"لەناوبردنی پەیکەری ژن لە ڕەققە هەوڵێکە بۆ گەڕانەوەی داعش"
پەرەسەندنی هێرشەکان بۆ سەر پەیکەری ژنان لە ڕەققە و تەبقا نیشانەیەکی مەترسیداری پەرەسەندنی ژنکوژانە کە هەوڵدەدات عەقڵیەتێکی تایبەتی بەرهەمبهێنێتەوە، کە دەستکەوتەکانی سەردەمی دوای داعش تێکدەدات.
ئەسما محەمەد
قامیشلۆ-لەناوبردنی پەیکەری ژنان لە شارەکانی ڕەققە و تەبقا تەنها ڕووداوێکی تاکەکەسی نییە کە وەک تێکدان یان هێرشکردنە سەر موڵک و ماڵی گشتی ڕەت بکرێتەوە، بە بڕوای چاودێران، لە چوارچێوەیەکی بەرفراوانتردا ڕوویدا کە پەیوەستە بەو گۆڕانکارییە سیاسی و کۆمەڵایەتییانەی لە ناوچەکەدا ڕوودەدەن، هەروەها بە هەوڵدان بۆ دووبارە داڕشتنەوەی ئەو دیمەنە هێماییەی کە دوای شکستی داعش سەریهەڵدا.
ئەو پەیکەرانەی دوای ڕزگاربوون دانران، تەنها نوێنەرایەتییەکی هونەری نەبوون، ئەوان قۆناغێکی مێژوویی سەرەکییان بەرجەستە دەکرد کە تێیدا ژنان لە زیانلێکەوتووە گۆڕان بۆ بەشداربووانی چالاک و هاوبەش لە بڕیاردان، ئەم هێمایانە لەگەڵ یادەوەرییەکی بەکۆمەڵدا تێکەڵاون کە بەشداری ژنان لە شەڕی داعش و لە بەڕێوەبردنی ناوچە ئازادکراوەکان و لە بونیادنانی نموونەیەکی بەڕێوبەری لەسەر بنەمای هاوبەشی و یەکسانی بەڵگەدار دەکات.
”ژنانی کورد هێمایەکی دیاری ئەم قۆناغەن”
لەو چوارچێوەیەدا، ڕۆناهی حەسەن، وتەبێژی لیژنەی پەیوەندییە سیاسییەکان و ڕێککەوتنەکانی کۆنگرەی ستار ڕایگەیاند، بەئامانجگرتنی پەیکەری ژنان ناتوانرێت جیابکرێتەوە لە سەرهەڵدانی قسەی دژە ژن کە هەوڵدەدات ئەو دەستکەوتانە تێکبدات کە لە ساڵانی دوای شکستی داعش بەدەست هاتوون.
ڕوونیشیکردەوە، کۆمەڵگەکانی باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا لە سەردەمی کۆنتڕۆڵکردنی داعشدا بەرگەی ئەزموونی توندتریان گرت، کە ژنان تووشی کوشتن و ڕفاندن و کۆیلایەتی سێکسی بوون، جگە لە بڕینی تەرمی مردووەکان، کە ئەمەش پێشێلکارییەکی ئاشکرایە بۆ هەموو بەها مرۆییەکان، سەرەڕای دڕندەیی ئەوان، ئەم تاوانانە نەیانتوانی ئیرادەی ژنان بشکێنن، بەڵکو هانیاندان بۆ ڕێکخستن و بەشداریکردن لە کارێک، بەرخۆدانی گەورە کە بە ڕزگارکردنی ناوچە جوگرافییە فراوانەکان گەیشتە لوتکە.
ڕوونیکردەوە، کە ژنانی کورد بەتایبەتی "یەکێک لە کەسایەتییە دیارەکانی ئەو قۆناغە" بوون، کە چەکیان بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی داعش هەڵگرتبوو و بەشدارییان لە ڕزگارکردنی ئەو شار و شارۆچکانەدا کردووە کە پێشتر بە قەڵای سەرەکی داعش ناسرابوون، هەروەها ئەم ئەزموونە وێنەی کۆنەپەرستانەی ژنانی لە ناوچەکەدا گۆڕی و بوونی ئەوانی وەک هێزێکی کۆمەڵایەتی و سیاسی و سەربازی چالاک چەسپاند.
”پچڕانی پەیوەندی لەگەڵ مێژووی خەباتی ژنان”
بۆیە لەناوبردنی هێماکانی پەیوەست بەو سەردەمە نوێنەرایەتی "هەوڵێکە بۆ پچڕاندنی پەیوەندی نێوان نەوە نوێیەکان و مێژووی خەباتی ژنان"، دووپاتی دەکاتەوە و هێماسازیی پەیکەرەکە ڕەهەندی هونەری تێدەپەڕێنێت بۆ دەربڕینی گۆڕانکارییەکی قووڵ لە پێکهاتەی کۆمەڵگەدا، دوای ئەوەی ژنان بوونە هاوبەشی بناغەی بڕیاردان، کە چیتر ژێردەستەیی تەنها لە کایەی تایبەتدا نین.
پەراوێزخستنی ڕۆڵی ژنان لە قۆناغی ئێستادا، چ لە دامەزراندنە سیاسییەکان یان لە گفتوگۆکانی پەیوەست بە داڕشتنی دەستووردا، وەک ڕۆناهی حەسەن ئاماژەی پێدەکات، ڕەنگدانەوەی ڕەوتێکی نیگەرانکەرە بەرەو بەرهەمهێنانەوەی نەخشەی تایبەت کە دژایەتی ڕاستی ئەو گۆڕانکاریانەیە کە هەرێم لە ساڵانی ڕابردوودا شاهیدی بووە، هەر پرۆسەیەکی دەستووری کە مسۆگەری بەشداری کاریگەرانەی ژنان نەکات، بە کردەوە بە واتای پشتگوێخستنی پێداویستییەکانی نیوەی کۆمەڵگەیە، بە لەبەرچاوگرتنی ئەوەی کە ژنان لە هەموو گروپێکی دیکە توانای دەربڕینی پرس و مافەکانیان زیاترە.
”ئەم دەستکەوتانە دەستکەوتی هەلومەرجی نین”
ڕۆناهی حەسەن پێی وایە ئەو دەستکەوتانەی لە ماوەی ١٤ ساڵی ڕابردوودا بەدەست هاتوون، دەستکەوتی هەلومەرجی یان بەرتەسکی خۆجێی نەبوون، بەڵکو بەرهەمی ڕێبازێکی دوور و درێژی خەباتی سیاسی و کۆمەڵایەتی و سەربازییە کە بەشدارییان کردووە لە دووبارە پێناسەکردنەوەی پێگەی ژنان لەناو کۆمەڵگەی سووریا بە گشتی، هەروەها بە ئامانجگرتنی هێماکانی پەیوەست بە چالاکوانانی ژن، چ سەربازی، سیاسی یان مەدەنی، دەکەوێتە چوارچێوەی هەوڵێک بۆ سستکردنی بوونی هێماییان وەک پێشەکییەک بۆ سستکردنی بوونی ڕاستەقینەیان.
پێیوایە ئەو پەیامەی کە هەندێک لایەن هەوڵی گەیاندنی دەدەن لە ڕێگەی ئەم پراکتیزانەوە بنەمای "کەمکردنەوەی ڕۆڵی ژنان و قەتیسکردنیانە لە ڕۆڵی نەریتی"، بەڵام ئەزموونی ژنان لە ناوچەکەدا سەلماندوویەتی کە ئەو ژنەی لەم سەردەمەدا ڕووبەڕووی مەترسیدارترین ڕێکخراوی توندڕەو بوونەوە، لە بەرامبەر هەوڵە هێماییەکانی سڕینەوەی مێژووەکەیدا پاشەکشە ناکات.
ژنانی باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا، دووپاتیکردەوە، ڕێگە نادەن دەستکەوتەکانیان بەدەوریدا بدرێن و بەردەوام دەبن لە بەرگریکردن لێیان وەک بەشێکی دانەبڕاو لە شکۆمەندی و ناسنامەی سیاسی و کۆمەڵایەتییان، هەروەها ئەوەی بەدەست هاتووە، دەستکەوتێک نییە بۆ ژنانی ناوچەیەکی دیاریکراو یان نەتەوەیەکی دیاریکراو، بەڵکو ئەزموونێکە کە بتوانێت زەمینەی هاوبەش بۆ هەموو ژنانی سووریا پێکبهێنێت کە هەوڵدەدەن بۆ ئازادی و بەشداریکردنی یەکسان.
ڕۆناهی حەسەن، وتەبێژی لیژنەی پەیوەندییە سیاسییەکان و ڕێککەوتنەکان لە کۆنگرەی ستار، لە کۆتای قسەکانیدا وتی: پاراستنی ئەو دەستکەوتانە بەرپرسیارێتییەکی پێکەوەییە، داوای لە ڕێکخراوەکانی ژنان و ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ و هەموو ئەوانەی پەیوەندییان بە پرسی ژنانەوە هەیە، هەڵوێستی ڕوون و ئاشکرایان هەبێت کە بەردەوامیی ئەو شتانەی بەدەست هاتوون مسۆگەر بکەن و هەروەها پاراستنی یادەوەری خەباتی ژنان بەشێکی دانەبڕاوە لە پاراستنی داهاتووی سووریایەکی دیموکراتیک.