سەبارەت بە قوتابخانەی سوور پرسنامەیەک ئاراستەی پەرلەمان کرا
نەورۆز ئۆیسال ئاسلان،ئەندامپەرلەمانی دەم پارتی لە شرناخ ،هەڵسەنگاندنەکانی سەبارەت بە جیاکردنەوەی قوتابخانەی سووری مێژوویی لە جزرە بۆ وەقفەی خەیرات، بەکارنەهێنانی زمانی کوردی و شێوازی بەکارهێنانی ئەو بینایەی خستە بەرچاو.
ناوەندی هەواڵ
نەورۆز ئۆیساڵ ئەسلان، پەرلەمانتاری شرناخی دەم پارتی، سەبارەت بە تەرخانکردنی قوتابخانەی سۆری مێژوویی لە ناوچەی جزیرەی شرناخ بۆ وەقفی حەیرات لە ساڵی ٢٠٢٣دا، پرسیارنامەیەکی پەرلەمانیی ئاراستەی وەزیری کلتور و گەشتوگوزار مەحمەت نوری ئارسۆی کرد. نەورۆز ئۆیساڵ ئەسلان ههروەها داوای کرد کە لە لایەن سەرۆکایەتی کۆمەڵەی نیشتمانیی مەزنی تورکیاوە لێکۆڵینەوەیەکی پەرلەمانی دەستپێبکرێت.
لە پرسیارنامەکەدا هاتووە کە قوتابخانەی سۆر لە ڕووی زمانی کوردی، ئەدەبیاتی کلاسیکی کوردی و نەریتی زانستیی ناوچەی بۆتانەوە پێگەیەکی گرنگی هەیە، وە ئەو پێشانگایەی کە لە ناو باڵەخانەکەدا کراوەتەوە، زانایان، نووسەران و بیرمەندانی کورد نیشان دەدات، بەڵام لە تابلۆ، پانێڵ و دەقە زانیارییەکاندا زمانی کوردی بەکارنەهێنراوە.
لە پێشنیازنامەکەدا ئاماژە بەوە کراوە کە لە باڵەخانەی مەدرەسەی سۆردا، وێنەی سەرۆکی کۆمپانیای بایکەر "سەلجوق بایراکتار" و ناوەڕۆکی پەیوەندیدار بە پڕۆژەکانی فڕۆکەی بێفڕۆکەوان (UAV/UAS) کە لەلایەن تەکنەلۆژیای بایکەرەوە پەرەیان پێدراوە هەیە، ئەمەش نیگەرانی لەسەر شێوازی بەکارهێنانی باڵەخانەکە دروست دەکات. لە هۆکاری داواکاریی لێکۆڵینەوە پەرلەمانییەکەدا هاتووە کە لە ساڵانی ڕابردوودا، بەتایبەتی لەو شارانەی کە شارەوانییەکانیان لەژێر دەسەڵاتی بریکاریکردنی دەسەڵاتدان، باڵەخانە مێژووییەکان ڕادەستی وەقفی تایبەت و کۆمەڵەکان کراون و لە چوارچێوە مێژوویی و کلتورییەکەی خۆیان دابڕێندراون.
ئەم پرسیارانە ئاراستەی وەزیری کلتور و گەشتوگوزار ئارسۆی کران:
قوتابخانەی سۆر سەر بە کام دامەزراوەی گشتییە؟ ئەم باڵەخانەیە لە تۆماری وەزارەتەکەتان، بەڕێوەبەرایەتی گشتیی وەقفییەکان، شارەوانی جزیرە، یان هەر دامەزراوەیەکی تری گشتیدا، لەژێر چ بارودۆخێکدا تۆمارکراوە؟
ئایا قوتابخانەی سۆر وەک شوێنێکی میراتی کلتوری کە پێویستی بە پاراستن هەیە تۆمارکراوە؟ ئەگەر وایە، ڕێکەوتی تۆمارکردن، بڕیاری دەستەی پاراستن و دۆخی پاراستنی چییە؟
ئایا ڕاستە کە قوتابخانەی سۆر لە ساڵی ٢٠٢٣دا بۆ "وەقفی حەیرات" تەرخانکراوە؟ ئەگەر وایە، لە چ ڕێکەوتێکدا، لەلایەن کام دامەزراوەوە و بەپێی کام بڕیاری کارگێڕی یان پرۆتۆکۆڵ ئەم تەرخانکردنە کراوە؟
ئایا ڕاستە کە قوتابخانەی سۆر "بۆ ماوەیەکی نادیار و هەمیشەیی" بۆ وەقفی حەیرات تەرخانکراوە؟ ئەگەر وایە، بنەمای یاسایی چییە بۆ بەجێهێشتنی باڵەخانەیەکی خاوەن بەهای مێژوویی و کلتوری بۆ وەقفی کۆمەڵایەتی بە شێوەی هەمیشەیی؟
کێ بەشدار بوو لە تەرخانکردنی قوتابخانەی سۆر بۆ وەقفی حەیرات: شارەوانی جزیرە، بەڕێوەبەرایەتی وەقف، قایمقامیەتی جزیرە، پارێزگاری شرناخ و بەڕێوەبەرایەتی گشتیی وەقفییەکان؟
کام لە دامەزراوەکانی سەر بە وەزارەتەکەتان ڕۆڵیان هەبووە لەم بابەتەدا؟
ئایا خەتیجە ئاتان بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ یاخود ناڕاستەوخۆ هیچ دەسەڵات، واژۆ، پێشنیاز، دەستپێشخەری، یان ڕێنوێنییەکی هەبووە لە تەرخانکردنی مەدرەسەی سۆر بۆ وەقفی حەیرات؟
بە لەبەرچاوگرتنی ڕۆڵی خەتیجە ئاتان لە بەکارهێنانی باڵەخانە مێژووییەکانی جزیرەدا، کە پێشتریش لە دۆسیەی "بورجی بەلەک"دا باسی لێوەکرابوو، ئایا کاریگەریی هەمان کەس یان گروپ لە پرۆسەی تەرخانکردنی مەدرەسەی سۆردا لێکۆڵینەوەی لەسەر کراوە؟
ئایا پرۆتۆکۆڵی پەیوەندیدار بە تەرخانکردنی قوتابخانەی سۆر بۆ ڕای گشتی ئاشکرا دەکرێت؟ ئەگەرنا، هۆکارەکەی چییە؟
ئامانجی بەکارهێنانی قوتابخانەی سۆر لە پرۆتۆکۆڵی تەرخانکردنەکەدا چۆن دیاریکراوە؟ لە پرۆتۆکۆڵەکەدا چ خاڵێک هەیە سەبارەت بە ناوەڕۆکی پێشانگاکە، زمانی تابلۆکان، چالاکییە ئاینی/کلتورییەکان، قەدەغەکردنی پڕوپاگەندەی سیاسی و چاودێری گشتی؟
پێش تەرخانکردنی قوتابخانەی سۆر، ئایا ڕاوبۆچوونی خەڵکی جزیرە، دامەزراوە کلتورییە ناوخۆییەکان، ئەو پسپۆڕانەی لە بواری زمان و ئەدەبیاتی کوردیدا کار دەکەن، سەندیکا پیشەییەکان و ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی وەرگیراوە؟
بارودۆخی ئێستای قوتابخانەی سۆر کە یادەوەریی مێژوویی زمان و ئەدەبیاتی کوردی تێدا دەپارێزرێت، چۆنە؟
ئایا هیچ لیژنە یان میکانیزمێکی ڕاوێژکاری پێکهێنراوە بۆ دەستەبەرکردنی بەشداریی کۆمەڵگەی ناوخۆیی لە بەکارهێنانی ئەم شوێنەدا؟
کام دامەزراوە چاودێری چالاکییەکانی وەقفی حەیرات دەکات لە قوتابخانەی سۆردا؟ ئەم پشکنینانە کەی ئەنجامدراون؟ ئەگەر ڕاپۆرتی پشکنین ئامادە کراوە، دەرئەنجامەکانی ناو ڕاپۆرتەکە چیین؟
ئایا پێشانگا، تابلۆ و ناوەڕۆکی ناساندن لە قوتابخانەی سۆر پێشتر لەلایەن وەزارەتەکەتان یان دەستەی پاراستنی پەیوەندیدارەوە هەڵسەنگاندنی بۆ کراوە؟
هۆکاری نەنووسینی زمانی کوردی لەسەر ئەو تابلۆیانەی لای دەروازەی قوتابخانەی سۆر چییە کە مەدرەسەکە و "مەلای جزیری" دەناسێنن، لە کاتێکدا زمانەکانی تورکی، ئینگلیزی، عەرەبی و تورکی عوسمانی تێدا بەکارهاتووە؟
کێ بڕیاری داوە کە ناوی زانایان و کەسایەتییە ئەدەبییە کوردەکانی ناو پێشانگاکە بە شێوازی تورکیکراو گۆڕدراو بۆ سەر زمانی تورکی پێشکەش بکرێن؟
ئایا وەزارەتەکەتان چوارچێوەیەکی بنەڕەتی، ڕێکارێکی ستاندارد، یان میکانیزمێکی پشکنینی هەیە سەبارەت بە نووسینی ناوی کەسایەتییە مێژووییەکانی سەر بە جیهانی ئەدەبی و ڕۆشنبیری کوردی بە شێوازە ڕەسەنەکەی خۆیان؟
ئایا تەکنەلۆژیای بایکەر، سەلجوق بایراکتار، یان کۆمپانیایەکی تر بەشدارن لە بەکارهێنانی قوتابخانەی سۆردا کە شوێنێکی میراتی مێژوویی و کلتورییە؟ هۆکاری تێکەڵکردنی ناوەڕۆکی ناساندنی پەیوەندیدار بە بەرهەمهێنانی فڕۆکەی بێفڕۆکەوان (UAV/UAS) چییە؟
ئایا هیچ سپۆنسەری، نامە، پرۆتۆکۆڵ، پاڵپشتی، ڕێنوێنی، یان هاوکارییەک لەگەڵ تەکنەلۆژیای بایکەر یان سەلجوق بایراکتاردا سەبارەت بە پێشانگاکەی قوتابخانەی سۆر ئەنجامدراوە؟
وەزارەتەکەتان چ ڕێکارێکی بەرجەستەی گرتووەتەبەر بۆ ئەوەی قوتابخانەی سۆر نەگۆڕێت بۆ شوێنێکی ڕیکلامی و ناساندن بۆ هەر وەقفێک، کۆمەڵەیەکی ئاینی، کۆمپانیا یان گروپێکی سیاسی؟
ئایا چالاکییەکانی وەقفی حەیرات لە قوتابخانەی سۆردا لەگەڵ ئامانجی تەرخانکردنەکەدا دەگونجێن؟ ئەگەر وایە، کام ڕاپۆرتی وردبینی ئەم گونجانەی سەلماندووە؟
ئایا وەزارەتەکەتان پرۆسەیەک دەستپێدەکات بۆ هەڵوەشاندنەوە، ڕاگرتن، یاخود سەرلەنوێ هەڵسەنگاندنەوەی بڕیاری تەرخانکردنی مەدرەسەی سۆر بۆ وەقفی حەیرات؟
کاتی دیاریکراوی وەزارەتەکەتان بۆ سەرلەنوێ ڕێکخستنەوەی مەدرەسەی سۆر بەپێی بەرژەوەندی گشتی، ناسنامەی مێژوویی و مافە کلتورییە ناوخۆییەکان کەی دەبێت؟
پرسیاری نووسراوی من کە لە ٦ی شوباتی ٢٠٢٥دا بۆ وەزارەتەکەتان نێردراوە، سەبارەت بە بەکارهێنانی باڵەخانە مێژووییەکەی جزیرە بە ناوی بورجی بەلەک لە ڕێگەی پەیوەندییەکانی کۆمەڵە و قەیومەوە بوو؛ بۆچی ئەو پرسیارە پەرلەمانییە بە بێ وەڵام ماوەتەوە؟
وەڵامنەدانەوەی پرسیارێکی پەرلەمانی کە پێویستە بەپێی پێڕەوی ناوخۆی کۆمەڵەی نیشتمانیی مەزنی تورکیا وەڵام بدرێتەوە، چۆن لەگەڵ بەرپرسیارێتی وەزارەتەکەتان دەگونجێت سەبارەت بە پاراستن و چاودێریکردنی باڵەخانە مێژووییەکانی جزیرە؟
ئایا وەزارەتەکەتان لێکۆڵینەوەیەکی بەرفراوان دەستپێدەکات سەبارەت بە دابڕینی ناسنامەی کلتوریی باڵەخانە مێژووییەکانی جزیرە لە ڕێگەی بەڕێوەبەرایەتییەکانی قەیوم، کۆمەڵەکان، وەقفەکان و پەیوەندییە سیاسییەکانەوە؟
لە پرۆسەکانی دابەشکردن و تەرخانکردنی باڵەخانە مێژووییەکانی جزیرەدا، چ پێوەرێک بەکاردێت بۆ پاراستنی بەرژەوەندی گشتی، مافە کلتورییەکانی گەل و ناسنامەی مێژوویی باڵەخانەکان؟
ئایا وەزارەتەکەتان هیچ ڕێکارێک دەگرێتەبەر بۆ دڵنیابوون لەوەی زمانی کوردی وەک زمانێکی ناچاریی بۆ پێشکەشکردنی زانیاری لەو شوێنە مێژووییانەدا بەکاربهێنرێت کە پەیوەندییان بە زمان و ئەدەبیاتی کوردییەوە هەیە؟