ناوەندی هەواڵ

 

لە ڕۆمانی "تەنتوریە"دا، ڕەزوا عاشور، ڕۆماننووسی میسری ڕۆشنایی دەخاتە سەر گوندی تەنتوری فەڵەستینی کە دەکەوێتە باشووری شاری حەیفا، بۆ گێڕانەوەی چیرۆکی نیشتمانێکی بریندار لە ڕێگەی ژیانی ژنێکەوە بە ناوی ڕوقەیە، کە لە ڕێگەی نەکبەی فەڵەستینی ساڵی ١٩٤٨دا ژیاوە و شایەتحاڵی ڕەگداکوتاندنی گەلەکەی بووە لە خاکەکەیان، لەگەڵ هاوڕێی کوشتن و ئاوارەبوون و لەدەستدان.

 

ڕەزوا عاشور (١٩٤٦-٢٠١٤) ڕۆماننووس، نووسەر، ڕەخنەگری وێژە و مامۆستای زانکۆی میسری بووە، لە شاری قاهیرە لەدایکبووە، لە ساڵی ١٩٦٧ بەشی ئینگلیزی لە کۆلێژی ئاداب لە زانکۆی قاهیرە تەواو کردووە، لە ساڵی ١٩٧٢ بڕوانامەی ماستەری لە وێژەی بەراوردکاری بەدەستهێناوە و دکتۆرای لە وێژەی ئەفریقایی ئەمریکی لە زانکۆی ماساشوستس لە ئەمریکا لە ساڵی ١٩٧٥ بەدەستهێناوە، وەک مامۆستا لە زانکۆی عەین شەمس کاری کردووە، جێپەنجەی دیاری لە وێژەی عەرەبی بەجێهێشت لە ڕێگەی بەرهەمە ڕۆماننووسی و ڕەخنەییەکانیەوە، کە لە دیارترینیان "سێبەری گرانادا"، "سپێکتەرەکان"، "فەرەج" و "تەنتوریە".

 

ڕۆمانی "تەنتوریە"ی لە ساڵی ٢٠١٠ لە لایەن دار شروقەوە چاپ و بڵاوکرایەوە، ناونیشانەکەی لە گوندی تەنتوری فەڵەستینی وەرگیراوە کە دەکەوێتە کەنار دەریاکانی باشووری شاری حەیفا، لە ڕێگەی ئەم ڕۆمانەوە یادەوەریی نەکبەی فەڵەستینی ساڵی ١٩٤٨ و کۆمەڵکوژی و ئاوارەبوون و ڕەگ و ڕیشەی دانیشتووان لە خاکی خۆیان کە هاوڕێیەتی دەکەن، زیندوو دەکاتەوە.

 

ڕۆمانەکە باس لە چیرۆکی ڕوقیە، ژنێکی فەڵەستینی دەکات کە بە کارەساتی ئاوارەبوونی بنەماڵەکەی لە گوندەکەیان ژیاوە و شاهیدی ئەو وێرانکارییە بووە کە بەسەر بنەماڵەکەی و ماڵەکەی و نیشتمانەکەیدا هاتووە، لە ڕێگەی دەنگی ئەوەوە، گێڕانەوەکە بە دەیان ساڵدا دەکرێتەوە، لە نەکبەوە تا بەرەبەیانی هەزارەی نوێ، دەجووڵێت لە نێوان فەڵەستین و لوبنان و میسردا و مێژووی ژیانی چوار نەوە دەگێڕێتەوە کە پەناگە و دەربەدەرییان ئەزموون کردووە، بەرگەی تاڵیی لەدەستدانیان گرتووە و خۆیان بە خەونی گەڕانەوەدا گرتووە.

 

کارەکانی ڕەزوا عاشور بە توانای تێکەڵکردنی چیرۆکگێڕانی گێڕانەوە، بەڵگەنامەی مێژوویی و هەستی قووڵی مرۆڤایەتی جیا دەکرێتەوە، ئەو بەبێ کێشە لە نێوان ڕابردوو و ئێستادا دەجووڵێت، شوێنێکی فراوان دەدات بە وردەکارییەکانی ڕۆژانەی ژیانی پەنابەران، لە ژیانی کامپ و توندی دەربەدەرییەوە تا دەگاتە هاوسەرگیری و دایکایەتی و پەروەردەکردنی منداڵ و گڕوتینی بەردەوام بۆ ئەو ماڵ و گوندانەی کە لە دوای خۆیان بەجێیان هێشتووە.

 

"تەنتوریە" تەنها ڕۆمانێک نییە دەربارەی نەكبە، بەڵکو گەواهییەکی وێژەییە لەسەر بیرەوەری گەلێک، بەرجەستەکردنی واتاکانی خۆڕاگری و بەرگری و دەستگرتنە بە زەوی و ناسنامەوە، ئەوە گێڕانەوەی نیشتمانێکە کە ڕەنگە خەڵکەکەی لە جوگرافیای خۆیان داببڕێنرێن، بەڵام بۆ هەتاهەتایە لە هەست و نەستیاندا بە ئامادەیی دەمێنێتەوە، دەربارەی نەوەکانە کە چیرۆکەکە لە یەکترەوە بە میراس وەردەگرن تاوەکو ڕاستییەکە ون نەبێت، ڕەزوا عاشور توانیویەتی چیرۆکی ڕوقەییە بکاتە چیرۆکێک کە سنووری یەک کەسایەتی تێپەڕێنێت، تا ببێتە ئاوێنەیەک بۆ ئازارەکانی تەواوی گەلێک، بۆ ئەوەی جەخت بکاتەوە کە بیرەوەری خۆی دەشێت شێوازێک بێت لە شێوازەکانی بەرگری.