بەرائەت ئەکرەم 

 

عەمان-فێستیڤاڵی فیلمی ژنانی عەممان بەردەوامە لە ١٤هەمین خولی خۆی کە لە ٧ی حوزەیران دەستی پێکردووە و تا ڕۆژی ١٣ی حوزەیران بەردەوام دەبێت، فێستیڤاڵەکە فەزای سینەمایی و مرۆڤدۆستانە پێشکەش بە بینەران دەکات کە ڕۆشنایی دەخاتە سەر پرس و ئەزموونەکانی ژنان لە ڕێگەی نمایشکردنی فیلم و فیلمی دیکۆمێنتارییەوە کە باس لە توندوتیژی ڕەگەزی، توندوتیژی ئۆنلاین، جیاکاری، بەشداریکردنی گشتی و دادپەروەری کۆمەڵایەتی دەکات.

 

لە چالاکییەکەدا ژمارەیەک کەس کە ئارەزووی مافەکانی مرۆڤ و میدیا و پرسەکانی ژنانیان هەبوو، جگە لە کەسایەتییە کاریگەرەکان لە پرسەکانی ژنان و کۆمەڵگەدا. دوای نمایشکردنی فیلمەکە پانێڵێک بەڕێوەچوو کە تیایدا ئیسرا مەهادین بەڕێوەبەری سەنتەری قەڵای کەرەک بۆ ڕاوێژکاری و ڕاهێنان و لینا ئەلمومانی پسپۆڕی توندوتیژی دیجیتاڵی دژی ژنان بەشدارییان کرد.

 

بەرنامەکە بریتی بوو لە نمایشکردنی فیلمی دیکۆمێنتاریی "پاشکەوتن: ژنکوژی لە سەردەمی دیجیتاڵیدا"، کە باس لە پرسی ژنکوژی لە فەزای دیجیتاڵیدا و کاریگەریی توندوتیژی ئەلیکترۆنی لەسەر بەشداریکردنی ژنان لە ژیانی گشتی و میدیا و سیاسیدا دەکات، لە میانەی گفتوگۆکەدا وتاردەران باسیان لە ڕەهەندەکانی توندوتیژی دیجیتاڵی و گرنگی بنیاتنانی ژینگەیەکی دیجیتاڵی سەلامەت و بەهێزکردنی میکانیزمەکانی پاراستن و لێپرسینەوە کرد. هەروەها باسیان لە ڕۆڵی میدیا و کۆمەڵگەی مەدەنی کرد لە بەرەنگاربوونەوەی قسەی ڕقاوی و ڕێگریکردن لە ئاساییکردنەوەی خراپ بەکارهێنانی ئۆنلاین.

 

لە گفتوگۆکاندا جەخت لەوە کرایەوە کە توندوتیژی دیجیتاڵی چیتر تەنها ڕووداوی گۆشەگیر نییە، بەڵکو بووەتە تەحەدای ڕاستەقینە بۆ بوونی ژنان لە کایەی گشتیدا، بەتایبەتی ئەوانەی لە بواری میدیا و سیاسەت و کۆمەڵگەی مەدەنیدا کاردەکەنç

 

٣٩.٩٥٩ کۆمێنتی ناشرین

ئیسرا مەحادین، بەڕێوەبەری سەنتەری قەڵای قەڵای کەرەک بۆ ڕاوێژکاری و ڕاهێنان ڕوونیکردەوە، بەپێی توێژینەوەیەک کە سەنتەری کاراک بەناونیشانی "سەرکردە ژنەکان لەژێر هێرشی دیجیتاڵیدان" ئەنجامدراوە، ٣٩ هەزار و ٩٥٩ سەرنجی سووکایەتیپێکردن تۆمارکراون، کە دەکاتە ٢٩%ی هەموو ئەو کارلێکانەی کە ئاراستەی کاندیدە ژنەکان کراوە لەماوەی هەڵبژاردنەکاندا. ڕێژەی سەدی کارلێکە خراپەکان لەناو هەڵمەتە ئۆنلاینەکاندا گەیشتە ٣٥%، ئەمەش جەخت لەسەر پێویستی پەرەپێدانی سیاسەتی پاراستنی کاریگەرتر و بەرزکردنەوەی هۆشیاری گشتی دەکات لە مەترسییەکانی ئەم جۆرە توندوتیژییە دیجیتاڵییە.

 

سەبارەت بەو لایەنانەی کە دەتوانن پاراستن بۆ ژنان دابین بکەن، ئاماژەی بەوەشکردووە، یەکەی تاوانە ئەلیکترۆنییەکان دەزگای فەرمییە کە بەرپرسیارە لە مامەڵەکردن لەگەڵ ئەم جۆرە کەیسەدا و بە نهێنییەکی بەرز کاردەکات. هەروەها زۆرێک لە ناوەند و دامەزراوەکان خزمەتگوزاری تایبەتمەند لە بواری توندوتیژی دیجیتاڵیدا پێشکەش دەکەن و پاڵپشتی بۆ ئەو کەسانە دەکەن کە زیانیان بەرکەوتووە.

 

چیتر ئەوە تەنها پرسێکی تەنها تەکنیکی نییە

 لینا ئەلمومانی، پسپۆڕی توندوتیژی دیجیتاڵی دژی ژنان، پشتڕاستی کردەوە کە توندوتیژی دیجیتاڵی چیتر تەنها پرسێکی تەنها تەکنیکی نییە، بەڵکو درێژبووەتەوە بۆ ئەوەی ڕاستەوخۆ کاریگەری لەسەر تەندروستی گشتی و مەترسییە دەروونییەکانی پەیوەست بەوەوە هەبێت. ئاماژەی بە کەمی ڕوونی توێژینەوە و لێکۆڵینەوەکانی پەیوەست بە توندوتیژی دیجیتاڵی کرد، چونکە زۆربەیان بە جیا سەرنجیان لەسەر گروپە تایبەتەکانە. بۆ نموونە توێژینەوەیەک دەریدەخات کە ٥٥٪ی ڕۆژنامەنووسانی ژن لانیکەم جارێک لە ڕێگەی پەیوەندییە مەجازییەکانەوە بەر هەندێک جۆری توندوتیژی دیجیتاڵی کەوتوون، لە کاتێکدا لێکۆڵینەوەیەکی دیکە ئاماژە بەوە دەکات کە ٢٨٪ی سەرکردە ژنەکان ڕووبەڕووی شێوازە جیاوازەکانی ئەم توندوتیژییە بوونەتەوە.