە و تەندروستی، حکومەتە ناوخۆییەکان و کۆمەڵگەی مەدەنییەوە.