گەلی ڕۆژئاوای کوردستان: ئامانج لە سنووردارکردنی کورد، چەوساندنەوەی گەلی کوردە
لە شاری قامیشلۆ، گەلی ڕۆژئاوای کوردستان دژی بڕیاری حکومەتی کاتی بۆ سنووردارکردنی زمانی کوردی گردبوونەوەیەکیان ئەنجامدا : ئەمە بڕیارێکی دەسەڵاتە و دەیانەوێت بە یەک ڕەنگ و یەک زمان حوکمی ئەم گەلە بکەن. بەڵام ئێمە ڕێگە بەم کارە نادەین.
قامیشلۆ
بڕیارەکەی حکومەتی کاتی لە ٢٧ی ئاب سەبارەت بە وانەکانی زمانی کوردی کە باس لەوە دەکات لە هەفتەیەکدا تەنها سێ وانەی کوردی دەخوێندرێت، ناڕەزایی مامۆستایان و قوتابیان و جەماوەری ڕۆژئاوای کوردستانی زیاتر کردووە. لە سەرانسەری ناوچەکانی ڕۆژاڤای کوردستان لە دژی ئەم بڕیارە چالاکیی ناڕەزایەتی بەڕێوە دەچێت و بانگەواز بۆ پاراستنی مافی خوێندن بە زمانی کوردی بەرز دەکرێتەوە. ئەمڕۆ خەڵک لە سەرتاسەری دەڤەری سیزرێ بە لێشاو ڕوویان لە شاری قامیشلۆ کرد بۆ ئەوەی بە یەک دەنگ هەڵوێستی خۆیان لە دژی ئەم بڕیارە دەرببڕن.
دەستپێشخەری گەل بە سەرۆکایەتی کۆنگرا ستار گردبوونەوەیەکی دژی ئەم بڕیارە ئەنجامدا. گردبوونەوەکە لە بەردەم یاریگای ١٢ی ئازاری شارەکە بە بەشداری خوێندکاران، مامۆستایان، ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی و ڕێکخراوەکانی ژنان لە سەرانسەری کانتۆنی سیزرێ بەڕێوەچوو.
چالاکییەکە بە خولەکێک بێدەنگی دەستی پێکرد، پاشان لەلایەن یوسف کوتە بە ناوی دەستپێشخەری گەل و مەجلیسی بنەماڵەکانی شەهید میحمەد عیباس و کۆنگرەی ئیسلامی دیموکرات عومەر هێمید وتار پێشکەش کرا. لە وتارەکاندا جەخت لە گرنگی پاراستنی زمانی کوردی کرایەوە و داوا لە حکومەتی کاتی کرا بڕیاری سنووردارکردنی زمانی کوردی پێچەوانە بکاتەوە.
هەوڵدان بۆ دڵنیابوون لەوەی کۆمەڵگا تەنها بە یەک زمان بەڕێوەدەبرێت
گوڵستان گوڵۆ بە ناوی کۆنگرە ستار لە وتارێکدا ئاماژەی بەوەدا کە یەکێک لە دەستکەوتەکانی شۆڕشی ڕۆژئاوا کە لەلایەن ژنانەوە سەرکردایەتی دەکرا، زمانی کوردییە. گوڵستان گوڵۆ وەبیری هێنایەوە کە ئەم زمانە بە هەوڵ و تێکۆشانێکی زۆرەوە پارێزراو و پەرەی پێدراوە و لە درێژەی قسەکانیدا وتی: “لەم شۆڕشەدا منداڵانی ئەم گەلە لەسەر بنەمای پەروەردە بە زمانی کوردی گەورە بوون، بڕیاری حکومەتی کاتی بڕیارێکی دەسەڵاتدارە و دەیەوێت بە یەک زمان و یەک زمان حوکمڕانی ئەم گەلە بکات”.
هەروەها بۆچوونەکان بەناوی خوێندکاران و مامۆستایانەوە خرانەڕوو. قوتابیان سیلڤا ئێلی، میرڤا ئیمۆ و نور بێشیر بە کۆی دەنگ جەختیان لەوە کردەوە کە دژی بڕیاری سنووردارکردنی زمانی کوردین. هەروەها خوێندکارەکان ڕایانگەیاند کە خوێندن بە زمانی کوردی مافی خۆیانە و نایانەوێت بە زمانی عەرەبی پەروەردە بکرێن.
ئامانج ملکەچکردنی گەلی کوردە
مامۆستا ڕۆژین موسا هەروەها ڕایگەیاند کە ئامانجی بڕیارەکەی حکومەتی کاتی ملکەچکردنی گەلی کوردە و دەشڵێت: "ئەگەر زمانی کوردی نەهێڵرێت مێژوو و کولتوری کورد بنبڕ دەبێت، لە ئەنجامی شۆڕشی ڕۆژاڤا پەروەردە بە زمانی کوردی بە سەرکەوتوویی پەرەی سەندووە، ئەوان دەیانەوێت زمانەکەمان بەکاربهێنن بۆ چەسپاندنی بوونی گەلەکەمان، بەڵام ئەمە هەرگیز ڕوونادات".
هەموو پێکهاتەیەک مافی ئەوەی هەیە بە زمانی خۆی پەروەردە بکرێت
بوهار دۆکسان بەناوی کۆمەڵگەی ئەرمەنییەوە قسەی کرد و وتی: ساڵانێکە گەلی کورد خەباتی کردووە بۆ پاراستنی گەل و پێکهاتەکانی، هەموو پێکهاتەیەک مافی ئەوەی هەیە بە زمانی دایکی خۆی بخوێنێت و پەروەردە بێت.