زەینەب چەلیک

ئامەد – لە گەڕەکی مەدیای سەر بە ناوچەی پێیاس لە ئامەد، کێشەیەکی لەمێژینەی سەرەولاوێژی ئاوی ژێرزەوی لە دەوروبەری کۆمەڵگەی نیشتەجێبوونی "ئیستانبوڵ ڕەزیدانس" دانیشتووانی ناوچەکەی توڕە کردووە. بۆنی پیس و ناخۆش کە بەتایبەتی لە شەقامی ٨٠٢ و لە پشت باڵەخانە نوێیەکەی دامەزراوەی پزیشکی دادوەری بڵاوبووەتەوە، لەگەڵ کۆبوونەوەی ئاوی پەیوەندیدار بەو سەرەولاوێژییە و تێکچوونی ڕووی زەوییەکە، مەترسییەکی جیدیی تەندروستی و ئاسایشی بۆ دانیشتووانەکە دروستکردووە.

دانیشتووانی ناوچەکە کە پەیوەندییان بە ئاژانسەکەمانەوە کردووە، ڕایانگەیاند کە ئەوان بۆ چارەسەرکردنی ئەم کێشەیە چەندین جار سەردانی بەڕێوەبەرایەتی ئاو و ئاوەڕۆی ئامەد، شارەوانی کایاپنار و سیمەر ناوەندی پەیوەندییەکانی سەرۆکایەتی کۆمار یان کردووە، بەڵام تا ئێستا هیچ ئەنجامێکی بەرجەستەیان دەستنەکەوتووە. بەپێی گوتەی هاووڵاتییان، لە وەڵامی داواکارییەکەی ساڵی ڕابردووی سیمەردا هاتووە کە بابەتەکە ڕەوانەی پارێزگاری کراوە. پارێزگارییش ڕایگەیاندووە کە کێشەکە لە چوارچێوەی بەرپرسیارێتی بەڕێوەبەرایەتی ئاو و ئاوەڕۆدایە و دۆسیەکەی بۆ ئەو دامەزراوەیە ناردووە. بەڵام سەرەڕای تێپەڕبوونی کات، هیچ کارێک لە ناوچەکەدا نەکراوە.

 

مەترسیی داڕمان

دانیشتووانی ناوچەکە ئاماژە بەوە دەکەن کە هێڵی شەمەندەفەریش لەو ناوچەیەوە دەڕوات کە ئاوەکەی لێ کۆبووەتەوە، و نەبوونی کارەکانی پڕکردنەوەی پێویست مەترسییەکی جیدیی داڕمان دروست دەکات. یەکێک لە دانیشتووانەکە سەبارەت بەم دۆخە وتی: ئەوان بۆ پشکنینی هێڵی شەمەندەفەریش هاتن، بەڵام ئەوانیش پەنجەی تۆمەت بۆ بەڕێوەبەرایەتی ئاو و ئاوەڕۆی ئامەد ڕادەکێشن. ئەو ناوچەیەی ئاوەکەی لێ کۆبووەتەوە، هێڵی شەمەندەفەریشی پێدا دەڕوات. ڕێڕەوەکانی شەمەندەفەرەکە سەر بە هێڵی ئاسنی دەوڵەتی تورکیان. لەو ناوچەیەی هێڵەکەی لێیە، مەترسیی داڕمان هەیە.

 

'با تراژیدیایەکی دیکەی وەک چۆرلۆ ڕوونەدات'

دانیشتووانی ناوچەکە هۆشداری دەدەن کە پشتگوێخستنی ئەم کێشەیە دەکرێت لە داهاتوودا ببێتە هۆی لێکەوتەی زۆر گەورەتر. هاووڵاتییان نیگەرانیی خۆیان دەردەبڕن و ڕایدەگەیەنن کە ئەگەر تێکچوونی زەوییەکە بەردەوام بێت، ڕەنگە ڕووداوێکی دووەمی شەمەندەفەری وەک ئەوەی چۆرلۆ ڕووبدات.

لە ڕووداوەی شەمەندەفەری چۆرلۆدا کە لە ٨ی تەممووزی ٢٠١٨دا ڕوویدا، زەوی ژێر پردە بچووکەکە بەهۆی بارانی زۆرەوە شل بوو و دانیشت، ئەمەش بووە هۆی داڕمانی ڕێگەکە و وەرگەڕانی پێنج واگۆنی شەمەندەفەرەکە. لەو ڕووداوەدا ٢٥ کەس گیانیان لەدەستدا کە ٧یان منداڵ بوون، و سەدان کەسی دیکەش بریندار بوون.

 

 

کارتێکەرە نەرێنییەکان لەسەر ژیان

بەپێی گوتەی دانیشتووان، ئەو ئاوەی لە گەڕەکی مەدیا کۆدەبێتەوە نەک تەنها کاریگەری لەسەر ئەو ناوچەیە هەیە، بەڵکو کاریگەری نەرێنی لەسەر گەڕەکی فابریکای سەر بە ناوچەی یەنیشەهیر جێدەهێڵێت. هاووڵاتییان دەڵێن ئەو بۆنە پیسەی کە بەتایبەتی لە کەشوهەوای گەرمدا بەرگەی ناگیرێت، کاریگەرییەکی خراپی لەسەر ژیانی ڕۆژانەیان دروستکردووە.

 

بناغەیەکی بەهێز

کاتێک ئێمە چووینە گەڕەکەکە بۆ ئەوەی لە شوێنی ڕووداوەکە کێشەکە بکۆڵینەوە، بینیمان کە ناوچەکە بە بۆنی پیسی ئاوی سەرەولاوێژەکە داتەپیوە. زۆربەی ئەو دانیشتووانەی بەوێدا تێدەپەڕین، بەهۆی توندیی بۆنەکەوە ناچار بوون لوتیان بگرن.

دانیشتووانی گەڕەکەکە ئەوە وەبیر دەهێننەوە کە یەکێک لە مەرجە سەرەکییەکانی کارکردنی تەندروستی شارێک، هەبوونی بناغەیەکی بەهێزە. دانیشتووانەکە داوا دەکەن کە دامەزراوەی بەرپرسیار لە خزمەتگوزارییەکانی ئاو و ئاوەڕۆی شارەکە، چارەسەرێکی هەمیشەیی بۆ ئەم کێشەیە بدۆزێتەوە.

 

دانیشتووانەکە بە کۆمەڵ دەچنە شارەوانی پێیاس

دوای ساڵانێک لە کێشەی شارەز نەکراو، دانیشتووانی ناوچەکە خۆیان ئامادە دەکەن کە بە کۆمەڵ سەردانی شارەوانی پێیاس بکەن بۆ پێشکەشکردنی داواکارییەکانیان. لە ڕاگەیەندراوێکدا لەلایەن بەڕێوەبەرایەتی خۆجێییەوە، داوا لە هاووڵاتییان کراوە کە پێکەوە بچنە شارەوانی بۆ سەرنجڕاکێشان بۆ سەر پرسی بڵاوبوونەوەی ئاو و کێشەی بۆنە پیسەکە.

دانیشتووانی ناوچەکە دەخوازن کە بەرپرسان لەجیاتی گۆڕینەوەی تۆمەت و مشتومڕی نێوان دامەزراوە جیاوازەکان لەسەر پرسی بەرپرسیارێتی، دەستبەجێ ڕێوشوێنی پێویست بگرنەبەر و دەست بە کارە ژێرخانییە پێویستەکان بکەن.